Кіріспе
Уильям Гарднер Хейл (9 ақпан 1849 – 23 маусым 1928) – американдық классикалық ғалым.
William Gardner Hale (February 9, 1849June 23, 1928) was an American classical scholar.
Өмірбаян
Уильям Гарднер Хейл Саванна қаласында, Джорджия штатында, Жаңа Англияда тұратын отбасында дүниеге келді. Ол Филлипс Эксетер академиясының түлегі болды. 1870 жылы Гарвард университетін бітіріп, 1874–1876 жылдары философия бойынша аспирантура курсын оқыды; 1876–1877 жылдары Лейпциг және Геттингенде классикалық филологияны оқыды; 1877–1880 жылдары Гарвардта латын тілінен оқытушы болып жұмыс істеді, ал 1880–1892 жылдары Корнелл университетінде Трейси Пектен кейін латын тілі профессоры болды. 1892 жылдан бастап ол Чикаго университетінде латын тілі профессоры және латын тілі кафедрасының меңгерушісі болды. 1894–1899 жылдары ол Римдегі Америка классикалық зерттеулер мектебінің төрағасы және 1895–1896 жылдары директоры болды. Хейл Принстон, Сент-Эндрю және Абердин университеттерінен құрметті ғылыми дәрежелер алды. Ол синтаксис мәселелері бойынша шебер оқытушы ретінде танымал. "The cum constructions: their history and functions" (1888–1889; және 1891 жылы Нейцерттен неміс тіліндегі нұсқасы) еңбегінде ол Хоффманның "Lateinische Zeitpartikeln" (1874) басылымында жарияланған абсолютті және салыстырмалы уақытша сөйлемдер арасындағы айырмашылығына қарсы шықты; Хоффман 1891 жылы жауап берді, ал осы даудың ең толық шолуы Ветцельдің "Der Streit zwischen Hoffmann und Hale" (1892) еңбегінде келтірілген. Хейл сонымен қатар "The sequence of tenses in Latin" (1887–1888), "The anticipatory subjunctive in Greek and Latin" (1894) және "Latin grammar" (1903) еңбектерін жазды, оның дыбыстар, иілу және сөз құрамына қатысты бөлімдерін Карл Дарлинг Бак жазған.
Отбасы
Уильям Гарднер Хейл Питерборо, Нью-Гэмпшир штатының Уильям Хейл мен Элизабет Джуетт Скотттың ұлы болды. Профессор Хейл 1883 жылғы 13 маусымда Ньюпорт, Род-Айленд штатынан Харриет К. Суинбернге (1853–1928) үйленді, ол 1873 жылы Вассар колледжін бітірген. Олардың төрт баласы болды, оның ішінде фреска суретшісі және интерьер декораторы Гарднер Хейл (1900–1932) Нью-Йорк қаласынан және 1920 жылдардың көрнекті азаматтық құқық қорғаушысы және саяси белсендісі Суинберн Хейл (1884–1937). Бір қызы, Вансил Фостер ханым, Нью-Мексико штатындағы Таос қаласында, ал екінші қызы Вирджиния Холл Нью-Йорк қаласында тұрды.
Көпжақтылық
1914 жылы Германия империясы Бельгияны басып алған кезде профессор Хейл Еуропада болған. Ол Франциядағы Ле-Хавр қаласынан «Нью-Йорк Таймс» газетіне телеграмма жіберіп, өзінің атын және АҚШ-тың Германияға соғыс жариялауын ұсынатын телеграмманы жариялауға рұқсат берді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғалы алты ай өткен соң, Вильсон әкімшілігі АҚШ-ты бейтарап күйде ұстауға қол жеткізді. Профессор Хейл 1914 жылдың қыркүйегінде соғысқа шақырды; 1915 жылдың қаңтарында ол бұрынғы президент Теодор Рузвельтпен Германия империясына қарсы шаралар қабылдау қажеттігі туралы ішінара келісті. Бірақ, өзінің прогрессивті әріптесі Альфред Хейс-младший сияқты, Уильям Гарднер Хейл Американың рөлін Гаага конвенцияларында көрініс тапқан интернационалистік және көпжақты ұстанымды қолдау ретінде қарастырды. Рузвельт 20 ғасырдағы Республикалық партияның сыртқы саясат доктринасының белгісі болатын бір жақтылық қағидасын қалыптастырып жатты. 1916 жылдың мамыр айында Хейл американдық құқықтар комитетінің құрметті вице-президенті болып қызмет етуге келісті. Бұл жаппай митингтің мақсаты – неміс теңіз күшінің U қайығымен «Лузитания» кемесін батыруына наразылық білдіріп, Берлиндегі императорлық сараймен дипломатиялық қатынастарды тоқтатуды талап етіп, президент Вудро Вильсонға петиция ұсыну болды. Нью-Йорк қаласының мэрі Джон Пуррой Митчелл наразылық акциясын кейінге шегерді, бұл қалада одақтастар мен неміс жақтастары арасындағы қарым-қатынастың нашарлауын болдырмау мақсатында жасалды. 1916 жылғы президенттік сайлауда Уильям Гарднер Хейл Чарльз Эванс Хьюзден гөрі Вудро Вильсонды қолдады. Хейлдің ұстанымы Хьюздің АҚШ-ты Мексика Республикасымен тағы бір соғысқа тартуы мүмкін деген алаңдаушылығына негізделген, ал Вильсон Еуропадағы одақтастарды жеткілікті демеуге бармаса да, «адал бизнестің барлық мүмкіндіктерге ие болса да, артықшылықтар кедейлер мен әлсіздерді билемейтін ұлттық өмірді құрудың жоғары мақсатына ие болды. Ол өзінің партиясын шынымен прогрессивті партияға айналдырды». Хейл Жаңа Англияның антиимпериалистік лигасының, сондай-ақ Фи Бета Каппа қоғамының, Берлин, Афина және Римнің неміс археологиялық институтының және Америка филологиялық қауымдастығының (АПА) мүшесі болды. Ол 1892-1893 жылдары АПА президенті болды.
Шығармалары
Латын тіліндегі композиция. (1912 ж.). Латын грамматикасы. (1903 ж.). Латын тілін оқу өнері: оны қалай оқыту керек. (1902 ж.). Сәйкес құрылымдар: олардың тарихы мен қызметтері. (№ 1, Корнелл классикалық филология зерттеулері) (Hale & Wheeler, ред., 1889 ж.).