Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азия этносы вьетнамдықтар (,) немесе Kinh халқы, сондай-ақ Вьет халқы немесе Вьеттер деп танылған, қазіргі Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Қытайда туып өскен Оңтүстік-Шығыс Азия этносы болып табылады. Олар ең көп тараған австроазиялық тіл – вьетнам тілінде сөйлейді. 2019 жылғы халық санағы бойынша Вьетнамдық Kinh халқы Вьетнам халқының 85,32%-дан астамын құрайды және оларды Хмонг, Чам немесе Мường сияқты елде тұратын басқа азшылық топтарынан ажырату үшін Kinh халқы (người Kinh) деп ресми түрде белгіленді және танылды. Вьетнамдықтар Вьетнамдағы виет тілінде сөйлейтін төрт негізгі топтың бірі, ал қалғандары – Мường, Thổ және Chứt халықтары. Олар Қытайдағы азшылық этностық тобы – джин халқымен туыс.
The Vietnamese people (, ) or the Kinh people , also recognized as the Viet people or the Viets, are a Southeast Asian ethnic group native to modern day Northern Vietnam and Southern China who speak Vietnamese, the most widely spoken Austroasiatic language. Vietnamese Kinh people account for just over 85.32% of the population of Vietnam in the 2019 census, and are officially designated and recognized as the Kinh people (người Kinh) to distinguish them from the other minority groups residing in the country such as the Hmong, Cham, or Mường. The Vietnamese are one of the four main groups of Vietic speakers in Vietnam, the others being the Mường, Thổ, and Chứt people. They are related to the Gin people, a minority ethnic group in China.
Терминология
Чёрчманның (2010) пікірінше, вьетнамдықтарды атау үшін қолданылатын барлық эндонимдер мен экзонимдер, мысалы, Вьет (көне қытай географиялық ой-қиялымен байланысты), Kinh (орта ғасырлық әкімшілік тағайындамасымен байланысты) немесе Кью және Кью (Jiāo 交, Солтүстік Вьетнамның көне қытай топонимі, көне қытай *kraw), Кра Дай тілінде сөйлейтін халықтар тарапынан берілген, саяси құрылымдармен байланысты немесе көне қытай географиялық ой-қиялында ортақ түбірге ие. Көп жағдайда, қазіргі Kinh халқының австроазиялық тілде сөйлейтін ата-бабалары, бір билеушінің билігінде болған кезде, басқа топтардан өзін ажырату үшін, қазіргі вьетнам тіліндегі бірінші жақ есімдігі – та (біз, сіздер, мен) сияқты, ұқсас немесе бірдей әлеуметтік өзін-өзі тану белгісін қабылдаған болуы мүмкін. Ескіше сөйлеу тілінде та, "олардың" емес, "біздің" деген мағынаны білдірген, ал отаршылдық дәуірде олар "nước ta" (біздің еліміз) және "tiếng ta" (біздің тіліміз) деп, "nước tây" (батыс елдері) және "tiếng tây" (батыс тілдері) -нен өзгеше айтқан.
Вьет
Ерте орта қытай тіліндегі "Việt" (Юэ) термині алғаш рет балтаны білдіретін (бір дыбысты) "戉" логографымен жазылған, бұл жазу Шан династиясының соңғы кезеңіндегі (шамамен б.з.д. 1600 – б.з.д. 1200 жылдары) қаңқа сүйектері мен қола жазуларында кездеседі, кейін "越" деп жазыла бастады. Ол кезде бұл термин Шан мемлекетінің солтүстік-батысындағы халықты немесе басшыны көрсету үшін қолданылған. Біздің заманымыздан бұрынғы 8 ғасырдың басында Янцзы өзенінің орталық аймағындағы тайпа "Янгюэ" деп аталды, ал бұл термин кейіннен оңтүстікке орналасқан халықтарды атау үшін де пайдаланылды. 17 және 18 ғасырларда білімді вьетнамдықтар өздерін "người Việt 越" (Вьет халқы) немесе "người Nam 南" (оңтүстік халқы) деп атады.
