Кіріспе

Колумбияға дейінгі майя археологиялық орны

Рио Бек – Мексиканың Кампече штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан Колумбияға дейінгі майя археологиялық ескертімі. Бұл атау сонымен қатар Рио Бекте алғаш пайда болып, кейіннен жақын жердегі басқа ескертімдерге тараған сәулет стиліне (Рио Бек стилі) де сіңісті. Рио Бек стилі Рио Бек аймағының солтүстік-батысында кездесетін Чен сәулет стилімен тығыз байланысты.

Археологиялық нысан

Рио-Бек жерін алғаш рет 19 ғасырдың соңында австриялық саяхатшы Теоберто Малер атап өткен, бірақ ол бұл жерге ешқашан бармаған. Француз саяхатшысы Морис де Периньи Рио-Бекке алғаш рет келіп, оны зерттеп баяндаған еуропалық болды. Қазіргі уақытта бұл жерді Доминик Мишеле басқаратын CNRS француз археологтары тобы қазып, қалпына келтіруде. Олар бірнеше сәулеттік кешендерді тапты және бірнеше шаршы километрді зерттеу мен картаға түсіру арқылы ежелгі қоныс туралы толыққанды түсінік алды. 2006 жылы Рио-Бек А-дағы басты ғимаратты қазу жұмыстары жүргізіліп жатты, бұл ғимарат үш мұнарадан және бірнеше бөлмеден тұрады.

Рио Бек сәулет стилі

Рио-Бек ғибадатханаларының пирамидалары майялардың орталық жазықтарында орналасқан. Бұл пирамидалар біздің заманымыздың VII ғасырында пайда болып, XII ғасырдың басына дейін жалғасқан ерекше сәулеттік стильмен ерекшеленеді. Пирамидалар әдетте екі ішкі кеңістігі жоқ, қатты тастан тұрғызылған мұнарасы бар, созылған ғимараттардан құралған. Екі мұнара да биікке қарай тартылып, көтерілген сайын биіктігін арттыра түседі. Мұнаралардың бетінде ғибадатханаға апаратын баспалдақтар бейнеленген, бірақ бұл тек сыртқы әсемдеу элементі, нақты баспалдақ емес. Егер де баспалдақтар жұмыс істейтін болса да, мұнаралардың тік тік бұрыштармен салынуы оларға көтерілуді өте қиын етеді. Рио-Бек мұнараларының үстіндегі платформада орналасқан ғибадатханалар да қолданысқа жарамайды, олардың ішінде бөлмелер жоқ. Ғибадатханалардың алдыңғы жағындағы нишаларға салынған жалған есіктер, нақты есік сияқты көрінеді. Қолданысқа жарамайтын элементтеріне қарамастан, Рио-Бек мұнаралары пирамида мен оның үстіндегі ғибадатханаға тән әшекейлермен безенілген және сырт қарағанда толыққанды пирамидалар сияқты көрінеді. Рио-Бек ғибадатханаларының пирамидаларының мақсаты әлі анықталмаған, бірақ олар Тикалдегі екі мұнаралы кешендерге ұқсас.