Кіріспе

1999 жылғы Үндістанда танымал адамның қаны төгілді

Джессика Лал (5 қаңтар 1965 – 30 сәуір 1999) – Нью-Делиде модель болған. Ол 1999 жылғы 30 сәуірде шамамен сағат 2:00-де көп адам жиналған әлеуметтік кештерде танымал бармен қызметін атқап жүргенде атып өлтірілді. Дүрлігін куәгерлер қылмысты Сиддхарт Вашишт, басқаша Ману Шарма деп танылды, ол Харьянадан шыққан бай және беделді парламент депутаты Венод Шарманың ұлы. Ману Шарма кейіннен кісі өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Алғашқы сотта Ману Шарма кінәлі емес деп танылды, бұл елде үлкен наразылық тудырды, айыпталушыны айыптауға жеткілікті дәлелдер болғанына қарамастан, сот шешіміне күмән туды. Күшті БАҚ және қоғамдық қысымнан кейін прокуратура апелляция жасады, Дели жоғарғы соты 25 күн бойы күнделікті тыңдаулармен жеделдетілген тәртіппен сот отырысын өткізді. Алғашқы сот шешімі күштен шығарылды және Ману Шарма Лалды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. 2006 жылғы 20 желтоқсанда оған өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2020 жылғы 2 маусымда Ману Шарма Делидің LG-сі жақсы мінез-құлқы үшін Тихар түрмесінен босатылды.

Өлтіру

1999 жылдың 29 сәуірінде Лал Мехраулидегі Кутуб-Минарға қарап тұрған мейрамханадағы кеште лицензиясы жоқ барда жұмыс істейтін бірнеше модельдердің бірі болды. Барда түн ортасында алкоголь бітіп қалды, ол тек таңғы 12:30-ға дейін ғана сатылды. Түн ортасынан кейін Ману Шарма үш досымен бірге келіп, алкоголь беруді талап етіп, 1000 теңге ұсынды. Лал бас тартты, сонда Шарма қорқыту мақсатымен 22 калибрлі тапаншадан төбеге оқ атты. Лал қайтадан бас тартқаннан кейін Шарма тағы да атып жіберді, ал екінші оқ Лалдың басына тиіп, оны қаза қылды. Бірнеше күн бойы полициядан қашып жүрген Ханна мен Гилл 4 мамырда, ал Шарма 6 мамырда, көмектескендердің көмегімен ұсталды. Қылмыс құралы табылған жоқ және оның АҚШ-тан келген досына берілгені болжалды, ол кейін елге қайтып келген болуы мүмкін. Шарманың серігі Амит Жиган 8 мамырда ұсталды және дәлелдерді жоюға сөз байласты деген айып тағылды, себебі ол тапаншаны бардың жанындағы жасырын жерден алып кеткеніне сенді. Ол қамауға алынған кезде, Ядав әлі де бостандыққа шыққан күйде болды және оның әкесін де табу мүмкін болмады, ол ұлын полицияға тапсыруға уәде берген еді. Кейін ол қысқа мерзімге қамауға алынып, ұзақ мерзімге кепілдікпен босатылды, соның нәтижесінде әртүрлі сот отырыстарында шешімдер қабылданып, олар өзгертілді.

Бірінші сынақ

1999 жылғы 3 тамызда сотқа айыптау қағаздары жіберілді. Шармаға кісі өлтіру, дәлелдерді жою және басқа да қылмыстар тағылды, ал Ханна, Гилл және Ядав кішігірім қылмыстарға айыпталып, олардың ішінде дәлелдерді жою, сөз байласу және күдіктіні жасыру болды. Сондай-ақ, Шям Сундер Шарма, Амит Жинган, Йоградж Сингх, Харвиндер Чопра, Викас Гилл, Раджа Чопра, Равиндр Кришан Судан және Дханрадж та айыптаушылар ретінде тіркелді. Соңғы үш адам әлі ұсталған жоқ. Іс қозғалғанына жеті жыл өткен соң, 2006 жылғы 21 ақпанда он екі айыпталушының тоғызы, оның ішінде Шарма да ақталды. Жинган бұрын босатылған, ал Равиндр Кишан Судан мен Дханрадж әлі де іздеуде. Прокуратура 32 куәгердің «қарсылық» көрсетуінен зардап шекті. Олардың арасында Шаян Мунши, Андлеб Сехгал, Каран Раджпут, Шив Лал Ядав және екі баллистикалық сарапшы – Руп Сингх пен Прем Сагар болды. Содан кейін, 2011 жылғы ақпанда барлығы 32 адам жалған куәлік бергені үшін айыпталып, қудаланды. «The Hindu» газеті судьяның прокурорлық тараптың куәгерлерінің қарсылығынан, олардың үшеуі оқ атылған жерді көргенін, сондай-ақ сот-медициналық сараптаманың полицияның оқиға орнынан табылған екі патронның бір қарудан атылғаны туралы мәлімдемесін жоққа шығарғанын білгенін хабарлады. Ақырында, судья полицияның кісі өлтіруге әкеп соққан оқиғалар тізбесін жеткілікті түрде түсіндіре алмағанын сенді. Наразылық акциялары мен шам жағып тұрып күту шараларын Ману Шарманың туған қаласы Чандигархтан «Ортаңай саусақ протесті» (сонымен қатар «Адам құқықтарын қорғау тобы») ұйымының негізін қалаушы Прабхлох Сингх басқарды. Үндістанның бұрынғы Бас судьясы В.Н. Харе сот судьясын сынап, бұл істі «ашық және жабық» деп қарау керек еді деді. Ол, кейде полиция, прокуратура және адвокаттар қылмыскерлермен байланыста болған кезде, судьяның сәл белсенді болуы керек. Ол шындықты табуға тырысуы керек және сотта ұсынылған дәлелдерге толыққанды сенбеуі керек. Мұндай жағдайда дұрыс дәлелдерді алу мүмкін емес. Әдетте сот жүйесі тергеу органдары ұсынған дәлелдерге сүйенеді, бірақ қазіргі жағдай нашар болғандықтан судьялар оянуы, белсенділік танытуы және шындықты табуы керек. 2006 жылғы 9 қыркүйекте «Tehelka» журналының жасаған сыны STAR News телеарнасында көрсетілді. Онда куәгерлерге пара беріліп, олардың алғашқы куәліктерін қайтаруға мәжбүр етілгені көрсетілді. Бұл ашылуларда Венод Шарма кейбір куәгерлерге ақша төлегені айтылды. Орталық Конгресс жетекшілерінің қысымымен Венод Шарма Харьяна штатының министрлер кабинетінен отставкаға кетті.