Қинь
10 және 11 ғасырлардан бастап, Вьет Мунгтың (солтүстік Вьет тілі) бір тармағы, солтүстік Вьетнамда болжамды қытай диалектісінің ықпалымен, "Анаместік орта қытай" деп аталды, қазіргі вьетнам тіліне айнала бастады. Оның сөйлеушілері өздерін "Кинх" деп атады, яғни Ханой қаласы астанасы болатын Қызыл өзен дельтасы төңірегіндегі "орталық" халық. Тарихи және қазіргі заманғы chữ Nôm жазбаларында классикалық түрде '京' хан таңбасы қолданылады, ол мандарин тілінде "Jīng" деп айтылады, ал "Kinh" қытай-вьетнамдық айтылуымен беріледі. Прото Вьет Мунгтың басқа түрлері 13 ғасырда Кинхтер тарапынан жазықтардан ығыстырылып, "Trại" (寨, мандаринше: Zhài) немесе "шеткерлік" халық деп аталды. Олар қазіргі Мường халқына айналды. Виктор Либерманның сөзіне сәйкес, "người Kinh" (Chữ Nôm: 𠊛京) термині колониялық дәуірде вьетнамдықтарды атау үшін пайда болған, және ол колониялық кезеңге дейінгі құжаттардың аудармаларына кейінірек қосылған болуы мүмкін. Бірақ 18 ғасырдағы этникалық қалыптасу туралы мәліметтер жеткіліксіз.
Шығуы және тарихқа дейінгі кезең
Этникалық вьетнамдықтардың тегі, Оңтүстік Қытайдың қазіргі шекаралары, Юньнань, Лингнань немесе Янцзы өзені, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияның материгінде пайда болған деп саналатын прото-австроазиялық халықтардың бір тобынан шыққан. Бұл прото-австроазиялықтардың ішінде батысқа қарай қоныстанған моник тілінде сөйлейтіндер, ал оңтүстікке көшіп кеткен кхмер тілінде сөйлейтіндер де болды. Солтүстік-Шығыс Үндістанның мунда халқы – тілдердің негізгі сөздік қорындағы тілдік қашықтықты ескере отырып, жоғарыда аталған топтардан ертерек бөлініп шыққан прото-австроазиялықтардың тағы бір тобы. Көптеген археологтар, лингвистер және басқа да мамандар, мысалы, синологтар мен егіс мамандары, олардың б.з.б. 2000 жылға дейін, өзен арнасындағы шаруашылық пен, әсіресе, суға егілген күрішті өсіру тәжірибесін әкелгенін сенеді. Кейбір лингвистер (Джеймс Чемберлен, Йоахим Шлизингер) вьет тілінде сөйлейтін адамдардың Вьетнамның Солтүстік-Орталық аймағынан Қызыл өзен дельтасына, бастапқыда тай тілінде сөйлейтіндер мекендеген жерге көшіп келгенін болжайды. Алайда, Майкл Черчман қытай деректерінде Цзяочжи (Қызыл өзен дельтасының маңындағы аймақ) аймағында халықтың қозғалысына қатысты жазбаларды таба алмады, бұл осы дельтада Хан және Тан дәуірлерінде қазіргі вьетнамдықтардың ата-бабалары болған австроазиялық тілдерде сөйлейтін тұрақты халықтың болғанын көрсетеді. Басқалары Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Қытайдың этникалық және тілдік тұрғыдан біртекті болмағанын, бірақ олар ұқсас әдет-ғұрыптарды бөліскен адамдармен қоныстанғанын ұсынады. Бұл ежелгі тайпалардың нақты этникалық шекарасы болған жоқ және оларды қанағаттанарлық түрде «вьетнамдықтар» (Кинь) деп сипаттау мүмкін емес. Ежелгі Вьетнамдағы этникалық топтарды анықтауға жасалған тыраштандырулар қиын және көбінесе дұрыс емес. Тілдік әртүрлілікке негізделген тағы бір теория вьет тілдерінің ең ықтимал отаны қазіргі Болихамсай және Лаостағы Хаммуан провинцияларында, сондай-ақ Вьетнамдағы Нхэ Ан және Куанг Бин провинцияларының бір бөлігінде орналасқанын көрсетеді. 1930 жылдары шығыс Лаостың төбелерінде табылған вьет тілінде сөйлейтін қауымдар тобы осы аймақтың ең алғашқы тұрғындары деп саналды. Археогенетикалық зерттеулер Доң Сон кезеңінен бұрын Қызыл өзен дельтасының тұрғындары негізінен австроазиялық болғанын көрсетті: Фунг Нгуен мәдениетінің Ман Бак жерлеу орнынан алынған генетикалық деректер (б.з.б. 1800 жылға дейін) қазіргі австроазиялық тілдерде сөйлейтін кхмер және млабрий сияқты халықтарға жақын. Ал, Дун Сон мәдениетінің Нюи Ньи орнынан алынған «аралас генетика» «Қытайдан келген дай халқымен, Таиландтан тай-кадай тілінде сөйлейтіндермен және Вьетнамнан австроазиялық тілдерде сөйлейтін, соның ішінде Киньмен» туыстық байланысқа ие. 15 ғасырда жазылған вьетнамдық аңыз бойынша, Хонг Банг кланының ертегісінде (Hồng Bàng thị truyện) алғашқы вьетнамдықтар айдаһар иесі Лак Лонг Кун мен фея Ау Кодан тараған. Олар үйленіп, жүз жұмыртқадан жүз бала туды. Олардың үлкен ұлы Хунг патшасы болды. Хунг патшалары мифтік Шен Нонгтың ұрпақтары деп есептеледі.
