Колуф Ликопольский және «Еленаның әкелуі» поэмасы

Кіріспе

Грек эпосының ақыны, грек ақыны Колут немесе Ликополистің Колут (Κόλουθος (Kolouthos);) - Рим империясының соңғы кезеңінде, Анастасий I билігі тұсында өркендеген грек эпосы ақыны.

Калидоникака және Еленаның ұрлануы

Судаға сәйкес, Колот алты кітаптан тұратын «Калидонияка» туындысының авторы, әрине, Калидон қабанының аулауы туралы баяндама, «Персика» – парсы соғыстары аяқталғаннан кейін император Анастасийге арналған мақтау, және «Энкомия» немесе мақтау өлеңдері. Судада «Еленаның ұрлануы» туралы еске салынбаған. Судада аталған барлық туындылар жоғалып кеткен, бірақ оның 392 гексаметрден тұратын «Еленаның ұрлануы» (Ἁρπαγὴ Ἑλένης) поэмасы әлі сақталған, оны кардинал Бессарион Калабрияда тапқан. «Ұрлау» поэмасы Троя соғысының себебін білу үшін Троада нимфаларына жүгінумен басталады (1–16), содан кейін Тетис пен Пелейдің тойына қатысқан құдайлар туралы айтылады, олар Эристі шақыруды ұмытып, құдайлар арасына алтын алма тастап, кек алуға тырысады (17–63); Гера, Афина және Афродита оны иеленгісі келеді, ал Зевс Гермеске үш қасиетті құдайды әдемі шопан Париске жіберуді бұйырады, ол алманы біреуіне беруі керек (64–79); құдайлар шопанмен кездесу алдында сұлулығын арттырады, Афродита Эроттардың кеңесі туралы сөз сөйлейді (80–100). Парис қойларын бағудан гөрі, сырнай ойнауға көбірек қызығушылық танытады, Гермес оған ең әдемі құдайға алманы беруді тапсырады (101–30); оның көзіне сүйсініп, Афина оған батырлық пен соғыста жеңіс сыйлайды, Гера – бүкіл Азияны билеуді, ал Афродита, кеудесін ашып, Еленаның қолын ұсынады (131–65); Парис алманы Афродитаға сыйлайды, ол Гера мен Афинаны қысымға алады және Еленаны ұрлап, Спартаға сапар дайындайды (166–200). Спартаға сапар жаман белгілермен басталады, бірақ кемелері Спартаға қауіпсіз жетеді және ол қалаға жаяу жол тартады (201–46). Елена оған есікті ашып, бірден қызығушылық танытып, онымен сөйлеседі: Парис оған өзінің Троя патшасы Приамның ұлы екенін және Афродита оны Еленаның күйеуі ететінін айтады (247–302). Елена Париспен бірге қашуға келіседі және олар түнді күтіп, қашып кетеді (303–25). Эрмел ертеңгісін анасын іздеп оянады, мүмкін ол тауларда адасқан немесе өзенге батып кеткен шығар дейді (326–62). Ол шаршап ұйықтап, түсінде анасы оны кеше келген шетелдік ұрлап кеткенін айтады (363–79). Эрмел әкесіне қайтып келуге шақырады, ал Троя қабырғаларынан келген жұпты көрген Кассандра жамылғысын түсіріп, шашын жұлып алады (380–92). «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымында анонимді автор бұл поэманы «жалықтыратын, дәмсіз, қиялсыз, Гомердің нашар еліктеуі және Ноннның техникалық ережелеріне негізделген әдемі жырлаудан басқа ұсынып тұрған ештеңесі жоқ» деп сипаттаған. Соңғы кезде оны «қысқа да тартымды эпикалық туынды» деп бағалауда.

