Африди тайпасы – Пәкістанның Хайбер-Пахтунва аймағындағы этникалық пуштун тайпасы. Тіріш және Хайбер өткелінде қоныстанған, Дард тайпаларымен байланысы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Паштун тайпасы
Pashtun tribe
Африд (Апридай, көпше түрі – Априди; ) – бүгінгі күні Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва аймағындағы тайпалық аумақтарда қоныс екенін білдіретін этникалық афған Паштун тайпасы.
The Afrīdī ( Aprīdai, plur. اپريدي Aprīdī; ) are an ethnically Afghan Pashtun tribe present day tribal areas in Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan
Афридтер қазіргі Хайбер-Пахтунхваның Пешауар батысындағы Спин Гар тауларында, Хайбер жолының көп бөлігі мен Тирахтағы Майдан аймағын қамтитын, олардың туған тайпалық аумағында ең көп таралған.
The Afridis are most dominant in the Spin Ghar range west of Peshawar in Tribal areas of modern day Khyber Pakhtunkhwa, covering most of the Khyber Pass and Maidan in Tirah. which is their Native Tribal Territory.
Шығу тегі
Аурель Штайн афридилерді дардік көршілеріне ұқсас, ашық түсті және әдемі келбетті деп сипаттады, ал Хайбер өткелінің ар жағында тұратын ауғандарға қарағанда қараңғырақ және күңгірт түсті деп атады. Бұл афридилердің дардік тегінен тарағанын көрсетеді.
Aurel Stein described Afridis with lighter and fair features, similar to their Dardic neighbours, in contrast to the Afghans living on the other side of the Khyber Pass, whom he described as darker and swarthier. This supports the Dardic origins of Afridis.
Моғолдарға қарсылық
Афридтер мен олардың одақтастары Халилдер алғаш рет моғол императоры Бабурдың естеліктерінде бағындыру қажет зорлыққа бейім тайпалар ретінде еске алынды. Африди тайпалары Үндістан субконтинентін Ауғанстан мен Орталық Азиямен байланыстыратын Хайбер асуын бақылап отырды. Оның стратегиялық маңызы моғолдарға белгілі болды, ал афридтер оларға кешірімсіз қарсылық көрсетті. Моғол билігі тұсында императорлар Акбар мен Джахангир афридтерді басу үшін бірнеше жазалау экспедицияларын ұйымдастырды, бірақ айтарлықтай нәтижеге қол жеткізе алмады. Афридтер бір кезде император Аурангзебтің екі ірі моғол армиясын талқан етті: 1672 жылы Пешавар мен Кабул арасында күтпеген шабуыл жасап, ал 1673 жылғы қысында тау жолдарында жасалған шабуылда. Деректерге сәйкес, шайқастан тек бес моғол әскері тірі қалды, ал қалғандары қатыгездікпен қырқылып тасталды.
The Afridis and their allies Khalils were first mentioned in the memoirs of Mughal Emperor Babar as violent tribes in need of subduing. The Afridi tribes controlled the Khyber Pass, which has served as a corridor connecting the Indian subcontinent with Afghanistan and Central Asia. Its strategic value was not lost on the Mughals to whom the Afridis were implacably hostile. Over the course of Mughal rule, Emperors Akbar and Jahangir both dispatched punitive expeditions to suppress the Afridis, with little success. The Afridis once destroyed two large Mughal armies of Emperor Aurangzeb: in 1672, in a surprise attack between Peshawar and Kabul, and in the winter of 1673, in an ambush in the mountain passes. Allegedly, only five Mughal soldiers made it out of the battle alive and the rest of the Mughals were brutally slaughtered.
Британдық радж
Бірінші, екінші және үшінші ағылшын-афған соғыстары кезінде афридтер британдықтарға қарсы күресті. Бұл қақтығыстар ағылшын-афған соғыстарының ең қызыл даулы шайқастарының бірі болды. Әжаб Хан Африди британдық үстемдікке қарсы белгілі тәуелсіздік күрескері болды. Британдық отарлық әкімшілігі паштун африд тайпаларын "жауынгерлік тайпа" деп санады. Әртүрлі африд рулары британдықтармен субсидиялардың орнына ынтымақтасты, ал кейбіреулері тіпті британдық Үнді армиясының қосымша әскері – Хайбер атқыштары қатарында қызмет етті.
During the First, Second, and Third Anglo Afghan Wars, Afridis fought against the British; these skirmishes comprised some of the fiercest fighting of the Anglo Afghan Wars. Ajab Khan Afridi was a well known independence activist against the British Raj. The British colonial administration regarded the Pashtun Afridi tribesmen as "martial tribe" under the martial races theory. Different Afridi clans also cooperated with the British in exchange for subsidies, and some even served with the Khyber Rifles, an auxiliary force of the British Indian Army.
Бірінші Кашмир соғысы
Үндістанның бөлінуі мен Пәкістан құрылғаннан кейін көп ұзамай, Африди тайпасының өкілдері 1947 жылдың қазан айында Джамму және Кашмир княздығына басып кірген паштун жасақтарының құрамында болды. Бұл 1947-1948 жылдардағы Үнді-Пәкістан соғысын және одан бері жалғасып келе жатқан Кашмир дауының бастауы болды. Бүгінде афридтер Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва провинциясындағы Дуранд сызығы бойындағы басымды құрайтын орналасқан жерлерінде көлік және түрлі бизнес, соның ішінде қару-жарақ, оқ-дәрі және тауар саудасын бақылау арқылы өздерінің ықпамын пайдаланады. Сауда-саттықтан басқа, афридтер Пәкістан Қарулы Күштері мен Хайбер Рифлс сияқты жартылай әскери күштерінде де маңызды өкілдікке ие.
Shortly after the Partition of India and the creation of Pakistan, Afridi tribesmen were among the ranks of the Pashtun militias that invaded the princely state of Jammu and Kashmir in October 1947, sparking the Indo Pakistani War of 1947–1948 and the ongoing Kashmir conflict. Today, Afridis make use of their dominant positions along the Durand Line in areas of Pakistan's Khyber Pakhtunkhwa province by controlling transport and various businesses, including trade in armaments, munitions and goods. Beside commercial activities, the Afridis also occupy substantial representation among Pakistan Armed Forces and paramilitary forces such as Khyber Rifles.
Дін
Афридтер исламның сүнни бағытына жатады. Дензил Иббетсон мен Харун Рашид олардың ислам дініне кіруін Газни сұлтаны (императоры) Махмудқа байланыстырады.
Afridis follow the Sunni sect of Islam. Their conversion to Islam is attributed to Sultan (Emperor) Mahmud of Ghazni by Denzil Ibbetson and Haroon Rashid.