Кіріспе

Үндістандық сотталған кісі өлтіруші (1965–2004)

Дхананжой Чаттерджи (14 тамыз 1965 – 15 тамыз 2004) – 21-ші ғасырда кісі өлтіргені үшін сотталған және сот арқылы өлім жазасына кесілген алғашқы адам. 2004 жылдың 15 тамызында Колката қаласындағы Алипур түрмесінде дарға асылу жазасы орындалды. Ол 1990 жылы 18 жастағы мектеп оқушысы Хетал Парекхті зорлап, өлтірген қылмысы үшін айыпталды. Оның өлім жазасы көптеген қоғамдық пікірталастарды тудырып, бұқаралық ақпарат құралдарының қызу назарына іліккен. Дхананжой сотталды және дарға асылды. Бұл 1991 жылдың 21 тамызынан бері Батыс Бенгалиядағы Алипур түрмесінде болған алғашқы дарға асылу оқиғасы болды.

Жеке өмір

Дханнаджой Үндістанның Батыс Бенгалия штатының Кулудихи қаласында дүниеге келді және Колкатада күзетші болып жұмыс істеді. Ол Пурнимаға тұрмысқа шыққанға бар болғаны сегіз ай болғанда, Хеттал Парех ісі бойынша шекаралық қауіпсіздік күшінде жұмыс істеймін деп жалған мәлімдеме жасап, іс жүзінде қарапайым күзетші болса да тұтқындалды. Пурнима ай сайын 1200 рупия жалақы алатын балалар бақшасы қызметкері болып жұмыс істейді және күйеуі өлім жазасын алғаннан кейін ата-анасымен бірге тұрып жатыр. Ол күйеуінің өлім жазасын алғаннан кейін де қайтадан тұрмысқа шығудан бас тартты.

Іс туралы мәлімет

Гетал Парех – Колкатадағы Боубазардағы Велланд Голдсмит мектебінің оқушысы еді. Ол ата-анасы мен үлкен ағасымен бірге Бхаванипурдағы "Ананд" пәтерінің үшінші қабатында тұрды. Парехтер бұл пәтерге 1987 жылы көшіп келді. Дханнаджой – осы агенттіктің күзетшісі болды. Ол осы ғимаратта шамамен үш жыл жұмыс істеді. 1990 жылдың 5 наурызында Дханнаджой таңғы ауысымда (сағат 6-дан 14-ке дейін) күзетшілік міндетін атқарды. Гетал шамамен сағат 7:30-да ICSE емтиханына кетті. Емтиханнан кейін ол үйіне қайтты. Түстен кейін пәтерде Гетал мен оның анасы ғана болды. Түстен кейін Геталдың анасы жақын жердегі ғибадатханаға барды. Ғибадатханадан қайтқаннан кейін, есікті бірнеше рет қағып, үйіне кіре алмады, сонда басқа пәтерлердің қызметшілерінен есікті бұзуды сұрады. Геталдың денесі Геталдың ата-анасының жатын бөлмесіне қосылатын есіктің жанында, бетінде және еденде қан іздерімен өлі қалпында табылды. Жергілікті екі дәрігер Геталды қарап, оның қайтыс болғанын анықтады. Дханнаджой қылмыс анықталғаннан кейін аймақта көрінбеді. Ол полиция тергеуінің басты нысанына айналды. 1990 жылдың 12 мамырында таңғы сағаттарда Банкура облысының Чатна қаласының жанындағы Кулудихи ауылында полиция оны ұстады. Аталған істі Калькутта полициясының тергеу бөлімі тергеді. Полиция дайындаған айыптау қағазында зорлау, кісі өлтіру және білезік сағатын ұрлау туралы айыптаулар қамтылған. Сот Алипурдағы қосымша сессиялық судьяның екінші сотында өтті. Қылмысқа тікелей куәгер болмағандықтан, іс тек жанама дәлелдерге негізделді. Сессиялық сот Дханнаджойды барлық қылмыстарда кінәлі деп танып, өлім жазасына кесті. Калькутта жоғарғы соты мен Үндістанның Жоғарғы соты сот шешімін және өлім жазасын күшінде қалдырды. Жоғарғы сот Дханнаджойды кінәлі деп танып, қылмысты өте ауыр қылмыстардың жиынтығы деп бағалады. Дханнаджойдың күзетші ретінде құрбанның қауіпсіздігіне жауапты болғаны, осы қылмысты ең қатал қылмыстар санатына жатқызуға жеткілікті болды, бұл өлім жазасын талап ететін жағдай.

Айыпсыздық туралы мәлімдемелер

Дхананджой сотталу кезінде өзінің толығымен кінәсіз екенін, кісі өлтіруге, зорлауға немесе ұрлыққа қатысы болмағанын бірнеше рет мәлімдеген. Ол өлім жазасын атқарылған күніне дейін өз позициясын сақтап тұрды.

Даулар

Кейбір ғалымдар мен заңгерлер өлім жазасының заңдылығына және сот процесінің дұрыстығына күмән келтірді. ISI Колката профессоры Дебашиш Сенгупта, Пробал Чодури және Парамеш Госвами бұл мәселе бойынша жеке тергеу жүргізіп, «Адал медиа қоғам және Дханджойдың асылуы» (Adalat Media Samaj Ebaṃ Dhananjayer Fansi) атты кітапта нәтижелерін жариялады. Кітапта іс бойынша қабылданған шешімдер, медиадағы сот процесі сынға алынып, сот үкімінің кемшіліктері көрсетілді.

Атқару

Дхананджойдың атылуы 2004 жылдың 25 маусымына белгіленген. Оның отбасы Үндістанның Жоғарғы сотына шағымданып, сол кездегі президент Доктор А.П.Ж. Абдул Каламға кешірім туралы өтініш білдірген соң, жазасы тоқтатылды. 2004 жылдың 26 маусымында Дхананджойды асып өлтіруді қамтамасыз ету үшін науқан басталды. Батыс Бенгалияның сол кездегі бас министрі Буддадеб Бхаттачарджидің әйелі Мира Бхаттачарджи бұл науқанға жетекшілік етті. Президент 2004 жылдың 4 тамызында кешірім өтінішін қабылдамады. Дхананджойдың атылу күні түрме министрі Бисванат Чоудхури кеңсесінде өткен жоғары деңгейдегі мәжілісте бекітілді. Ол 2004 жылдың 15 тамызында, 39 жасқа толғаннан кейін бір күн өткен соң атылды. Оның отбасы денесін алудан бас тартты. Фильмді Ариндам Сил режиссерлік етті, ал басты рөлдерде Анирбан Бхаттачарья және Мими Чакраборти ойнады. Фильм "Адалат Медиа Самадж Эбонг Дхананджайер Фаши" кітабы негізінде түсірілген. Фильмнің түсіріліміне бастапқыда келісім бергенімен, кейін Дхананджайдың отбасы қарсылық білдірді.