Патенттар мен монархтың құқықтары

Кіріспе

Монархтан құқық беретін құжат – кеме.

Патшалық жарғы – монархтың патент хаттары түріндегі, патшалық құқығымен берілген ресми құжат. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар мемлекеттік заңдарды жариялау үшін қолданылған, ең танымал мысалы – 1215 жылғы ағылшын Магна Картасы (Ұлы жарғы). Бірақ 14 ғасырдан бері жеке тұлғаға немесе заңды тұлғаға құқық немесе өкілеттік беру үшін жеке актілердің орнына ғана қолданылып келеді. Олар, және қазір де, қалалар (муниципалдық жарғыларымен), университеттер және ғылыми қоғамдар сияқты маңызды ұйымдарды құру үшін пайдаланылады. Жарғыларды тағайындауға арналған патшалық жарғылардан, қару-жарақ беруден және ұйымға атауында "патшалық" сөзін пайдалану құқығын беру сияқты басқа да патенттік хат түрлерінен, сондай-ақ қала мәртебесін беруден, заң шығару құқығы жоқ құжаттардан ажырату керек. Британ монархиясы 1000-нан астам патшалық жарғы шығарған. 1150 жылы Англиядағы "Worshipful Company of Weavers" және 1066 жылы Шотландиядағы "Tain" қаласына берілген ескі жарғылар да белгілі. Британдық Корольдік жарғылар беруді жалғастыруда, соңғы мысал ретінде 2014 жылы Заңгерлер институты (CILEX) және Экономика және Адам факторы институтына берілген жарғыларды атауға болады.

Тарихи дамуы

Еуропада орта ғасырдан бері қалаларға, борыштарға және қалашықтарға құқықтар мен жеңілдіктер беру үшін жарғылар қолданылып келеді. 14 және 15 ғасырларда корольдік жарғы арқылы муниципалитеттерді құру концепциясы дамыды. Англияда корольдік жарғылар түрлі құқықтар, атақтар және т.б. ресми түрде беру үшін қолданылды, Генрих VIII патшалыққа дейін, ал патенттік хаттар одан да аз маңызды жағдайларда қолданылды. Генрих VIII патшалықтың сегізінші жылынан бастап, Ұлы мөрмен бекітілген барлық құжаттар патенттік хаттар түрінде жарық көрді. Корольдік жарғымен құрылған бұрынғы және қазіргі ұйымдардың қатарында Англияның негізгі саудагерлер компаниясы (13 ғасыр), Британдық Шығыс Үндістан компаниясы (1600), Гудзон шығанағы компаниясы, Үндістан, Австралия және Қытайдың жарғылық банкі (кейін Standard Chartered компаниясына біріктірілді), Пиреней және Шығыс бу кемелер компаниясы (P&O), Британдық Оңтүстік Африка компаниясы, Солтүстік Америка құрлығындағы бұрынғы британдық колониялардың бір бөлігі, қалалық ливрей компаниялары, Англия банкі және Британдық радио хабар тарату корпорациясы (BBC) бар.

Корпорациялар

14-19 ғасырлар аралығында патша жарғылары акционерлері бар, пайда табу мақсатындағы жарғылық компанияларды құру үшін қолданылды, олар зерттеу, сауда және отарлау үшін пайдаланылды. Мұндай компанияларға берілген алғашқы жарғылар көбінесе сауда монополиясын ұсынды, бірақ бұл құқық 17 ғасырдың соңынан бастап Парламенттің бақылауына алынды. 19 ғасырға дейін патша жарғылары компанияны құрудың парламент актісінен басқа жалғыз жолы болды; Ұлыбританияда 1844 жылғы Акционерлік қоғамдар туралы заң тіркеу арқылы компания құруға мүмкіндік берді. Осыдан бастап, Тайлық кеңесінің мәлімдемесінше, патша жарғысымен құрылған компаниялар "патшалық құрметтің ерекше белгісі немесе айрықша мәртебесі" саналды. Патша жарғыларын ұйымдарды құру үшін пайдалану "дәстүр бойынша корпорация" деген ұғымды тудырды. Бұл ұзақ жылдардан бері бар корпорацияларды "жоғалған жарғы" заңдық құрылысы арқылы құрылған деп мойындауға мүмкіндік берді. Дәстүр бойынша корпорацияларға Оксфорд және Кембридж университеттері жатады.