Ерте тарихы және қытай билігі
Қытай жылнамаларында протовиетнамдықтардың ең алғашқы айғағы – Лак (қытайша: Luo), Лак Вьет немесе Донгсониян, ежелгі тайпалық конфедерация. Бұл конфедерация, мүмкін, көп тілді австроазиялық және Кра Дай тілдерінде сөйлейтін халықтарды Қызыл өзен дельтасында билеген. Лак металлургиялық Донг Сон мәдениетін және жартылай мифтік Хунг патшалары басқарған Ван Ланг билеушілігін дамытты. Донгсониялықтардың оңтүстігінде австронезиялық чамик халқының Са Хуинь мәдениеті орналасқан. Б.з.д. 400–200 жылдары Лак халқы ау виеттермен (тай халқының бір тобы) және солтүстіктен келген синит халқымен байланысқа түсті. Біздің заманымыздың үшінші немесе төртінші ғасырына жататын қытай жылнамасы бойынша, Ау Вьеттің басшысы Тхук Фан Ван Лангты жаулап алып, соңғы Хунг патшасын тақтан түсірді. Лак лордтарының бағынуын алғаннан кейін, Тхук Фан өзін Ау Лак патшалығының королі Ан Дунг деп жариялады. Б.з.д. 179 жылы қазіргі Оңтүстік Қытайда Наньюэ мемлекетін құрған қытай генералы Чжао Туо Ау Лакты басып алып, мың жылға созылған қытай-виет қарым-қатынасын бастады. 111 жылы Хань империясы Наньюэні жаулап алып, Солтүстік Вьетнамды Хань билігіне бағындырды. Біздің заманымыздың 7-9 ғасырларында, Тан империясы аймақты билеген кезде, Анри Масперо сияқты тарихшылар виетнамдықтардың Мюң және Чут сияқты басқа виеттік топтардан қытайдың күшті ықпалы салдарынан бөлініп кеткенін болжады. Басқалары VII ғасырда Вьетнамның солтүстік-орталық аймағынан Қызыл өзен дельтасына виеттіктердің көшіп келуі Тай тілінде сөйлейтін жергілікті тұрғындардың орнын басып алғанын айтады. 9 ғасырдың ортасында Нанжаоның көмегімен жергілікті көтерілісшілер Тан қытайлық билігін құлатуға таяды. Тан 866 жылы аймақты қайта басып алып, жергілікті көтерілісшілердің жартысын тауға қашуға мәжбүр етті. Тарихшылардың пікірінше, осы оқиға Вьетнамдағы Тан билігінің соңында Мюң және виетнамдықтардың арасындағы айырыққа себеп болды. 938 жылы Вьетнамдық көшбасшы Нго Куйен, Тхань Хоадан шыққан, Вьет әскерлерін жетектеп, Бак Данг өзенінде қытайлық Оңтүстік Хань флотилиясын жеңіп, өзін король деп жариялады. Ол қазіргі "Виетнамдық" деп есептелетін мемлекеттің алғашқы королі болды.