Үкім

2006 жылдың 15 желтоқсанында Жоғарғы сот Шарманы бар дәлелдерге сүйене отырып кінәлі деп таныды және сот судьясы С. Л. Бхаянаны сынады. Атап айтқанда, негізгі куәгер Муншиге қатысты айқын сын айтылды. Сот шешімінде оның бұрынғы мәлімдемесінен бас тартуы туралы былай делінген: "[Мунши] енді ол аталған мәлімдемесін хинди тілінде жазылғанын айтуда, ал ол бүкіл оқиғаны хинди тілін білмейтіндіктен ағылшын тілінде баяндаған. Біз Муншидің бұл түсіндірмесін сенімді деп таба алмаймыз". Муншидің екі мылтық қолданылғаны туралы куәлігіне қатысты сот шешімінде: "Сотта ол өз сөзінен кері қайтып, барда екі адам болғанын айтты. Біз оның осы мәселеде толық өтірік айтып жатқанына ешқандай күмәнсізміз". Шарманың адвокаты Бина Раманиді куәгер ретінде қарастырудағы шешімнің дұрыс еместігіне байланысты, бұл шешімге Жоғарғы сотқа шағымдануға ниетті екенін мәлімдеді. Шартты түрде босату мерзімі тағы 30 күнге ұзартылды, осы уақытта ол түнгі клубта той жасап, анасы қоғамдық шараларға қатысты. Шарма 2009 жылдың 10 қарашасында, шартты түрде босату мерзімі аяқталуға екі апта қалғанда Тихар түрмесіне қайта келді.

Шығару

2020 жылы Шарма Дели әкімінің жақсы мінез-құлқына байланысты бұйрығымен кепілге шығарылды.

Жоғарғы Сот үкімдерді бекітеді

2010 жылдың 19 сәуірінде Үндістанның Жоғарғы соты үкімдерді бекітіп, «Нақты оқиғаға қатысты айғақтар, куәлардың куәліктері, көліктер мен оқ-дәрілерді айыпталушы Ману Шармамен байланыстыратын дәлелдер, сондай-ақ оқиғадан кейінгі оның әрекеттері оның кінәсін барлық күмәндіксіз дәлелдейді. Жоғарғы сот барлық айғақтарды талдап, дұрыс шешімге келді» деді. Шарманың Жоғарғы соттағы қорғаушысы, аға адвокат Рам Джетмалани, Жоғарғы соттың үкімін сынап, бұқаралық ақпарат құралдары мәселені алдын ала шешіп, клиентіне қарапайымдық танытқан науқан жүргізді деп мәлімдеді. Жоғарғы сот «медиа арқылы сот процесі» болғанын мойындады, бірақ ол Жоғарғы соттың шешіміне әсер етпеді деген пікірде болды. Дели Жоғарғы сотының судьясы Р. С. Содидің үкімін сақтап қалған судьялар – П. Сатасивам және Свантантер Кумар болды.

Жалған куәлік айыбы

2013 жылдың мамыр айында Дели жоғары соты Болливуд актері Шаян Муншиді және баллистикалық сарапшы П.С. Маночаны куәлік беруден бас тартқандары үшін қудалауға бұйырды. Сот тағы 17 адамды ақтады, олардың жаулық позициясы қаралып жатқан болатын. Бұрынғы сот отырыстарында тағы он адам жалған куәлік берген айыптан босатылып, ал үш адам бастапқы сотқа дейін қайтыс болған.

Танымал мәдениетте

2011 жылы түсірілген және Рани Мукерджи мен Видья Баланның басты рөлдерде ойнаған "Жесеканы ешкім өлтірмеді" хинди фильмі осы оқиғадан шабыттанды. 2016 жылы Викас Сваруптың жазған "Алты күдікті" романы да осыған ұқсас қылмысқа арналған.