Университеттер мен колледждер

Католик энциклопедиясына сәйкес, реформацияға дейінгі Еуропадағы 81 университеттің 13-і ешқандай жарғысыз, 33-і тек Папаның бұйрығымен, 20-сы Папаның бұйрығымен және императорлық немесе патшалық жарғымен, ал 15-і тек императорлық немесе патшалық жарғымен құрылған. Патшалық жарғымен құрылған университеттер (императорлықтан өзгеше) халықаралық деңгейде танылмаған, олардың дипломдары тек сол мемлекет шегінде ғана жарамды болған. Жарғы арқылы құрылған алғашқы университет – 1224 жылы императорлық жарғымен құрылған Неаполь университеті. Корольдік жарғымен құрылған алғашқы университет – 1290 жылы Португалия королі Денис құрған Коимбра университеті, ол сол жылы Папаның бекітуін алды. Патшалық жарғымен құрылған тағы бірнеше ерте университеттерге Перпиньян университеті (1349; Папаның бекітуі 1379) және Хуеска университеті (1354; бекіту жоқ), екеуі де Арагонның Петр IV құрған; Ягеллон университеті (1364; Папаның бекітуі сол жылы) Польшаның Казимир III құрған; Вена университеті (1365; Папаның бекітуі сол жылы) Австрия герцогы Рудольф IV құрған; Каен университеті (1432; Папаның бекітуі 1437) Англияның Генрих VI құрған; Жирона университеті (1446; бекіту жоқ) және Барселона университеті (1450; Папаның бекітуі сол жылы), екеуі де Арагонның Альфонсо V құрған; Валенсия университеті (1452; Папаның бекітуі 1459) Дофин Людовик (кейін Францияның Людовик XI) құрған; және Пальма университеті (1483; бекіту жоқ) Арагонның Фердинанд II құрған.

