Кіріспе

1986 жылы Роберт Лудлумның романы. Роберт Лудлумның 1986 жылғы романы «Борн үстемдігі» – Роберт Лудлум жазған екінші Джейсон Борн романы, алғаш рет 1986 жылы жарық көрді. Бұл Лудлумның 1980 жылғы «Борнның кім екені» бестселлерінің жалғасы және 1990 жылғы «Борнның соңғы үкімі» романынан бұрын жарық көрді. «Борн үстемдігі» 2004 жылы Мэтт Деймон қатысқан «Борн үстемдігі» атты екінші фильмге атын берді; алайда, фильмнің бейімделуі романдан мүлдем өзге сюжетке ие.

Сюжет

Джейсон Борн психикалық және физикалық жарақаттарының көп бөлігінен жазылып, Майндағы университетте Азия тануын оқытады, өзінің шын аты – Дэвид Уэбб. Психиатр Моррис Пановтың қадағалауымен ол әйелі Маримен кампуста бақытты өмір сүреді. Темдеу арасында, АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктері – елші Реймонд Хавилланд пен мемлекеттік хатшының орынбасары Эдвард МакАллистер Қытай Халық Республикасындағы алаңдатарлық жағдайды талқылайды. Онда танымал коммунист Шэнь Чжоу Яң, Джейсон Борнның кейіпінде кісі өлтірулер арқылы билікке жол ашады. Олар Шенгтің фанатикалық ұлтшыл екенін және соғысқа бастауы мүмкін екенін қауіптеніп, оны тауып өлтіруді қалайды. Уэбб бұл үшін өте қолайлы, бірақ оны тікелей араластыруды жоспарламайды, себебі ол АҚШ үкіметіне сенімсіз және Вьетнамда әйелі мен балаларын жоғалтқаннан кейін терең эмоционалдық тұрақсыздыққа ұшыраған. МакАллистер келіп, Уэббке Азияда Джейсон Борн есімімен кісі өлтіріп жүрген кісі өлтіруші туралы хабарлайды. Уэббке оған күшейтілген күзет қажет екенін айтады, өйткені біреу оның өлімін қалайды. Бірақ көп ұзамай Мариді белгісіз біреулер ұрлап кетеді. Уэбб үйге оралып, оның ұрлануына қатысты іздерді табады және дереу үкімет шенеуніктеріне қоңырау шалып, Treadstone және Medusa туралы ақпаратты жариялаумен қорқытып көмек сұрайды. Ол ақпараттың манипуляцияланғанын және оны ақылсыз және жаңылысқан деп көрсетуге тырысқанын біледі, сондықтан оның жалғыз мүмкіндігі – ұрлаушылардың нұсқауларын орындау. Ол көмектесе алады деп ойлаған жалғыз адамға – Александр Конклинге жүгінеді, тіпті Конклин бір кезде оны өлтірмек болғанмен. Конклин қазір ақсап жүреді, бірақ үкімет қатысы бар екеніне сенімді, бірақ олар жағдайды бақылаудан шығарған және Мариді ұстап тұрған жалдамалы сақшылар енді олардың бақылауында емес. Уэбб, енді Джейсон Борн кейіпіне қайтып келген, Гонконгқа барып, Мариді қайтару үшін осы сценарийді орындаудан басқа амалы жоқ. Гонконгта Борн бай Тай Панға жеткізіледі, ол Уэббтің алдамшы Джейсон Борнды табуын қалайды, өйткені ол Тай Панның әйелін өлтірген. Тай Пан шын мәнінде Лин Вэндзу есімді британдық барлау қызметкері, ол Борнның алдамшыны табуы үшін ЦРУ-мен ынтымақтасады. Борн келіседі, егер әйелінен бірден хабар алмаса, ол ұсталған алдамшыны ойланбастан өлтіреді дейді. Кейін Лин Вэндзу өзінің командасындағы Шенгке ақпарат берген сатқындарды анықтап өлтіргенде қаза табады. Британдық ауруханада тұтқында ұсталған Мари ауру болып көрінеді және қашып, Гонконгтағы Канада консулдығында жұмыс істейтін бұрынғы әріптесі Кэтрин Стейплспен паналады. Екеуі ЦРУ-дан жасырынып, Уэббті іздейді. Айыққа ұшыраған Мари Стейплстен