Кіріспе

1868 жылғы АҚШ сот ісі

"Хауленд өсиетінің жалғандығына қатысты сот процесі" (Робинсон против Манделл) – 1868 жылы АҚШ-та болған сот ісі. Бұл істе кейіннен Американың ең бай әйелі атанған кәсіпкер Генриетта "Хетти" Хауленд Робинсон өзінің әжесі Сильвия Энн Хаулендтің өсиетінің күшін жоққа шығаруға таласқан. Хаулендтің өсиетіне сәйкес, оның 2 миллион долларлық мүлкінің жартысы (1865 жылғы 2 000 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) түрлі қайырымдастық қорлар мен ұйымдарға берілуге тиіс болған, ал қалған бөлігі Робинсонның сенімдік қорына бөлген еді. Робинсон өсиеттің күшін жоққа шығару үшін, барлық мүлікті Хеттиге қалдырған және кейінгі өсиеттерді жарамсыз деп жариялаған бұрынғы өсиетті ұсынды. Ақырында, сот Робинсонға қарсы шешім шығарды, өйткені болашақ өсиеттерді жарамсыз деп жариялаған сөздер мен Сильвияның қолы жасалған жалғандық екені анықталды. Бұл іс Бенджамин Пирстің сарапшы куә ретінде математиканы сот-медициналық сараптамада қолдануымен танымал.

Тарих

Сильвия Энн Хоуленд 1865 жылы қайтыс болды, оның шамамен 2 миллион долларға жуық байлығының жартысын қалдырды (1865 жылғы 2000000.0 доллар соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Қалған мүлік Робинсон қайтыс болғаннан кейін әртүрлі мүлік иелеріне бөлінетін болды. Робинсон бұрынғы өсиетнаманы ұсынды, онда оған барлық мүлік толығымен қалдырылған. Осы өсиетнамаға екінші, бөлек пара қосады, ол кейінгі өсиетнамаларды жарамсыз деп жариялау мақсатында жасалған. Хоулендтің орындаушысы Томас Манделл Робинсонның талабын қабылдамады, екінші параның жалған екенін мәлімдеді, содан кейін Робинсон сотқа шағымданып арыз берді. Робинсон мен Манделл ісінде Чарльз Сандерс Пирс Хоулендтің қолтаңбасының 42 данасын жұптап салыстырып, оларды бір-біріне жапсырып, төмен қарайтын сызықтардың қаншасы беттесетінін санағанын айтты. Әр қолтаңбада 30 төмен қарайтын сызық болды және ол орта есеппен 30-дың 6-сы, яғни 1-і 5-ке тең екенін анықтады. Чарльздың әкесі Бенджамин Пирс екі қолтаңба арасындағы беттесетін сызықтардың саны да биномдық таралымды жақыннан ұстанатынын көрсетті, егер әр сызық тәуелсіз оқиға болса, осы таралым күтілетін нәтиже болар еді. Даулы өсиетнаманың бірінші бетіндегі нақты қолтаңба екінші беттегі қолтаңбамен салыстырылғанда, барлық 30 төмен қарайтын сызық сәйкес келді, бұл екінші қолтаңбаның біріншісінен көшірме екенін көрсетеді. Содан кейін Бенджамин Пирс тұрып, әр сызықтың тәуелсіздігін ескере отырып, екі нақты қолтаңбада барлық 30 сызықтың сәйкес келу ықтималдығы 2,666,000,000,000,000,000,000-ға тең екенін, яғни секстиллионға жуық екенін мәлімдеді. Ол былай деп жалғастырды:

Осындай зор ықтималсыздық іс жүзінде мүмкін емес. Мұндай аз ғана ықтималдық көлеңкелері нақты өмірге жатпайды. Олар заң қамқорлық көрмейтін ең кішкентай нәрселерден де төмен. Осы жерде болған сәйкестік оны жасау ниетімен туындаған болуы керек. Бұл сәйкестікті кездейсоқ жағдайға байланысты деп айтуға ешқандай ақылдылық жоқ. Сот Робинсонның Хоулендтің қолтаңбасын растау туралы куәлігін қабылдамады, өйткені ол өсиетнамаға қатысушы болды, демек, мүдделер қақтығысы болды. Статистикалық дәлелдер сот шешімінде пайдаланылмады. Бұл іс математикалық ойлауды сотқа енгізуге жасалған бірқатар әрекеттердің бірі. "Халыққа қарсы Коллинз" ісі одан кейінгі мысал.

Жалпы әдебиеттер

Эгглестон, Ричард (1983). Дәлелдер, куәліктер және ықтималдық, Робинсон против Манделл, 20 F. Cas. 1027 (C. C. D. Mass. 1868) (No. 11,959)
Менанд, Л. (2002). Метафизикалық клуб: Америкадағы идеялар тарихы, б. 163–176
Мейер, П. және Забелл, С. (1980). "Бенджамин Пирс және Хауленд өсиеті", Америка статистикалық қауымдастығының журналы, 75 том, 497 бет.
"Хауленд өсиеті ісі", Америка заңгерлік шолуы, 4 том, 625 бет (1870)
Лейла Шнепс және Корали Колмез, Сотта математика: сандар сот залында қалай қолданылады және қалай бұрмаланады, Basic Books, 2013. (Тоғызыншы тарау: "Математикалық қате No 9: дұрыс емес модельді таңдау. Хети Грин ісі: өсиеттер үшін күрес").