Кіріспе
1921 жылы Сергей Прокофьевтің "L'amour des trois oranges", Op. 33 операсы – 1921 жылы жазылған француз тіліндегі сатирикалық опера. Ол либреттосын Карло Гоццидің "L'amore delle tre melarance" ("Үш апельсинге деген махаббат") атты итальяндық пьесасы негізінде өзі жазды және премьерасын 1921 жылғы 30 желтоқсанда Чикаго қаласындағы Аудиториум театрында өзі дирижерлік етті.
L'amour des trois oranges, Op. 33, is a 1921 satirical French language opera by Sergei Prokofiev. He wrote his own libretto, basing it on the Italian play L'amore delle tre melarance, or The Love for Three Oranges (Любовь к трём апельсинам Lyubov k tryom apyelsinam) by Carlo Gozzi, and conducted the premiere, which took place at the Auditorium Theatre in Chicago on 30 December 1921.
Құрамы
Опера Прокофьевтің 1918 жылы АҚШ-қа жасаған алғашқы сапары барысында алған тапсырысының нәтижесі болды. Чикагода оның шығармаларының, соның ішінде Бірінші симфониясының сәтті концерттерінен кейін, Чикаго опера қауымдастығының директоры Клеофонте Кампанни Прокофьевке опера жазуды ұсынды. Композитор Америкаға жол жүзінде Гоццидің итальяндық пьесасына негізделген, комедия делл'арте стиліндегі (өзі Джанбатиста Базиле ертегісінің бейімделуі) либреттоның жобасын дайындаған еді. Ол бұл жұмысты В.Мейерхольдтың Гоцци аудармасының орыс тіліндегі нұсқасын пайдаланып жасады және комедия делл'арте элементтеріне сюрреализмнің бір бөлігін қосты. Алайда, орыс тілі американдық тыңдаушылар үшін қабылдаусыз болар еді, ал Прокофьевтің ағылшын тіліндегі білімі шектеулі болғандықтан, сопрано Вера Янакопулоспен бірлесіп француз тілін таңдады.
Өнер көрсету
Прокофьев премьераны өткізді, ол 1921 жылғы 30 желтоқсанда Чикагодағы Аудитория театрында болды. Бастапқы сын-пікірлер қатал болды. "Бұл көптеген біздің жақсы адамдарымызды әңгімелеуге және ойға толуға мәжбүр етті"; "Большевиктік безендірулермен орыс джазы"; және "Бұл жұмыстың мақсаты, естігенімше, әжуалау. Менің түсінігімше, ол ақша төлегендерді көбінесе мазақтайды". Бірақ бір газетші және автор оны құлшына бағалады. Бен Хехт былай деп жазды: "Егер сіз музыка сыншысы болмасаңыз, бұл музыкада ештеңе қиын емес. Бірақ музыканы білмейтін құлаққа оркестрден шыққан дыбыстар тартымды және ойшау болып естіледі". Премьерадан бес жыл өткен соң, 1926 жылы француз операсы алғаш рет орыс тілінде Петроградта қойылды. L'amour des trois oranges 1949 жылға дейін АҚШ-та қайта қойылмады, ол Нью-Йорк қалалық операсымен қайта жандандырылды. Владимир Розинг сахналаған және Ласло Халац дирижерлік еткен қойылым сәтті болды. "Life" журналы оны түрлі-түсті фотосуреттермен жариялады. Нью-Йорк қалалық операсы қойылымның гастрольдік труппасын құрды, және опера үш маусым бойы Нью-Йоркте қайта сахналанды. Есте қаларлықтай, 1988 жылы Ричард Джонстың Opera North үшін жасаған қойылымы, кейін Англия Ұлттық операсында, Нью-Йорк қалалық операсында және басқа жерлерде көрсетілді, көрермендерге сахнадағы оқиғаларға сәйкес келетін түрлі иістерді сезінуге мүмкіндік беретін "scratch'n'sniff" карточкаларын таратты (оқ атылуы, Труффальдиноның "желі", апельсиннің хош иісі). Бұл туынды стандартты репертуарға енді, Атлантиканың екі жағында да үнемі қойылады және кемінде он екі толық жазбасы, оның алтауы бейнежазба болып саналады.
Танымал мәдениет
Оның ең танымал бөлігі – наурыз айы, ол CBS радиосы 1944 жылдан 1958 жылға дейінгі «ФБР бейбітшілік пен соғыста» радиодрамалық сериясында, «Бринк жұмысы» (1978) сияқты фильмдерде «ФБР» лейтмотиві ретінде, сондай-ақ Прокофьевтің өзі «Золушка» балетінде пайдаланған. Бұған қоса, ол TM Books & Video компаниясының ескерту экранында да қолданылды.
