Кіріспе
Wanderer – велосипедтер, мотоциклдер, автомобильдер және басқа да машиналар өндіретін неміс компаниясы. 1896 жылы Иоганн Баптист Винклофер мен Ричард Адольф Джениккелер Winklhofer & Jaenicke деген атпен құрған бұл компания 1911 жылдан бастап Wanderer тауарлық белгісін пайдаланып, 1941 жылға дейін азаматтық автомобильдер, ал 1945 жылға дейін әскери көліктер шығарды. Wanderer соңғы рет өзінің жеке бизнес операциялары болмайтын қаржылық холдинг ретінде жұмыс істеді және 2010 жылдың шілдесінде банкротқа ұшырады. Бұл тауарлық белгі кейін Кельн қаласында орналасқан Zweirad Einkaufs Genossenschaft (ZEG) компаниясымен сатып алынды.
Wanderer was a German manufacturer of bicycles, motorcycles, automobiles, vans and other machinery. Established as Winklhofer & Jaenicke in 1896 by Johann Baptist Winklhofer and Richard Adolf Jaenicke, the company used the Wanderer brand name from 1911, making civilian automobiles until 1941 and military vehicles until 1945. Wanderer was last active as a financial holding company without its own business operations and went bankrupt in July 2010. The brand was then acquired by Cologne based manufacturer Zweirad Einkaufs Genossenschaft (ZEG).
Тарих
Winklhofer & Jaenicke компаниясы 1896 жылы Кемниц қаласында құрылған. 1902 жылдан бастап мотоциклдер, ал 1903 жылдан бастап автомобильдер өндірді. 1911 жылы Wanderer бренді теңіз арқылы экспорттау үшін таңдалды және жақын арада ішкі сатуға енгізілді. Алғашқы екі немесе үш орындық модельдер 1145 см³ және 1220 см³ көлемді төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталған. 1220 см³ модель 1925 жылға дейін өндірілді. Алғашқы алты цилиндрлі модель 1928 жылы пайда болды. 1926 жылы Wanderer сәтті Typ 10 үлгісін ұсынғанда, компания күніне 25 көлік құрастырды; бөлшектер Кемництегі ескі зауытта жасалып, 1927 жылы салынған Сигмардағы жаңа орында құрастырылды. Мотоцикл өндірісі тек Кемницте ғана жалғасты. Ұлы депрессия кезінде, 1929 жылы компания иесі Dresdner Bank мотоцикл бизнесін Франтишек Янечекке сатты, ал 1932 жылы Wanderer компаниясының қалған бөлігін сатты. Siegmar зауытымен автомобиль бөлімі Horch, Audi және DKW компанияларымен бірге Auto Union құрамына кірді. Бұл төрттік арасында Horch сәнді бренд ретінде бекітілді, DKW және Slaby Beringer арзан екі тактылі автомобильдер жасады, ал Audi және Wanderer орта және жоғарғы орта кластағы сегменттерде бәсекелестікке түсті, бұл GM компаниясының Buick және Oldsmobile бөлімдерінің технологиялық жағынан дамыған шағын автомобильдерді пайдалануымен ұқсас болды (ең ауыр, алты цилиндрлі Wanderer 1,5 тоннаға дейін құрғақ салмаққа жетті). Нацистік кезеңде Wanderer автомобильдері гербтік қалқан пішіндес радиатор дизайнымен ерекшеленді. Келесі модель W17 7/35 PS Фердинанд Порше әзірлеген жаңа 1692 см³ көлемді төрт цилиндрлі OHV қозғалтқышымен жабдықталды. 1933 жылы жаңа Audi Front Wanderer W22 қозғалтқышымен жабдықталды, ол 1950 см³ көлемді OHV алты цилиндрлі қозғалтқыш болатын, бұл да Порше дизайны еді. 1936-1939 жылдар аралығында ең жақсы модель W50 болды, ол 2257 см³ көлемді алты цилиндрлі қозғалтқышпен қозғалды. 1937 жылдан бастап спорттық төрт цилиндрлі модельдер (W24 және W25) және 2632 см³ көлемді тағы бір алты цилиндрлі модель (W23) пайда болды, олар Auto Union өндірген жаңа Flathead қозғалтқыштарымен жабдықталды. Wanderer автомобильдері әрқашан жоғары сапасымен және спорттық мінезімен бағаланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1941 жылы барлық азаматтық өндіріс Steyr 1500A жеңіл жүк көлігі сияқты лицензиялық әскери көліктермен ауыстырылды. Соғыс кезінде Wanderer көлік зауыттарына құл еңбегін қамтамасыз ету үшін Flossenbürg концентрациялық лагерінің қосалқы лагері KZ Siegmar Schonau жұмыс істеді. 1943 жылдан бастап Auto Union Siegmar зауыты Maybach HL230 V12 қозғалтқыштарын өндірді, олар неміс Wehrmacht-ының көптеген ауыр танктерінде қолданылды. Auto Union компаниясының Wanderer Siegmar (қазіргі Кемниц) зауыты 1945 жылдың басында қиратылды, бұл автомобильдер тарихындағы осы кезеңді аяқтады. Соғыстан кейінгі шығыс неміс автоөнеркәсібін қалпына келтіру жұмыстары Auto Union-ның Цвиккау және Цшопау қалаларындағы нысандарына бағытталды: Wanderer автомобильдерінің өндірісі ешқашан қалпына келмеді, ал Auto Union Батыс Германияның Ингольштадт қаласына көшіп, DKW және ақырында Audi брендтеріне негізделген жаңадан құрылды.
