Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Әскери-әуе күштерінің парашюттік жобасы
United States Air Force parachuting project
"Excelsior" жобасы – 1959 және 1960 жылдары АҚШ Әскери-әуе күштерінің Жозеф Киттингері стратосферадағы гелий шарларынан жасаған парашют секірулерінің сериясы. Жобаның мақсаты – жоғары биіктіктен шығуға арналған Beaupre көп сатылы парашют жүйесін сынау болды. Осы секірулердің бірінде Киттингер ең ұзақ парашютпен құлау, ең жоғары парашютпен секіру және атмосфера арқылы адамның ең жоғары жылдамдығы бойынша әлемдік рекордтарды орнатты. Ол соңғы екі рекордты 52 жыл бойы сақтап келді, бірақ 2012 жылы Red Bull Stratos жобасының Феликс Баумгартнері бұзғанша, алайда ол әлі де еркін құлаудағы ең ұзақ уақыт бойынша әлем рекордын ұстап тұр.
Project Excelsior was a series of parachute jumps made by Joseph Kittinger of the United States Air Force in 1959 and 1960 from helium balloons in the stratosphere. The purpose was to test the Beaupre multi stage parachute system intended to be used by pilots ejecting from high altitude. In one of these jumps Kittinger set world records for the longest parachute drogue fall, the highest parachute jump, and the fastest speed by a human through the atmosphere. He held the latter two of these records for 52 years, until they were broken by Felix Baumgartner of the Red Bull Stratos project in 2012, though he still holds the world record for longest time in free fall.
Өмірбаян
1950 жылдары реактивтік ұшақтардың биік және жылдам ұшуымен, Әуе күштері жоғары биіктікте құлаған ұшқыштардың қауіпсіздігіне алаңдады. Операциялық "Жоғары сүңгіу" кезінде манекендермен жасалған сынақтар көрсеткендей, жоғары биіктіктен еркін құлаған дене минутына 200 айналымға дейін (секундына 3,3 айналым) жазық айналысқа түсуі мүмкін. Бұл өлімге әкелуі мүмкін еді. 1958 жылы "Excelsior" жобасы жоғары биіктіктен құлағаннан кейін қауіпсіз, бақыланатын түсуді қамтамасыз ететін парашют жүйесін жасау үшін басталды. Огайо штатындағы Райт-Паттерсон Әуе базасының техниктерінің бірі Франсис Бопр адамдармен сынау жүргізуге арналған көп сатылы парашют жүйесін құрастырды. Оған диаметрі 2 метрлік кішкентай жабдықталатын парашют ("дрог") кірді, ол жоғары биіктікте бақыланбай айналудың алдын алуға арналған, сондай-ақ 9 метрлік негізгі парашют төменгі биіктікте ашылатын болды. Жүйеге таймерлер мен биіктік сенсорлары енгізілді, олар парашютші есінен таныса немесе мүгедектікке ұшыраса да, түсу кезінде парашюттерді дұрыс уақытта автоматты түрде ашатын болды. Парашют жүйесін сынау үшін Райт-Филд қызметкерлері 61 метр биіктіктегі гелиймен толтырылған шар жасады, оның көлемi ашық гондола мен сынақ ұшқышын стратосфераға көтеруге жететіндей болды. Жобаның сынақ директоры капитан Джозеф Киттингер үш рет көтеріліп, сынақ секірісін жасады. Гондола герметикалық болмағандықтан, Киттингер осы сынақтар кезінде Дэвид Кларк MC 3A жартылай қысымды костюмін және жоғары биіктіктегі суықтан қорғау үшін қосымша киімдер киді. Парашют жүйесімен бірге оның салмағы шамамен екі есеге артты.
As jet planes flew higher and faster in the 1950s, the Air Force became increasingly worried about the safety of flight crews who had to eject at high altitude. Tests in Operation High Dive with dummies had shown that a body in free fall at high altitude would often go into a flat spin at a rate of up to 200 revolutions per minute (about 3.3 revolutions per second). This would be potentially fatal. Project Excelsior was initiated in 1958 to design a parachute system that would allow a safe, controlled descent after a high altitude ejection. Francis Beaupre, a technician at Wright Patterson AFB, Ohio, devised a multi stage parachute system to facilitate human tests. This consisted of a small 6 feet (2 m) diameter stabilizer or "drogue" parachute, designed to prevent uncontrolled spinning at high altitudes, and a 28 feet (9 m) diameter main parachute that deployed at a lower altitude. The system included timers and altitude sensors that would automatically deploy both parachutes at the correct points in the descent, even if the parachutist were unconscious or disabled. To test the parachute system, staff at Wright Field built a 200 feet (61 m) high helium balloon with a capacity of nearly that could lift an open gondola and test pilot into the stratosphere. Captain Joseph Kittinger, who was test director for the project, made three ascents and test jumps. As the gondola was unpressurized, Kittinger wore a modified David Clark MC 3A partial pressure suit during these tests, plus additional layers of clothing to protect him from the extreme cold at high altitude. Together with the parachute system, this almost doubled his weight.