Орта ғасырлар мен жаңа дәуірдің басында
944 жылы Нго Куйен қайтыс болды, оның патшалығы он екі әскербасы мен басшы арасындағы хаосқа және тәртіпсіздікке түсті. 968 жылы Дин Бо Линь есімді көшбасшы оларды біріктіріп, Đại Việt (Ұлы Вьет) патшалығын құрды. Дин Бо Линь күшті буддалық монахтардың көмегімен Тан дәуіріндегі Дай Ланың орнына Қызыл өзеннің оңтүстік жағындағы Хоа Лыны астана етіп таңдады, қытай үлгісіндегі императорлық атақтарды, ақшаларды және рәсімдерді қабылдады және қытай әкімшілік құрылымын сақтауға тырысты. Эндрю Читтикке сәйкес, Đại Việt тәуелсіздігі оған «өзінің ерекше саяси мәдениетін және ұлттық санасын дамытуға» мүмкіндік берді. 979 жылы император Дин Тиен Хоанг өлтірілді, ал патшайым Дыонг Ван Нга Диннің генералы Ле Хоанға үйленді және оны император етіп тағайындады. Đại Việt-тегі тәртіпсіздік көршілес Қытайдың Сун әулеті мен Чампа патшалығының назарын аударды, бірақ олар Ле Хоаннан жеңіліске ұшырады. 987 жылы жасалған кхмер жазуында вьетнамдық саудагерлердің (Юон) Ангкорға келгені жазылған. Қытай жазушылары Сонг Хао, Фан Ченгда және Чжоу Куфей Đại Việt халқының «маңдайларын, аяқтарын кесіп, тістерін қаралатып, жалаңаяқ жүріп, киімдерін қара түспен бояйтынын» хабарлады. 11 ғасырдың басында Чампа патшасы Хариварман IV (1074–1080 жылдары билеген) салған Чьен Дан, Ми Сондағы чам жазуында ол кхмер (Кмира/Кмир) және вьет (Иван) тұтқындарын Тралаун Свон цитаделінің әртүрлі жергілікті құдайларына және храмдарына құл ретінде ұсынғанын айтады. Дин, Ерте Ле, Ли және (Хоа)/қытай тегіндес Тран және Хо династияларынан шыққан вьетнамдық патшалық отбасылары 968 жылдан 1407 жылға дейін патшалықты бейбіт түрде басқарды. Император Ли Тай То (1009–1028 жылдары билеген) 1010 жылы Вьетнам астанасын Хоа Лыдан Қызыл өзеннің орталығы Дай Лаға көшірді. Олар елдегі рулар мен ақсүйектер арасында элиталық некелік одақтар жасады. Махаяна буддизмі мемлекеттік дінге айналды, вьетнамдық музыкалық аспаптар, би және діни құлшылықтар чам, үнді және қытай стильдерінің ықпалына түсті, ал конфуциандық біртіндеп назар аударып, ықпал етті. Вьетнам тіліндегі ең ерте сақталған мәтіндер мен корпус 12 ғасырдың басына, ал сақталған chữ Nôm жазулары 13 ғасырдың басына жатады, бұл ертедегі вьетнамдық элиталар арасындағы қытай мәдениетінің зор ықпалын көрсетеді. Моңғол Юань әулеті 1250 және 1280 жылдары Đại Việt-ке шабуыл жасады, Ханойды тонады, бірақ жеңіліске ұшырады. Қытайдың Мин әулеті 1406 жылы Đại Việt-ті басып алды, вьетнамдықтарды 20 жыл бойы қытай билігіне бағындырды, содан кейін оларды вьетнамдық көшбасшы Ле Лой қуды. Ле Лойдың төртінші немересі, император Ле Тхань Тонг (1460–1497 жылдары билеген) вьетнам тарихындағы ең ұлы монархтардың бірі саналады. Оның билігі кезінде ол кең ауқымды әкімшілік, әскери, білім беру және қаржы реформаларын жүргізді, сондай-ақ ескі дәстүрлі аристократияны әдебиеттанушы ғалымдардың ұрпағымен алмастырған мәдени революция жасады, конфуциандыққа көшті және Đại Việt-ті Оңтүстік-Шығыс Азия үлгісіндегі мемлекеттен бюрократиялық мемлекетке айналдырды. Тхань Тонгтың әскерлері, оқ-дәрімен қаруланған, 1471 жылы ұзақ жылдар бойы қарсылас болған Чампаны жеңіп алды, содан кейін 1480 жылдары Лаос және Лан На патшалықтарына қарсы сәтсіз шабуыл жасады.