According to the Suda, Colothus was the author of a Calydoniaca in six books, doubtless an account of the Calydonian boar hunt, Persica, probably an encomium on emperor Anastasius composed at the end of the Persian wars, and Encomia, or laudatory poems. The Suda does not mention "The Abduction of Helen". All works mentioned in the Suda are lost, but his poem in 392 hexameters on The Abduction of Helen (Ἁρπαγὴ Ἑλένης) is still extant, having been discovered by Cardinal Bessarion in Calabria. The Abduction opens with an invocation to the nymphs of the Troad whom the poet asks for information about Paris as the originator of the Trojan conflict (1–16), followed by the account of how the gods attended the wedding of Thetis and Peleus, how they forgot to invite Eris, who searched for retaliation throwing a golden apple amongst the gods (17–63); Hera, Athena and Aphrodite all want to have it and Zeus orders Hermes to take the three goddesses to visit the handsome shepherd Paris, who should award the apple to one of them (64–79); the goddesses enhance their appearances before meeting up the shepherd, with Aphrodite launching a speech on her court of Erotes (80–100). Paris, more interested in playing the pipes than in taking care of his sheep, receives from Hermes the assignment to award the apple to the most beautiful goddess (101–30); submitting to his eyes, Athena offers him courage and victory in war, Hera to make him lord of all Asia, and Aphrodite, baring her breasts, the hand of Helen (131–65); Paris awards the apple to Aphrodite, who scorns Hera and Athena, and prepares his trip to Sparta to seduce Helen (166–200). The trip to Sparta begins with bad presages, but his fleet reaches Sparta without hazards and he sets towards the town on foot (201–46). Helen opens the door to him and, instantly attracted towards him, initiates a dialogue with him: Paris tells her that he is the son of Priam, king of Troy, and that Aphrodite promised him to make him Helen’s spouse (247–302). Helen agrees to elope with Paris and they do so during the night (303–25). Hermione wakes up the following morning and searches for her mother, considering the possibilities that she got lost in the mountains or was drowned in the river (326–62). She falls asleep exhausted and sees her mother in her dreams telling her that she was abducted by the foreigner who visited them the previous day (363–79). Hermione calls her father to return, while on seeing the arrival of the couple from the walls of Troy Cassandra sheds her veil and tears her hair (380–92). The anonymous writer in the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition described the poem as "dull and tasteless, devoid of imagination, a poor imitation of Homer, and [having] little to recommend it except its harmonious versification, based upon the technical rules of Nonnus", It has been more recently evaluated as a "short and charming miniature epic".

Баспа басылымдары

Алғашқы басылым 1505 жылы Венецияда Альдус Манутиус тарапынан жарық көрген. Джон Дэниел ван Леннептің (1747, алғашқы сын басылымы, алты қолжазбаны салыстырған), Г. Ф. Шафердің (1825), Э. Абельдің (1880) және В. Вайнбергердің (Teubner, 1896) басылымдары Энрико Ливреаның (1968) басылымымен алмастырылды. Осы қиын және бұзылған мәтіннің ең жақсы қолжазбасы – «Кодекс Мутиненсис» (Bibliothèque nationale suppl. graec. 388) деп аталады, Холлдың «Классикалық мәтіндерге анықтамалық» еңбегінде, 278-бетте айтылғандай, «Моденада ешқашан болған емес, XIX ғасырдың басында Наполеон соғыстары кезінде француздар оны Солтүстік Италияның бір жерінен әкелген».

Қазіргі заманғы басылымдар, аудармалар және түсіндірмелері

Хопкинсон, Н. (1994), Императорлық кезеңдегі грек поэзиясы. Антология, Кембридж: CUP, 1994
Ливрея, Э. (1968), Коллуто, Еленаның қашқындауы. Кіріспе, сын мәтіні, аударма және түсініктеме. Болонья: Pàtron
Мэйр, А. В. (1928), Опиан, Коллут, Трифиодор, Лондон – Нью-Йорк: Loeb
Орсини, П. (1972), Коллут, "Еленаның қашқындауы", Париж: Les Belles Lettres
Шёнбергер, О. (1993), Коллутос, Еленаның ұрлануы. Грекше-немісше. Кіріспе, мәтін, аударма және түсініктемелер. Вюрцбург: Konigshausen & Neumann

Жалпы білім

Агости, Г. (2012), "Грек поэзиясы", С. Ф. Джонсон (ред.), Оксфордтың кейінгі антикалық анықтамалығы, Оксфорд, 361–404
Кадау, К. (2015), Коллуттың Еленаны ұрлауы туралы зерттемелер, Лейден – Бостон
Камерон, Ал. (1982), "Императрица және ақын", YClS 37, 236–237
Д’Ипполито, Г. (2003), "Түсті грек эпосындағы формулалық койне іздері", Д. Аккоринти және П. Чувин (ред.), "Дионисқа дейінгі алыптар" (Des Géants à Dionysos). Грек мифологиясы мен поэзиясына арналған Франсис Вианға құрмет көрсету, Алессандрия, 501–520
Джангранде, Г. (1975), "Коллуттың су құйылысын сипаттауы. Кейінгі эпостық әдеби техниканың мысалы", AJPh 96, 35–41
Гриффин, Дж. (2010), "Грек эпосы", С. Бейтс (ред.), Эпосқа арналған Кембридж серігі, Кембридж, 13–30
Харрис, Б. (2006), "Нонн мен Коллутта пасторлық драма", М. Фантуцци және Т. Папангелис (ред.), Грек және латын пасторалына арналған Брилл серігі, Лейден, 515–548
Холлис, А. (2006), "Эллинистік эпиллион және оның ұрпақтары", С. Ф. Джонсон (ред.), Кейінгі антикалық грек әдебиеті. Динамизм, дидактика, классицизм. Алдершот: Эшгейт, 2006, 141–158
Джеффрис, Э. (2006), "Алтыншы ғасырдың басындағы жазушылар мен оқырмандар", С. Ф. Джонсон (ред.), Кейінгі антикалық грек әдебиеті: динамизм, дидактика, классицизм, Алдершот: Эшгейт, 2006, 127–139
Литтлвуд, А. Р. (1974), "Византия әдебиетіндегі алманың символизмі", JbÖB 23, 33–59
Ливреа, Э. (1991), "Коллуто "юморист" пе?", Э. Ливрея, Эллинистік зерттемелер. 2 том. Флоренция, 561–569
Магнелли, Э. (2008), "Коллуттың "Гомерлік" эпиллионы", Ramus 37.1–2, 151–172
Мэтьюс, В. Дж. (1996), "Афродитаның шашы. Коллут және эпостық дәстүрде шаштар", Eranos 94, 37–39
Мигелес Каверо, Л. (2008), Контексттегі өлеңдер: Египет Тебаитындағы грек поэзиясы, 200–600 ж., Берлин – Нью-Йорк
Миннити Колонна, М. (1979), "Coluto мәтіні мен тілі туралы", Vichiana 8, 70–93
Монтес Кала, Х. Г. (1987–1988), "Coluto-ға сындық ескертулер", Habis 18–19, 109–115
Нарделли, Н. (1982), "Coluto гекзаметрі", JbÖB 32/3, 323–333
Праушелло, Л. (2008), "Коллуттың пасторлық дәстүрлері: Еленаны ұрлаудағы повестволық стратегиялар және буколикалық сын", Ramus 37.1–2, 173–190
Руис Перес, А. (2004), "Coluto-ның Еленаны ұрлауының басылым тарихы", И. Х. Гарсия Пинилья және С. Талавера Куэста (ред.), Франсиско Мартин Гарсияға құрмет көрсету. Куэнка, 339–361
Виан, Ф. (1969), "Коллуттың Еленаны ұрлауы", REG 82, 590–597