Британ аралдары

Оксфорд пен Кембридж екеуі де XIII ғасырда корольдік жарғылар алды. Алайда, бұл жарғылар академиялық мәселелерге немесе олардың университет мәртебесіне қатысты емес, керісінше, университеттердің оқыту құқығына, канцлерлер соттарының студенттерге қатысты дауларды шешу өкілеттігіне, жалдау және пайыздық ставкаларының белгіленуіне қатысты болды. Кембридж университеті 1317 немесе 1318 жылы папалық бұйрықпен бекітілді, бірақ көптеген әрекеттерге қарамастан, Оксфорд университеті мұндай растауды ешқашан алмады. Реформациядан кейін патша жарғысымен университеттер мен колледждерді құру қалыпты жағдайға айналды. Эдинбург университеті 1582 жылы Джеймс VI Эдинбург қалалық кеңесіне «қалалық колледж» ретінде берген корольдік жарғымен құрылды. Тринити колледжі Дублинде 1593 жылы Елизавета I (Ирландия королевасы ретінде) берген корольдік жарғымен құрылды. Бұл екі жарғы да латын тілінде жазылған. Эдинбург жарғысы қалалық кеңеске «грамматика, гуманитарлық ғылымдар мен тілдер, философия, теология, медицина және құқық мектептерінің профессорларын қабылдау, орналастыру және оқыту үшін жеткілікті үйлер мен орындарды салуға және жөндеуге рұқсат берді, бұл аталған өлімге ешқандай зиян келтірмейді» деп белгіледі және оларға профессорларды тағайындау және босату құқығын берді. Бірақ Эдинбург университетінің директоры сэр Александр Грант университеттің 300 жылдық тарихында: «Бұл университет құру туралы жарлық емес» деген қорытынды жасады. Оның орнына ол көптеген дәлелдер келтіре отырып, қазіргі жарғының бастапқыда колледжді құру туралы екінші жарғымен бірге берілгенін, кейіннен жоғалғанын (мүмкін, қасақана) ұсынды. Бұл Эдинбургтің колледж құрылғаннан бері қолданылып келе жатқан диплом беру өкілеттігінің көзін де түсіндіреді. Тринити колледжінің Дублиндегі корольдік жарғысы колледжді біріктіруде тікелей болғанымен, оны «Университеттің анасы» деп атады және колледжге диплом беру өкілеттігін берудің орнына «Бұл колледждің студенттері бакалавр, магистр және доктор дәрежесін алуға лайықты уақытта барлық ғылымдар мен факультеттер бойынша еркіндікке және құқыққа ие болады» деді. Осылайша Дублин университеті де осы жарғымен құрылды, ол Тринити колледжінің студенттері алған дипломдарды беруге уәкілетті орган болды. Осыдан кейін 19-ғасырға дейін Британ аралдарында ешқандай университет құрылмады. 1820 жылдары екі колледжге корольдік жарғылар берілді: 1828 жылы Лампетердегі Сент-Дэвид колледжі және 1829 жылы Лондондағы Король колледжі. Олардың ешқайсысына да бастапқы жарғыларында диплом беру өкілеттігі немесе университет мәртебесі берілмеді. 1830 жылдары Лондон университетінің колледжі университет ретінде жарғы алуға және Парламент актісі бойынша Дарем университетін құруға тырысты, бірақ оны біріктірмей немесе нақты өкілеттіктер бермеді. Бұл патша жарғыларының күші және университеттің құрамы туралы пікірталасқа әкелді. Талқылаудың мәні, біріншіден, диплом беру өкілеттігі университет құрумен байланысты ма, әлде оны нақты түрде беру қажет пе, екіншіден, егер диплом беру өкілеттігі кездейсоқ болса, корольдік жарғы осы өкілеттікті шектей ала ма, - UCL Лондон университеті ретінде корольдік жарғы алуға ниеттенді, бірақ институттың секулярлық сипатына байланысты теология бойынша диплом беру өкілеттігін алып тастады. Сэр Чарльз Ветэрл, UCL-ге патша жарғысын беруге қарсы дау көтеріп, 1835 жылы Privy Council алдында, жарғымен шектелмейтін университеттің маңызды бөлігі болып табылатын дәреже беру өкілеттіктері үшін таласты. Сэр Уильям Гамильтон, Дурхам университетінің көмегімен, Ветрельге