Рөлдер
+Роль-сөз түріПремьерасы, 30 желтоқсан 1921жжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжж 1 контральтоФилин ФалькоНиколетта / Николетта қыз қыз No 2 меццо сопрано Франц Паперти Нинетта / Нинетта - қызыл түсті қыз No. 3сопранодаSméraldine / Smeraldina Fata Morgana's black slave меццо сопраноЖанна ШнайдерФарфарелло demonbaritone (немесе бас) Джеймс ВольфLa cuisinière / Woman Cook Апельсиннің алып күзетшісі түріндегі Крейонтеbass Константин НиколайСермониялар шеберіBaritone (немесе тенор) Лодовико ОливьероL'héraut / The HeraldbassJerome UhlТрагедия, комедия, лирика және драма фарсының адвокаттары; Он "Сыртқыштар"; жын-перілер, сарайшылар, жындылар, маскүнемдер, тамаққұмарлар, күзетшілер және сарбаздар
Алдын ала сөз
Трагедия, комедия, лирикалық драма және фарс жақтастары қойылым басталғанға дейін өздерінің сүйікті жанры үшін пікір таластырады. Ал "Екіталайлар" оларды жинап, "Үш апельсинге деген махаббат" спектаклін көретінін хабарлайды.
1-ші акті
Клуб патшасы мен оның кеңесшісі Панталоне принстің ауруына қайғы білдіреді, оны трагикалық поэзияға берілу тудырды. Дәрігерлер патшаға оның ұлының гипохондриясын күлкімен емдеуге болатынын хабарлайды, сондықтан Панталоне (жасырын дұшпан) премьер-министр Леандромен бірге үлкен ойын-сауық ұйымдастыру үшін шумақ Труффальдиноны шақырады. Патшаны қолдайтын сиқыршы Тхелио мен Леандро мен Кларисаны (патшаның қызы, Леандроның сүйіктісі) қолдайтын сиқыршы Фата Моргана кімнің жеңіске жететінін білу үшін карта ойнайды. Тхелио үш рет қатарынан Фата Морганаға жеңіледі, ол Леандроның екінші аты – Пик королін көрсетеді. Леандро мен Клариса ханзаданы өлтіріп, Кларисаның таққа отыруын жоспарлайды. "Трагедия" жақтастары оқиғаның бұрылысына қуанышпен қарайды. Қызметші Смеральдина өзінің де Леандроны қолдайтын Фата Моргананың қызметінде екенін жариялайды.
2-ші акті
Принсті күлдіруге жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталады, комедия жақтастарының ынтасымен қарамастан, Трюффальдино Фата Моргананы құлатып, оның көйлек-шапаны ашылып, төменге құлайды – принс күледі, қалғандарының бәрі де солай, бірақ Леандро мен Клариса күлмейді. Фата Моргана оны қарғыйды: енді ол "үш апельсинге деген махаббатқа" толы болады. Сонымен бірге, принс пен Трюффальдино оларды іздеуге аттанады.
3-ші акт
Тхелио принц пен Труффальдиноға үш апельсиннің қайда екенін айтады, бірақ апельсиндер ашылғанда су дайындау керектігін ескертеді. Одан әрі, ол Труффальдиноға алып (әйел) Аспазшаны (бас дауысы) баурап алуға арналған сиқырлы лента сыйлайды, ол Креаонте сиқыршысының сарайындағы апельсиндерді күзетіп тұрады. Олар Тхелио шақырған Farfarello жындысы тудырған желдің күшімен сарайға жетіп салады. Аспазшаның назарын аудару үшін лентаны пайдаланып, апельсиндерді алып, шөлге қашады. Принц ұйықтағанда, Труффальдино екі апельсинді ашады. Ішіндегі пери ханшайымдар пайда болады, бірақ шөлден тез қаза табады. Ессіздер үшінші ханшайым Нинетті құтқару үшін принцке су береді. Принц пен Нинетт бір-біріне ғашық болады. Сәтке дейін бірнеше сарбаз пайда болып, принц оларға екі қаза тапқан ханшайымды жерлеуді бұйырады. Нинетке киім іздеп, үйіне алып қайтуға кетеді, бірақ ол кеткен кезде Фата Моргана Нинеттті алып егеуқұйрыққа айналдырып, орнына Смеральдинаны жамылып қояды.
4-ші акт
Барлығы патша сарайына оралады, онда принц енді Смеральдинаға үйленуге дайындалуға мәжбүр. Тхелио мен Фата Моргана кездеседі, әрқайсысы екіншісін алдаумен айыптайды, бірақ Күлкілілер араласып, сиқыршыны алып кетеді, Тхелио үшін жол ашылады. Леандро мен Церемониялар шебері сарайды үйлену тойына дайындап жатқанда, Тхелио Нинеттің бұрынғы кейпіне келтіреді. Құсаздар өлім жазасына кесіледі, бірақ Фата Моргана оларға құпия есік арқылы қашуға көмектеседі, ал опера принц пен оның жартысын мадақтаумен аяқталады.
Сюитаның жазбалары
Ұлттық симфониялық оркестр, дирижер Леонард Слаткин, BMG Classics, 1998
ORTF Ұлттық оркестрі, дирижер Лорин Маазель, Sony Classical, 1991
Корольдік Шотландия Ұлттық оркестрі, дирижер Неме Ярви, Chandos, 1989
Даллас симфониялық оркестрі, дирижер Эдуардо Мата, Red Seal Digital, 1985
ORTF National Orchestra cond. Lorin Maazel, Sony Classical, 1991
Royal Scottish National Orchestra cond. Neeme Järvi, Chandos, 1989
Dallas Symphony Orchestra cond. Eduardo Mata, Red Seal Digital, 1985