Кіріспе
Шапеко (ʃapeˈkɔ) – Бразилияның оңтүстік аймағындағы Санта-Катарина штатындағы муниципалитет. Ірі өнеркәсіптік, қаржылық және білім беру орталығы болып табылатын Шапеко өнеркәсіптік азық-түлік өнімдерін өндіруде маңызды рөл атқарады. 224 013 тұрғыны бар орташа қала саналады және штаттың ең маңызды төрт қаласының біріне жатады. Батыс Санта-Катарина мезоаймағы мен Шапеко микроаймағына кіреді. Штат астанасы Флорианополистен 550 км қашықтықта орналасқан Шапеко қаласы Чапеко метрополиялық аймағының орталығы болып табылады және экономикалық, мәдени және саяси тұрғыдан Катаринс батысымен қатар, Рио-Гранде-ду-Сулдың солтүстік-батысы мен Парананың оңтүстік-батысына да елеулі әсер етеді. Шапеко футбол клубы "Шапекоэнсе" және "LaMia Flight 2933" рейсіндегі трагедиядан кейін, осы трагедияда команданың көп бөлігі мен қызметкерлерінің арасында 71 адам қаза болғандықтан, бүкіл әлемге танылды. "Бразилияның агробизнес астанасы" және "Бразилияның бизнес-туризм астанасы" атағын алған, шахмат тақтасы түрінде жоспарланған бұл қалада Бразилияның түкпір-түкпірінен студенттерді тартатын университеттер де бар. Басты білім беру ошақтары: UFFS, UCEFF, UNOCHAPECÓ, UNOESC және UDESC.
Chapecó (ʃapeˈkɔ) is a municipality in the state of Santa Catarina, in the Southern Region of Brazil. Being a major industrial, financial and educational center, it is a major producer of industrialized food products. Considered a medium city, with a population estimated at 224,013 inhabitants, it is among the four most important cities in the state. It belongs to the Meso region of Western Santa Catarina and to the Microregion of Chapecó. Distant 550 km from the state capital, Florianópolis, it is Headquarters of the Metropolitan Region of Chapecó, and exerts significant influence not only in the Catarinense West but also in the Northwest Rio Grande do Sul and Southwest of Paraná, from an economic, cultural, or political point of view. Chapecó became known worldwide through its association football club Chapecoense and the aftermath of LaMia Flight 2933 which killed 71, including most of the team's roster and staff. With the titles of "Brazil's agribusiness capital" and "Brazil's business tourism capital", the planned town constructed in the form of a chess grid also has universities attracting students from all over Brazil. The main educational institutions are UFFS, UCEFF, UNOCHAPECÓ, UNOESC and UDESC.
Тарих
19 ғасырға дейін Чапеко аймағының төңірегіндегі жерлер жергілікті (негізінен каинганг) және испандықтардың билігінде болды, олар көбінесе еуропалықтармен қоныстанбаған және шекаралық даулар мен қарулы қақтығыстарға ұшырады. Бразилияның билігі 1882 жылы әскери колония ретінде іс жүзінде орнатылды. 1917 жылғы 25 тамыздағы Контестадо соғысынан кейін штат үкіметінің жарлығымен муниципалитет ретіндегі ресми мәртебесі бекітілді. Одан кейін оның аумағы жеке колонизация компаниясына берілді, ол негізінен көршілес Рио-Гранде-ду-Сул штатынан келген адамдарға жер сата бастады. Халықтың көп бөлігі итальяндық, неміс және поляк иммигранттарының ұрпақтары болып табылады.
Демография
Бұл аймақ шекаралық аймақ ретінде стратегиялық маңызы болғандықтан әрдайым дау-дамайдың тууына себеп болды. Контестадо соғысы кезінде Америка тарихында алғаш рет ұшақтар әскери операцияларды барлау және қолдау мақсатында пайдаланылды. Рио-Гранде-ду-Сул, Парана, Сан-Паулу және Санта-Катарина жағалауынан келген итальяндық және неміс иммигранттарымен қоныстанған қала бүгінде өркендеуінің арқасында көптеген адамдарды тартады. Бұл Санта-Катарина штатындағы ғимараттардың саны (пайыздық көрсеткіш бойынша) ең жоғары қалалардың бірі. IBGE деректеріне сәйкес, Шапекода халықтың шамамен 16 пайызы пәтерлерде тұрады, бұл Жоинвиль, Итажайи және Блуменау қалаларынан асып түседі.
Экономика
Мемлекеттің бұл аймағында Садия және Сеара Фудс сияқты ірі ет өңдеу және экспорттау өнеркәсіптік кәсіпорындары орналасқан; фермерлер ауыл шаруашылығы кооперативтерінде біріккен. Чапеко Бразилияның агроөнеркәсіптік астанасы ретінде белгілі, ол шошқа және құс еті, сондай-ақ оған қатысты технологияларға маманданған. Қалада Аврора Орталық Кооперативінің бас кеңсесі орналасқан және 1973 жылдан бері BRF S. A. зауыты жұмыс істейді. Экономиканың басқа да маңызды салалары: мал сою және тасымалдау жабдықтарын шығаратын металл өңдеу, пластик және қаптама, жиһаз, сусындар, бағдарламалық құралдарды әзірлеу және биотехнология. Азаматтық құрылыс және сауда да табыс табудың маңызды көзі болып табылады. Чапеко қаласына Серафин Энос Бертасо әуежайы қызмет көрсетеді.
Спорт
Футбол – шапекоиндердің үлкен құмарлығы. Шапекоэнсе футбол қауымдастығы, жанкүйерлері арасында "Батыстан келген дауыл", Шапе және Вердао деп белгілі, Санта-Катарина штатынан шыққан команда, соңғы рет 2020 жылғы Катарин штатының футбол чемпионатының А сериясын жеңіп алды. Команданың штаб-пәтері "Арена Конда" стадионында орналасқан, сыйымдылығы 22 000-нан астам адамға арналған және қаланың шығыс аймағында орналасқан. Команда үш жыл қатарынан Бразилия чемпионатының C сериясында өнер көрсетті (2010, 2011 және 2012 жылдар), ал 2013 жылы екінші дивизионға көтеріліп, 2014 жылы Бразилияның А сериясына енгеннен кейін Бразилия футбол пирамидасында жылдам өрлеу басталды. Команда Оңтүстік Америкадағы ең үздік командалардың қатарында болды, 2015 жылғы Копа Судамерикананың ширек финалына және 2016 жылғы Копа Судамерикананың финалына жетті. 2016 жылдың 29 қарашасында Шапекоэнсе командасының ойыншылары мен қызметкерлері ЛаМиа рейсі 2933-ке отырып, Колумбияның Медельин қаласында Атлетико Насионалға қарсы 2016 жылғы Копа Судамерикана финалының бірінші ойынын ойнауға бағыт алды. Ұшақ қаладан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жердегі тауларға құлады. Ұшақтағы жетпіс жеті адамның жетпісі қаза тапты, оның ішінде клубтың барлық жаттықтырушылар құрамы және үш ойыншыдан басқасы. Оқиғадан кейінгі күндер мен апталарда футбол әлемінде үлкен қылық болды, клубқа құрмет көрсетілді; Атлетико Насиональ Оңтүстік Америка футбол конфедерациясы КОНМЕБОЛ-дан 2016 жылғы титулды Шапекоэнсеге беруді сұрады, және бұл өтініш қабылданды.
Басқа
Қала Рим-католик Чапеко диоцезінің орталығы болып табылады.