жауап ретінде, Эдинбург рецензиясында, университеттердің билігі, соның ішінде белгілі бір дәрежелерді беру билігі, әрқашан тарихи түрде беріліп келгенін, сондықтан университет құру имплицитті түрде дәреже беру билігін бермейтінін дәлелдеді. Алайда басқа тарихшылар Гамильтонмен келіспейді, әсіресе ius ubique docendi – жалпыға бірдей танылған дәрежелерді берудің маңызды артықшылығы, бұл studium generale белгісі болды. Гастингс Рашдалл «jus ubique docendi-нің ерекше артықшылығы, әдетте, бірақ әрдайым емес, бастапқы негіз бұйрықтары арқылы нақты түрде берілді; және тіпті оны нақты түрде бермеген сирек жағдайларда да, эрекция актісіне қатысы бар деп түсінілді». Сол сияқты, Кембридж университетінің кітапханасындағы қолжазбалар мен университет мұрағаттарының сақтаушысы Патрик Цучи «Кембридж пападан ius ubique docendi нақты берілгенін ешқашан алмаған, бірақ бұл құқық Джон XXII-нің 1318 жылғы Кембридждің studium generale мәртебесі туралы хатында көрінеді» деді. UCL 1836 жылы корольдік жарғымен біріктірілді, бірақ университет мәртебесі немесе диплом беру өкілеттігін алмады, олардың орнына Лондон университетіне берілді, ол корольдік жарғымен өнер, құқық және медицина салаларында диплом беруге нақты өкілеттік алды. Дарем университеті 1837 жылы корольдік жарғымен біріктірілді (нақты түрде университетті құрмады, ол «біздің Корольдық келісіміміз бен Парламентіміздің билігімен құрылған» деп сипаттады), бірақ бұл оның «біздің Корольдық жарғымызбен құрылған Университетке тән барлық мүліктерге, құқықтарға және артықшылықтарға ие екенін» растады, бірақ диплом беру өкілеттігін нақты түрде бермеді. Бұл оған «барлық факультеттер бойынша дипломдарды беруге» жеткілікті деп есептелді, бірақ барлық болашақ университеттердің корольдік жарғыларында олар университет құрып жатқаны және диплом беру өкілеттігін нақты түрде бергені айтылды. Лондон (1878) және Дарем (1895) кейінірек әйелдерге диплом беруге рұқсат беретін қосымша жарғылар алды, бұл нақты рұқсатты қажет ететіні саналды. Төрт жарғыдан және бірқатар қосымша жарғылардан өткеннен кейін Лондон 1898 жылы Парламент актісімен қайта құрылды. Ирландиядағы королева колледждері, Белфаст, Корк және Голуэй 1845 жылы диплом беру өкілеттігі жоқ колледждер ретінде корольдік жарғымен құрылды. Ирландия королева университеті 1850 жылы корольдік жарғы алды, онда «Біз бұйрық етеміз, құрамыз, белгілейміз және Университетті құрамыз және ол басқа Университеттер мен колледждер берген барлық дипломдарды өнер, медицина және құқық факультеттерінде беруге толық құқыққа ие болады» делінген. Бұл Королева колледждері үшін дипломдарды беруге уәкілетті орган ретінде қызмет етті, олар кейіннен Корольдық Ирландия университетімен ауыстырылды. Виктория университетінің 1880 жылғы корольдік жарғысы нақты түрде «Университет құрылады және құрылады» деп басталып, диплом беруге нақты өкілеттік берді (медицина бойынша, 1883 жылғы қосымша жарғымен қосылды). Осыдан 1992 жылға дейін Ұлыбританиядағы барлық университеттер корольдік жарғымен құрылды, тек Ньюкасл университеті Даремнен Парламент актісі арқылы бөлінді. Ирландия Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін онда жаңа университеттер Ойрехтас актілерімен (Ирландия Парламенті) құрылды. 1992 жылдан бері Ұлыбританиядағы жаңа университеттердің көпшілігі 1992 жылғы Білім беру және жоғары білім туралы актінің екінші деңгейлі заңнамасы ретінде Кеңес бұйрықтарымен құрылды, бірақ корольдік жарғымен біріктірілген колледждерге диплом беру өкілеттігін беру олардың жарғысына түзетулер енгізу арқылы жүзеге асырылды.