Agosti, G. (2012), "Greek Poetry", in S. F. Johnson (ed. ), The Oxford Handbook of Late Antiquity, Oxford, 361–404
Cadau, C. (2015), Studies in Colluthus' Abduction of Helen, Leiden Boston
Cameron, Al. (1982), "The empress and the Poet", YClS 37, 236–237
D'Ippolito, G. (2003), "Sulle tracce di una koinè formulare nell'epica tardogreca", in D. Accorinti P. Chuvin (edd. ), Des Géants à Dionysos. Mélanges de mythologie et de poésie grecques offerts à Francis Vian, Alessandria, 501–20
Giangrande, G. (1975), "Colluthus' Description of a Water Spout. An Example of Late Epic Literary Technique", AJPh 96, 35–41
Griffin, J. (2010), "Greek Epic", in C. Bates (ed. ), The Cambridge Companion to the Epic, Cambridge, 13–30
Harries, B. (2006), "The drama of pastoral in Nonnus and Colluthus", in M. Fantuzzi Th. Papanghelis (edd. ), Brill's Companion to Greek and Latin Pastoral, Leiden, 515–48
Hollis, A. (2006), "The Hellenistic Epyllion and Its Descendants", in S. F. Johnson (ed.). Greek Literature in Late Antiquity. Dynamism, Didacticism, Classicism. Aldershot: Ashgate, 2006, 141–58
Jeffreys, E. (2006), "Writers and audiences in the early sixth century", in S. F. Johnson (ed.). Greek literature in late antiquity: dynamism, didacticism, classicism, Aldershot: Ashgate, 2006, 127–39
Littlewood, A. R. (1974), "The symbolism of the Apple in Byzantine Literature", JbÖB 23, 33–59
Livrea, E. (1991), "Colluto "umorista"? ", in E. Livrea, Studia Hellenistica. 2 vols. Firenze, 561–9. Magnelli, E. (2008), "Colluthus' 'Homeric' Epyllion", Ramus 37.1–2, 151–72
Matthews, V. J. (1996), "Aphrodite's Hair. Colluthus and Hairstyles in the Epic Tradition", Eranos 94, 37–9. Miguélez Cavero, L. (2008), Poems in Context: Greek poetry in the Egyptian Thebaid 200–600 AD, Berlin NY
Minniti Colonna, M. (1979), "Sul testo e la lingua di Coluto", Vichiana 8, 70–93
Montes Cala, J. G. (1987–8), "Notas críticas a Coluto", Habis 18–19, 109–115
Nardelli, N. (1982), "L'esametro di Colluto", JbÖB 32/3, 323–333
Prauscello, L. (2008), "Colluthus' Pastoral Traditions: Narrative Strategies and Bucolic Criticism in the Abduction of Helen", Ramus 37.1–2, 173–90
Ruiz Pérez, Á. (2004), "Historia editorial del Rapto de Helena de Coluto", in I. J. García Pinilla S. Talavera Cuesta (edd.). Charisterion Francisco Martín García oblatum. Cuenca, 339–61. Vian, F. (1969), "L'enlèvement d'Hélène de Collouthos", REG 82, 590–7