Сынақ секірулері
Бірінші сынақ – "Эксельсиор I" 1959 жылдың 16 қарашасында жасалды. Киттингер гондолаға мініп, 76400 фут (23287 м) биіктіктен секірді. Бұл алғашқы сынақта тұрақтандырушы парашют тым ерте ашылып, Киттингердің мойнына ілігіп, минутына 120 айналыммен айналды. Бұл Киттингердің есін жоғалтуына себеп болды, бірақ оның өмірі 10000 фут (3048 м) биіктікте автоматты түрде ашылған негізгі парашютімен сақталды. Бірінші сынақтағы қауіпке жақын жағдайға қарамастан, Киттингер үш аптадан кейін тағы бір сынақ жасады. Екінші сынақ – "Эксельсиор II" 1959 жылдың 11 желтоқсанында өтті. Бұл жолы Киттингер 74700 фут (22769 м) биіктіктен секіріп, негізгі парашютін ашуға дейін 55000 фут (16764 м) еркін құлады. Көтерілуге бір сағат 31 минут кетті және 1957 жылы Майор Дэвид Саймонс «Manhigh» жобасы аясында орнатылған 101516 фут (30942 м) биіктіктегі бұрынғы рекордты бұзды. Киттингер 12 минут бойы ең жоғары биіктікте тұрып, балонның қону аймағына қарай иіліп өтуін күтті. Содан кейін ол гондоладан шығып, түсуді бастады. Кішкентай тұрақтандырушы парашют сәтті ашылды және Киттингер 4 минут 36 секунд бойы құлады. 17500 фут (5334 м) биіктікте Киттингер негізгі парашютін ашып, Нью-Мексико шөліне қауіпсіз қонды. Түсудің барлық уақыты 13 минут 45 секундқа созылып, ең биік парашютпен секіру бойынша әлемдік рекордты орнатты. "Excelsior III" гондоласының ашық есігінің астына "Бұл әлемдегі ең биік саты" деген тақта ілінген. Киттингер 2012 жылдың 14 қазанына дейін ең биік парашютпен секіру және атмосферадағы ең жоғары жылдамдық бойынша әлемдік рекордты сақтап келді, содан кейін Феликс Баумгартнер "Red Bull Stratos" жобасының аясында 127852 фут (38969 м) биіктіктен секіріп, 377,12 м/с жылдамдыққа жетті, ал Киттингер Баумгартнердің техникалық кеңесшісі болды. Дегенмен, Киттингер ең ұзақ құлау және ең ұзақ еркін құлау бойынша рекордты әлі де сақтап отыр.
The first test, Excelsior I, was made on November 16, 1959. Kittinger ascended in the gondola and jumped from an altitude of 76400 feet (23287 m). In this first test, the stabilizer parachute was deployed too soon, catching Kittinger around the neck and causing him to spin at 120 revolutions per minute. This caused Kittinger to lose consciousness, but his life was saved by his main parachute which opened automatically at a height of 10000 feet (3048 m). Despite this near disaster on the first test, Kittinger went ahead with another test only three weeks later. The second test, Excelsior II, was made on December 11, 1959. This time, Kittinger jumped from an altitude of 74700 feet (22769 m) and descended in free fall for 55000 feet (16764 m) before opening his main parachute. The ascent took one hour and 31 minutes and broke the previous crewed balloon altitude record of 101516 feet (30942 m), which was set by Major David Simons as part of Project Manhigh in 1957. Kittinger stayed at peak altitude for 12 minutes, waiting for the balloon to drift over the landing target area. He then stepped out of the gondola to begin his descent. The small stabilizer parachute deployed successfully and Kittinger fell for 4 minutes and 36 seconds, At an altitude of 17500 feet (5334 m), Kittinger opened his main parachute and landed safely in the New Mexico desert. The whole descent took 13 minutes and 45 seconds and set a world record for the highest parachute jump. A plaque attached below the open door of the Excelsior III gondola read, "This is the highest step in the world". Kittinger held the world records for highest parachute jump and highest speed of a human in atmosphere until October 14, 2012 when Felix Baumgartner jumped from 127852 feet (38969 m) and reaching a speed of 377.12 m/s as part of the Red Bull Stratos project, with Kittinger serving as a technical advisor to Baumgartner. Kittinger does, however, still hold the records for longest drogue fall and longest freefall.
Жауап
Киттингердің Excelsior жобасы барысындағы әрекеттері, әуе экипажының жоғары биіктіктен катапульдағаннан кейін қауіпсіз түрде түсуі мүмкін екенін көрсетті. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Киттингерді Excelsior жобасындағы жұмысы үшін C. B. Harmon трофейімен марапаттады. Киттингер сонымен қатар Ерекше ұшқыштық қызметі үшін орденге жапырақ қосымшасы, Дж. Дж. Джеффрис сыйлығы, А. Лео Стивенс парашют медалі және Wingfoot Lighter Than Air Society жетістіктері сыйлығын алды.
Kittinger's efforts during Project Excelsior proved that it was possible for an air crew to descend safely after ejecting at high altitudes. President Dwight D. Eisenhower awarded Kittinger the C. B. Harmon Trophy for his work on Excelsior. Kittinger also received an oak leaf cluster to the Distinguished Flying Cross, the J. J. Jeffries Award, the A. Leo Stevens Parachute Medal, and the Wingfoot Lighter Than Air Society Achievement Award.