Both Oxford and Cambridge received royal charters during the 13th century. However, these charters were not concerned with academic matters or their status as universities but rather about the exclusive right of the universities to teach, the powers of the chancellors' courts to rule on disputes involving students, and fixing rents and interest rates. The University of Cambridge was confirmed by a papal bull in 1317 or 1318, but despite repeated attempts, the University of Oxford never received such confirmation. Following the Reformation, establishment of universities and colleges by royal charter became the norm. The University of Edinburgh was founded under the authority of a royal charter granted to the Edinburgh town council in 1582 by James VI as the "town's college". Trinity College Dublin was established by a royal charter of Elizabeth I (as Queen of Ireland) in 1593. Both of these charters were given in Latin. The Edinburgh charter gave permission for the town council "to build and to repair sufficient houses and places for the reception, habitation and teaching of professors of the schools of grammar, the humanities and languages, philosophy, theology, medicine and law, or whichever liberal arts which we declare detract in no way from the aforesaid mortification" and granted them the right to appoint and remove professors. But, as concluded by Edinburgh's principal, Sir Alexander Grant, in his tercentenary history of the university, "Obviously this is no charter founding a university". Instead, he proposed, citing multiple pieces of evidence, that the surviving charter was original granted alongside a second charter founding the college, which was subsequently lost (possibly deliberately). This would also explain the source of Edinburgh's degree awarding powers, which were used from the foundation of the college. The royal charter of Trinity College Dublin, while being straightforward in incorporating the college, also named it as "mother of a University", and rather than granting the college degree awarding powers stated that "the students on this College shall have liberty and power to obtain degrees of Bachelor, Master, and Doctor, at a suitable time, in all arts and faculties". Thus the University of Dublin was also brought into existence by this charter, as the body that awards the degrees earned by students at Trinity College. Following this, no surviving universities were created in the British Isles until the 19th century. The 1820s saw two colleges receive royal charters: St David's College, Lampeter in 1828 and King's College London in 1829. Neither of these were granted degree awarding powers or university status in their original charters. The 1830s saw an attempt by University College London to gain a charter as a university and the creation by Act of Parliament of Durham University, but without incorporating it or granting any specific powers. These led to debate about the powers of royal charters and what was implicit to a university. The essence of the debate was firstly whether the power to award degrees was incidental to the creation of a university or needed to be explicitly granted and secondly whether a royal charter could, if the power to award degrees was incidental, limit that power – UCL wishing to be granted a royal charter as "London University" but excluding the power to award degrees in theology due to the secular nature of the institute. Sir Charles Wetherell, arguing against the grant of a royal charter to UCL before the Privy Council in 1835, argued for degree awarding powers being an essential part of a university that could not be limited by charter. Sir William Hamilton, wrote a response to Wetherell in the Edinburgh Review, drawing in Durham University and arguing that the power of universities, including the power to award specific degrees, had always been explicitly granted historically, thus creating a university did not implicitly grant degree awarding powers. Other historians, however, disagree with Hamilton on the point of whether implicit grants of privileges were made, particularly with regard to the ius ubique docendi – the important privilege of granting universally recognised degrees that was the defining mark of the studium generale. Hastings Rashdall states that "the special privilege of the jus ubique docendi was usually, but not quite invariably, conferred in express terms by the original foundation bulls; and was apparently understood to be involved in the mere act of erection even in the rare cases where it is not expressly conceded". Similarly, Patrick Zutshi, Keeper of Manuscripts and University Archives in Cambridge University Library, writes that "Cambridge never received from the papacy an explicit grant of the ius ubique docendi, but it is generally considered that the right is implied in the terms of John XXII's letter of 1318 concerning Cambridge's status as a studium generale." UCL was incorporated by royal charter in 1836, but without university status or degree awarding powers, which went instead to the University of London, created by royal charter with the explicit power to grant degrees in Arts, Law and Medicine. Durham University was incorporated by royal charter in 1837 (explicitly not founding the university, which it describes as having been "established under our Royal sanction, and the authority of our Parliament") but although this confirmed that it had "all the property, rights, and privileges which are incident to a University established by our Royal Charter" it contained no explicit grant of degree awarding powers. This was considered sufficient for it to award "degrees in all the faculties", but all future university royal charters explicitly stated that they were creating a university and explicitly granted degree awarding power. Both London (1878) and Durham (1895) later received supplemental charters allowing the granting of degrees to women, which was considered to require explicit authorisation. After going through four charters and a number of supplemental charters, London was reconstituted by Act of Parliament in 1898. The Queen's Colleges in Ireland, at Belfast, Cork, and Galway, were established by royal charter in 1845, as colleges without degree awarding powers. The Queens University of Ireland received its royal charter in 1850, stating "We do will, order, constitute, ordain and found an University and the same shall possess and exercise the full powers of granting all such Degrees as are granted by other Universities or Colleges in the faculties of Arts, Medicine and Law". This served as the degree awarding body for the Queen's Colleges until it was replaced by the Royal University of Ireland. The royal charter of the Victoria University in 1880 started explicitly that "There shall be and is hereby constituted and founded a University" and granted an explicit power of awarding degrees (except in medicine, added by supplemental charter in 1883). From then until 1992, all universities in the United Kingdom were created by royal charter except for Newcastle University, which was separated from Durham via an Act of Parliament. Following the independence of the Republic of Ireland, new universities there have been created by Acts of the Oireachtas (Irish Parliament). Since 1992, most new universities in the UK have been created by Orders of Council as secondary legislation under the Further and Higher Education Act 1992, although granting degree awarding powers and university status to colleges incorporated by royal charter is done via an amendment to their charter.