XVI ғасыр Қазіргі кезең
1497 жылы Thánh Tông қайтыс болғаннан кейін Đại Việt патшалығы тез құлдырап кетті. Ауқымды климаттық өзгерістер, егіншілік дағдарыс, аймақтық және топтық жікшілік вьетнамдықтарды айқай-шуға салды. 1533 жылдан 1790 жылдарға дейін төрт күшті вьетнамдық әулет – Мạc, Lê, Trịnh және Nguyễn – әрқайсысы өз иеліктерінде тәуелсіз билік жүргізді. Солтүстік Вьетнамда (Đàng Ngoài – сыртқы аймақ) Ле императорлары тек номиналды түрде тақ отырды, ал Трин билеушілері сарайдың нақты билігін өз қолына алды. Мạc Солтүстік-Шығыс Вьетнамды бақылады. Нгуен билеушілері Đàng Trong (ішкі аймақ) оңтүстік аймағын басқарды. Мыңдаған вьетнамдықтар оңтүстікке қоныс аударып, ежелгі Чам жерлеріне орнықты. XVI ғасырдан бастап еуропалық миссионерлер мен саудагерлер вьетнамдықтарға (аннамездерге) жаңа діндер, идеялар мен егіс дақылдарын әкелді. 1639 жылы Вьетнам бойынша 82 500 католик дінге өтті. 1651 жылы Александр де Родс 300 беттік катехизисті латын тілінде және вьетнам тілінде (chữ Quốc Ngữ) немесе вьетнам әліпбиінде жариялады. Вьетнамның фрагментация кезеңі 1802 жылы аяқталды, император Гиа Лонг француз жалдамалы әскерлерінің көмегімен Тай Сон патшалықтарын жеңіп, Вьетнамды қайта біріктірді. 1830 жылдары Мин Мангтың ассимиляциялық саясаты мен қатыгездікпен бағындыруы нәтижесінде Чам халқының көп бөлігі вьетнамдықтардың құрамына сіңірілді. 1847 жылы император Тхю Тридің басқаруымен Вьетнам мемлекетінде өзін "người Việt Nam" деп жариялаған адамдар ел халқының шамамен 80 пайызын құрады. Бұл демографиялық үлгі француз Индокитайы, жапондық оккупациясы және қазіргі заманға дейін сақталып келеді. 1862 жылдан 1867 жылға дейін елдің оңтүстік үштен бірі француз колониясы Кочинчинаға айналды. 1884 жылға қарай бүкіл ел француз билігіне бағынды, Вьетнамның орталық және солтүстік бөліктері Анам және Тонкин протектораттарына бөлінді. Үш вьетнамдық құрылым 1887 жылы Француз Индокитайының құрамына ресми түрде енгізілді. Француз әкімшілігі вьетнамдық қоғамға маңызды саяси және мәдени өзгерістер енгізді. Батыс үлгісіндегі заманауи білім беру жүйесі Вьетнамға жаңа гуманистік құндылықтарды әкелді. Вьетнам тілі мен халқының ұзақ тарихы болғанымен, "этностық вьетнамдықтарды" немесе этностық Kinh-ты, сондай-ақ Вьетнамдағы басқа этностық топтарды анықтау және жіктеу колониялық әкімшілік тарапынан тек 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында басталды. Колониялық үкіметтің этникалық жіктелуге жасаған тырыстарынан кейін, жаңа вьетнамдық зиялылар арасында ұлтшылдық, әсіресе этнонационализм және евгеникалық әлеуметтік дарвинизм идеялары кеңінен тарады. Вьетнам этнонационализмі тудырған этникалық шиеленістер 1940 жылдардың соңында Бірінші Индокитай соғысының (1946–1954 жж.) бастапқы кезеңінде күшейді, бұл Меконг дельтасында кхмерлер мен вьетнамдықтар арасында зорлық-зомбылыққа әкелді. ХХ ғасырдың ортасы Вьетнам соғысымен маңызды бұрылыс болды, бұл соғыс тек елге өшпес із қалдырған ғана емес, вьетнам халқы үшін де ауқымды салдарларға ие болды. 1955 жылдан 1975 жылға дейін созылған соғыс Вьетнамның және оның халқының қазіргі тарихын қалыптастырған маңызды әлеуметтік, экономикалық және саяси өзгерістерге әкелді. 1975 жылы Вьетнамның қайта бірігуінен кейін соғыстан кейінгі кезең экономикалық қиындықтар мен әлеуметтік жағдайдың нашарлауына әкелді, бұл елді қайта құруға, келісімге келуге және 20 ғасырдың соңында Đổi Mới саясаты сияқты экономикалық реформаларды жүзеге асыруға бағытталған күшті күш-жігерге итерді. Кейіннен Солтүстік Вьетнамның совет үлгісіндегі әлеуметтік интеграциясы және этникалық жіктелуі социализм аясында әртүрліліктің бейнесін құруға тырысты, вьетнам ұлтын көптеген этникалық топтардан тұратын "бір үлкен отбасы" ретінде насихаттады және вьетнам этностық шовинизм ресми түрде тоқтатылды.