қашып кетеді, өйткені ол оны ұстап әкелгісі келетін ұстаушылармен біріккен деп ойлайды, ал Стейплс Шенгтің адамдарынан қаза табады. Кейінірек Мари Конклин мен Пановқа хабарласып, олар Гонконгқа келіп, МакАллистер мен Хавилландпен бетпе-бет келеді. Уэбб Коулун мен Макао арқылы жер, су және әуеде алдамшы Борнның ізін қуалайды, Д'Анджуға, басқа бір бұрынғы Medusa оператившісі Эхоға кездеседі, ол да алдамшы Борнның ізін қуады, оны ол жеке өзі Борн сияқты болуға үйреткен. Олар күш біріктіріп, алдамшыны Қытайға дейін іздейді, онда олар алдамшыны іздеп жүргендерін алдын ала білген Шенгтің тұзағына түскенін түсінеді, ал Эхо тұтқындалады. Уэбб оны түнде құстар қорымына дейін іздейді, онда Шен Чжоу Яң өзінің көтерілісші жақтастарымен ашық аспан астында конференция өткізеді және оның ісіне қарсы тұрған "сатқындарды" тұтқынға алып, оларды "соттайды", олардың ішінде Эхо мен алдамшы Борн да бар. Эхо өлімге кесіледі, бірақ ол Шенгтің қозғалысын кешіктіріп, Борнға күтпеген шабуыл жасауға уақыт береді. Жарылыстар мен атыс-шабыстар мен кісі өлтірулердің арасында Уэбб алдамшы Борнды тұтқындайды, бос чартерлік ұшақты ұрлап, оны Коулунға әкеледі, бірақ алдамшыны Мариге ауыстыруға тырысқанда МакАллистердің алдауына ұшырайды, өйткені Мари олармен келісілгендей емес, Конклин әлі де оны жасырып отыр. Мари өлтірілгенін ойлап, ашуланған Уэбб қазір Хавилландтың Виктория Пик резиденциясына шабуыл жасап, бомбалайды, онда алдамшы Борн өлтіріледі, ал Уэбб те қаза табады, тек Мари, Панов пен Конклиннің уақтылы келуінен ғана құтқарылады. Уэбб пен Мари оны таңдағанын біледі, өйткені одан да білікті және қауіпті ешкім жоқ, ал Мариді ұрлады, өйткені Уэбб шындықты білгенде миссияға келіспес еді. Уэбб енді Шенгтің неге қабілетті екенін көргендіктен және Эхо оның құрбаны болғандықтан, ол қайтадан шайқасқа түсіп, Шенгті өлтіруге шешім қабылдайды. МакАллистер Уэббке қосылып, Шенгті іздеу кезінде ол Шенгтің оны өлтіруі керек екенін түсіндіреді, өйткені Шенг тек МакАллистерге келісімге келгені үшін сенер еді, және бұл МакАллистердің бастапқы жоспары болды. Олар Шенгтің құпия құжаттардың жалғыз данасын жоюға келісімін алып, одан ақша талап ету арқылы кездесуге көндіреді. Шенг, Уэбб және МакАллистердің кездесуі Қытай шекарасында, бұрын Борнмен таныс болған Вонгтың көмегімен өтеді. Кездесу кезінде МакАллистер Шенгтің Виктория Пик резиденциясынан құпия құжаттарды ұрлап алғанын көреді және Шенг оны атып тастайды. Бірақ Борн келіп, Шенгті пышақтап өлтіреді. Уэбб, МакАллистер және Вонг Шенгтің тікұшағымен атыс кезінде қашып кетеді. Соңында Лин Вэндзу мен МакАллистердің аман қалғаны, Хавилланд МакАллистердің батылдығына ризашылық білдіріп, оны жоғарылатуға уәде береді, Панов пен Конклин АҚШ-қа қайтып кетеді, ал Уэбб пен Мари Гавайиге демалуға ұшып кетеді.

Жариялану тарихы

1986, АҚШ, Random House, Жариялану күні 1986 жылдың 11 ақпаны, Қатты мұқаба. 1987, АҚШ, Bantam Books, Жариялану күні 1987 жылдың 1 ақпаны, Жұмсақ мұқаба. 1986, Ұлыбритания, Grafton, Жариялану күні 1986 жылдың 10 сәуірі, Қатты мұқаба. 1987, Ұлыбритания, HarperCollins, Жариялану күні 1987 жылдың 5 наурызы, Жұмсақ мұқаба.