Америка Құрама Штаттары

Америка революциясына дейінгі бірнеше отарлық колледждер патша жарлығымен құрылған деп айтылады. Уильям және Мэри колледжі 1693 жылы колледж өкілдерінің Лондонға сапарынан кейін король Уильям III және королева Мэри II-ден жарлық алды, ал қалғандары жергілікті губернаторлардың (патша атынан әрекет ететін) берген провинциялық жарлықтары немесе жергілікті жиналыстардың заңнамалық актілерімен берілген жарлықтар болды. Колониялық губернатордың кеңесінің келісімімен (заң актісі арқылы емес) шығарылған алғашқы жарлықтар 1746 жылы Принстон университетіне (Нью-Джерси колледжі ретінде) (орынбасар Джон Гамильтоннан) және 1748 жылы (губернатор Джонатан Белчерден) берілді. Патша атынан губернатор берген патша жарлығының патша бекітуісіз жарамдылығына қатысты алаңдаушылықтар болды. 1754 жылы Лондонда осы мәселені шебуге жасалған әрекет премьер-министр Генри Пелхамның қайтысымен аяқталды. Дегенмен, Принстонның жарлығы 1780 жылы АҚШ Тәуелсіздік декларациясы қабылданғаннан кейін штат заң шығарушы органы ратификациялағанға дейін сотта сыналмады. Колумбия университеті 1754 жылы Нью-Йорк лейтенанты Джеймс Делансиден (Кингс колледжі ретінде) патша жарлығын алды, ол жиналыстың қабылдамауы қаупінен сақтану үшін оны айналып өтті. Ратгерс университеті 1766 жылы (Квинс колледжі ретінде) және 1770 жылы екінші жарлықты Нью-Джерси губернаторы Уильям Франклинен, ал Дартмут колледжі 1769 жылы Нью-Гэмпшир губернаторы Джон Вентворттан алды. 1818 жылы АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған «Дартмут колледжі мен Вудвард» ісі колледждің патша жарлығының мәртебесіне қатысты болды. 1819 жылы сот жарлықтың АҚШ Конституциясының келісім-шарттар тарауына сәйкес келісімшарт екенін анықтады, яғни оны штаттық заңнамамен бұзуға болмайды және революция оны таратуға әкелмеді. Уильям және Мэри колледжінің жарлығында ол «ұлы және мәңгілік колледж, дін, философия, тілдер және басқа да жақсы өнерлер мен ғылымдарды оқу орны» екені көрсетілген, бірақ дәреже беру құқығы туралы ешқандай сөз жоқ. Алайда, жарлықтың латын мәтіні орта ғасырларда университеттерді білдіретін studium generale терминін қолданады, ал ағылшын мәтінінде «ұлы оқу орны» деп көрсетілген; бұл Уильям мен Мэриге университет құқықтары мен мәртебесін бергені айтылады. Принстонның жарлығында колледждің «Біздің университеттерімізде немесе Ұлыбританиядағы кез келген басқа колледждерде әдеттегідей кез келген дәрежелерді беру және тағайындау құқығына ие екені» көрсетілген. Колумбияның жарлығы бірнеше жылдан кейін Дартмуттың жарлығындағы сияқты ұқсас тілді қолданды. Ратгерс университетінің жарлығында мүлдем басқа сөздер қолданылып, «Америкадағы біздің кез келген отарларымыздағы кез келген колледждерде әдеттегідей берілетін барлық құрметті дәрежелерді беруге құқылы» екені нақтыланды. Америка революциясына дейін құрылған басқа колледждердің ішінде Гарвард колледжі 1636 жылы Массачусетс шығанағы колониясының Ұлы және жалпы сотының актісімен құрылды және 1650 жылы сол органның жарғысымен бекітілді, Йель университеті 1701 жылы Коннектикут штатының Бас Ассамблеясының актісімен құрылды, Пенсильвания университеті 1753 жылы колонияның меншік иелерінен жарлық алды, Браун университеті 1764 жылы (Род-Айленд колледжі ретінде) Род-Айленд губернаторы мен Бас Ассамблеясының актісімен құрылды, ал Хэмпден Сидней колледжі 1775 жылы жекеменшік негізде құрылды, бірақ 1783 жылға дейін бекітілмеді.