Диаспора
Бастапқыда Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Қытайдан шыққан вьетнамдықтар оңтүстікке қарай кеңейіп, ғасырлар бойы бұрынғы Чампа патшалығы мен Кхмер империясына тиесілі жерлердің көп бөлігін басып алды. Олар Вьетнамның көптеген провинцияларында басым этникалық топ болып табылады және көршілес Камбоджада халықтың шағын бөлігін құрайды. XVI ғасырдан бастап вьетнамдықтар сауда және саяси мақсаттармен Камбоджа мен Қытайға көшіп келді. Қытайдағы вьетнамдық көшіп-қонушылардың ұрпақтары елдегі Джин этносын құрайды және негізінен Гуанси провинциясы мен оның төңірегінде тұрады. Вьетнамдықтар Камбоджадағы ең ірі этникалық азшылық топты құрайды, ол халықтың 5% құрайды. Қызыл Кхмерлер кезінде олар ауыр қуғынға ұшырады және олардан аман қалғандардың көпшілігі Вьетнамға қашты. Француз отаршылдығы кезінде Вьетнам Азиядағы ең маңызды колония саналды, ал вьетнамдықтар француз Индокитайындағы басқа этникалық топтарға қарағанда жоғары әлеуметтік мәртебеге ие болды. Сондықтан, білімді вьетнамдықтар Лаос пен Камбоджаның француз колонияларындағы колониялық үкімет лауазымдарына орналасу үшін дайындалды. Осы кезеңде Францияда көптеген вьетнамдық студенттер болды, олар негізінен элиталық топтың мүшелерінен тұрды. Көптеген вьетнамдықтар Францияға жұмыс істеу үшін көшіп келді, әсіресе Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде Франция өз колонияларынан сарбаздар мен жергілікті тұрғындарды метрополиядағы соғыс күш-жігеріне көмектесу үшін жұмысқа алғанда. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияға көшіп келген мигранттардың толқыны Вьетнамдықтардың Францияда және Батыс әлеміндегі алғашқы маңызды қатысуын құрады. 1954 жылы Вьетнам Франциядан тәуелсіздік алғаннан кейін, колониялық үкіметке адал болған бірқатар вьетнамдықтар Францияға көшіп кетті. Вьетнамның Солтүстік және Оңтүстікке бөлінуі кезінде Оңтүстік Вьетнамның студенттері Францияға оқуға келді, сондай-ақ Франциямен сауда жасаған адамдар да келді, өйткені Франция Оңтүстік Вьетнамның негізгі экономикалық серігі болды. Сайгонның құлауы мен Вьетнам соғысының аяқталуы вьетнамдық диаспораның басталуына әкелді, нәтижесінде миллиондаған вьетнамдықтар жаңа коммунистік режимнен елден қашты. Халықаралық гуманитарлық дағдарысты мойындаған көптеген елдер вьетнамдық босқындарды қабылдады, олардың көпшілігі АҚШ, Франция, Австралия және Канадаға бағытталды. Осы арада, жаңа коммунистік режим кезінде ондаған мың вьетнамдықтар Орталық және Шығыс Еуропаның Шығыс блогы елдеріне жұмыс істеуге немесе оқуға жіберілді, бұл Вьетнам үкіметіне дамуға көмек ретінде және мигранттарға үйге әкеліп дамуға көмектесетін дағдыларды алуға мүмкіндік берді. Алайда, Берлин қабырғасы құлағаннан кейін, осы шетелдегі вьетнамдықтардың көпшілігі өздерінің қабылдаған елдерінде қалуды шешті.