Кіріспе
Ежелгі грек мифологиясының батыры, Marvel Comics комиксінің кейіпкері – Кіші Аякс (Αἴας Aias, "жерден" деген мағынаны білдіреді). Ол Локрис патшасы Оилейдің ұлы еді. Оны Теламон ұлы Ұлы Аякстан ажырату үшін "Кіші" немесе "Локриялық" Аякс деп атаған. Троя соғысы кезінде ол Локрия жасағының басшысы болды. Гомердің "Илиада" дастанында маңызды рөлде бейнеленген, сондай-ақ Одиссеяда, Вергилийдің "Энеидасында" және Эврипидтің "Троя әйелдері" трагедиясында да еске алынады. Этрус аңыздарында ол Айвас Вилатес деп белгілі.
the Marvel Comics character Ajax the Lesser
Ajax (Αἴας Aias means "of the earth".) was a Greek mythological hero, son of Oileus, the king of Locris. He was called the "Ajax the Less", the "lesser" or "Locrian" Ajax, to distinguish him from Ajax the Great, son of Telamon. He was the leader of the Locrian contingent during the Trojan War. He is a significant figure in Homer's Iliad and is also mentioned in the Odyssey, in Virgil's Aeneid and in Euripides' The Trojan Women. In Etruscan legend, he was known as Aivas Vilates.
Сипаттама
Фригиялық Дарес Аяксты "жалпақ денелі, күшті, күңгірт түсті, жағымды мінезді және батыл" деп сипаттаған.
Өмір
Аякстің анасының аты Эриопис еді. Страбонның айтуынша, ол Локрис аймағындағы Нарикс қаласында дүниеге келген, ал Овидий оны Нарикий батыр деп атайды. "Илиада" бойынша, ол локриандықтарын қырық кемемен Трояға қарсы бастап келді. Ол гректердің ең ұлы батырларының бірі ретінде сипатталады. Шаяқта зығырдан жасалған төс киіп, батыл және қайсар болған, әсіресе найза тастауда шебер еді және Ахиллден кейін гректердің ең жылдамдарының бірі болды. Тарихшы Малалас оны "ұзын бойлы, күшті, сары, көздері қисайған, мұрны жақсы, қылқан шашы, қара шашы, қалың сақалы, ұзын беті, батыл жауынгер, жомарт, әйелдерге құштар" деп суреттеген. Патроклдың кремациясынан кейінгі ойындарда Аякс Одиссей мен Антилохпен аяқ шалысу жарысында жүлде үшін күресті, бірақ оған қарсы болған және Одиссейді жақтаған Афина оны тоқтатты, сондықтан ол екінші орынды ғана жеңіп алды. Кейінгі дәстүрлерде бұл Аякс Оилей мен нимфа Рене ұлы ретінде танылады және ол Еленаның күйеушілер тізімінде де есімдері аталады. Трояны басып алғаннан кейін ол Кассандра паналаған Афина храмына асығып, құдайдың мүсініне құшақтап жалбарынды. Аякс оны басқа тұтқындармен бірге сүйреп әкетті. Кейбір авторлардың айтуынша, ол Кассандраны храма ішінде зорлаған. Одиссей осы қылмысы үшін Аяксқа таспен ұрып өлтіру жазасын талап етті, бірақ Аякс Афинаға ант беріп, оның мүсініне жалбарынып, өзін кінәсіз деп жариялап құтқарды.
Өлім
Аякс жалбарынушыны ғибадатханасынан сүйреп шығарғандықтан, Афинаның ашулануына себеп болды. «Библиотека» бойынша, грек көрушісі Кальхас гректерді ескерткенге дейін Аякс Кассандраны зорлағанын ешкім білмеген. Афина өзінің діни қызметкеріне жасаған қатыгездікке ашуланып, оны дереу өлтірмесе, грек кемелерін жоятынын мәлімдеді. Осыған қарамастан, Аякс бір құдайдың құрбандық тақтасының астына тығылып, гректер оны өлтіріп, құрбандық тақтын қиратса, құдайдың қаһарынан қорқып, оған өмір сүруге рұқсат берді. Гректер Аяксты өлтірмей кеткенде, олардың құрбандықтарына қарамастан, Афина қатты ашуланып, Зевске дауыл жіберуге көндірді, ол олардың көптеген кемелерін батырды. Троядан қайтып келе жатқанда Афина оның кемесіне найзағай соқтырып, кемесі «Айналмалы тастарда» (Γυραὶ πέτραι) қирады. Бірақ ол бірнеше серігімен бірге құтылып, Посейдонның көмегімен жартасқа жабысты. Афинаға қарамастан ол құтылуға тиіс еді, бірақ ол теңіздің қаупінен аман қалуға, бейкүнәлерге қарсы шығуға уәде берді. Бұл тәкаппарлыққа ренжіді, Посейдон үш тісті шанышқысымен жартасты жарып, Аякс теңіздің құшағына сіңіп кетті. Тетис оның денесі Миконоста жағаға шыққанда жерледі. Басқа нұсқаларда Аякс өлімінің басқаша жағдайы суреттелген, ол үйіне қайтар жолында қаза тапқан. Осы нұсқаларда Аякс Евбея жағалауындағы Кафреа тастарына келгенде, кемесі қатты дауылда құлады, ол өзі дауылда көтеріліп, Афинаның жылдам от жарқырауымен кеудесіне қадалды, ал денесі өткір тастарға тиді, кейіннен олар Аякс тастары деп аталды. Аякс қайтыс болғаннан кейін оның жаны Левке аралында мекендеді. Опунтиялық локриандар Аяксты ұлттық батыр ретінде құрметтеді, сондықтан оларға деген сенімдері соншалықты зор болғандықтан, әскерін шайқасқа жинағанда, оған арналған бір орынды бос қалдыратын, оның көзге көрінбесе де, олар үшін және олардың арасында соғысып жатыр деп сенді. Аякс туралы оқиға ежелгі ақындар мен суретшілер тарапынан жиі пайдаланылды, ал кейбір локриялық монеталарда шлем, қалқан және қылышпен бейнеленген батыр, бәлкім, осы Аякс. Аякс өлімі туралы Филострат пен Ликофронның да басқа еңбектері бар.
Өнер
Аякстың Кассандраны алып кетуі грек өнерінің көптеген туындыларында бейнеленген, мысалы Паузанияның сипаттаған Кипселус сандығы мен сақталған еңбектерде.