1945 жылдан бастап компания тарихы
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1946 жылғы 30 маусымда өткен референдум нәтижесінде, оккупациялық совет әскерлері соғыс және нацилік қылмыскерлердің мүлкін тартып алды. Бұл 1948 жылға дейін "Wanderer works company" және "Auto Union" кәсіпорындарының ішінара таратылуына және олардың активтерінің Совет Одағына өтемақы ретінде берілуіне әкелді. Осыдан кейін мемлекеттік кәсіпорындардың (VEB) қайта құрылуы басталды: Зигмардағы автомобиль зауыты Көлік құралдары өнеркәсібінің қауымдастығына (IFA) қосылды, содан кейін VEB Barkas Werke құрамына кірді (қазіргі VW-нің Хемництегі қозғалтқыш зауыты). Ал машина жасау бөлімі бастапқыда VEB Wanderer Fräsmaschinenbau ретінде жұмыс істеді, 1951 жылы VEB Fritz Heckert Werk болып өзгертілді. Кейіннен ол VEB машина жасау комбинаты "Фриц Хеккерт" (қазіргі Starrag Group) ана компаниясы болды. Шёнаудағы кеңсе машиналарын өндіру VVB Mechanik басшылығымен VEB Wanderer Continental кеңсе машиналарын зауыты ретінде қайта ұйымдастырылды. Содан кейін ол бұрынғы Astrawerke AG компаниясымен біріктіріліп, 1953 жылы VEB Büromaschinen Chemnitz құрылды, бірақ екі жылдан кейін VEB Industriewerke Karl Marx Stadt болып бөлініп, авиациялық қозғалтқыштар өндірісімен айналыса бастады. Жазу машиналарын өндіру Эрфурттағы Optima кеңсе машиналарын зауытына берілді, ал калькуляторлар мен кітапқа жазу машиналарын Карл Маркс Штудттағы VEB кітапқа жазу машиналарын зауытында (бұрынғы Astrawerke) одан әрі жетілдіріп, жаңа үлгілері жасалды. 1961 жылы ГДР-дің әуе кемелерін жасауын тоқтатқаннан кейін, зауыт гидравликалық сорғылар мен көлік қозғалтқыштарын өндірді. Оның шағын бөлігі Германияның бірігуінен кейін Sachsenhydraulik GmbH ретінде сақталды, бірақ ақырында АҚШ-тың Parker Hannifin компаниясына өткізілді.
the car factory in Siegmar was allocated as part of the Vehicle Construction Industry Association (IFA) and was later part of the VEB Barkas Werke (which is now the VW engine factory in Chemnitz). Meanwhile, the machine tool area initially continued as VEB Wanderer Fräsmaschinenbau was changed to VEB Fritz Heckert Werk in 1951. It later became the parent company of the VEB machine tool combine ‘Fritz Heckert’ (now the Starrag Group). The office machine business in Schönau was reorganised as VEB Wanderer Continental office machine works, under the umbrella of VVB Mechanik. It was then merged with the former Astrawerke AG and formed as VEB Büromaschinen Chemnitz in 1953, but two years later spun off again as VEB Industriewerke Karl Marx Stadt and commissioned with the production of aircraft engines. The production of typewriters passed to the Optima office machine factory in Erfurt, whilst calculators and booking machines were further developed and created in the VEB booking machine factory in Karl Marx Stadt (formerly known as the Astrawerke). Following the suspension of the GDR's own aircraft construction in 1961, hydraulic pumps and vehicle engines were manufactured in the industrial plant. A small part of it managed to remain after the reunification as Sachsenhydraulik GmbH, before evenutally being passed to the US company Parker Hannifin.