Several of the colonial colleges that predate the American Revolution are described as having been established by royal charter. Except for The College of William & Mary, which received its charter from King William III and Queen Mary II in 1693 following a mission to London by college representatives, these were either provincial charters granted by local governors (acting in the name of the king) or charters granted by legislative acts from local assemblies. The first charters to be issued by a colonial governor on the consent of their council (rather than by an act of legislation) were those granted to Princeton University (as the College of New Jersey) in 1746 (from acting governor John Hamilton) and 1748 (from Governor Jonathan Belcher). There was concern as to whether a royal charter given by a governor in the King's name was valid without royal approval. An attempt to resolve this in London in 1754 ended inconclusively when Henry Pelham, the prime minister, died. However, Princeton's charter was never challenged in court prior to its ratification by the state legislature in 1780, following the US Declaration of Independence. Columbia University received its royal charter (as King's College) in 1754 from Lieutenant Governor James DeLancey of New York, who bypassed the assembly rather than risking it rejecting the charter. Rutgers University received its (as Queen's College) in 1766 (and a second charter in 1770) from Governor William Franklin of New Jersey, and Dartmouth College received its in 1769 from Governor John Wentworth of New Hampshire. The case of Dartmouth College v. Woodward, heard before the Supreme Court of the United States in 1818, centred on the status of the college's royal charter. The court found in 1819 that the charter was a contract under the Contract Clause of the US Constitution, meaning that it could not be impaired by state legislation, and that it had not been dissolved by the revolution. The charter for the College of William and Mary specified it to be a "place of universal study, or perpetual college, for divinity, philosophy, languages and other good arts and sciences", but made no mention of the right to award degrees. However, the Latin text of the charter uses studium generale – the technical term used in the Middle Ages for a university –where the English text has "place of universal study"; it has been argued that this granted William and Mary the rights and status of a university. The Princeton charter, however, specified that the college could "give and grant any such degree and degrees as are usually granted in either of our universities or any other college in our realm of Great Britain". Columbia's charter used very similar language a few years later, as did Dartmouth's charter. The charter of Rutger uses quite different words, specifying that it may "confer all such honorary degrees as usually are granted and conferred in any of our colleges in any of our colonies in America". Of the other colleges founded prior to the American Revolution, Harvard College was established in 1636 by Act of the Great and General Court of the Massachusetts Bay Colony and incorporated in 1650 by a charter from the same body, Yale University was established in 1701 by Act of the General Assembly of Connecticut, the University of Pennsylvania received a charter from the proprietors of the colony in 1753, Brown University was established in 1764 (as the College of Rhode Island) by an Act of the Governor and General Assembly of Rhode Island, and Hampden Sydney College was established privately in 1775 but not incorporated until 1783.

Канада

Канаданың сегіз университеті мен колледжі 19 ғасырда, 1867 жылғы Конфедерацияға дейін корольдік жарғылар бойынша құрылған немесе қайта құрылған. Канаданың көптеген университеттері бастапқыда корольдік жарғымен құрылған, кейіннен тиісті парламенттердің заңдарымен қайта құрылған. King's College университеті 1789 жылы құрылған және 1802 жылы корольдік жарғы алған, оны, Дублиндегі Trinity College сияқты, "Университет анасы" деп атап, дәреже беру құқығын берген. Жарғы күшінде қалады. McGill университеті 1821 жылы McGill College атауымен, Британдық Солтүстік Американың генерал-губернаторы, Далхаузи графы шығарған провинциялық корольдік жарғымен құрылды; жарғыда "Колледж университет деп есептеліп, қабылданады" және дәреже беру құқығына ие болуы керек екені айтылған. 1852 жылы Виктория патшайымының жарғысымен қайта құрылды, ол әлі де күшінде. New Brunswick университеті 1885 жылы Либералды өнер және ғылым академиясы ретінде құрылды және 1800 жылы New Brunswick колледжі ретінде провинциялық жарғы алды. 1820 жылдары университет деңгейіндегі оқуды бастады және 1827 жылы "King's College" деген атпен, "университет статусы мен құқықтары бар колледж" ретінде корольдік жарғы алды. Колледж 1859 жылы провинциялық парламент заңымен New Brunswick университеті ретінде қайта құрылды. Toronto университеті 1827 жылы корольдік жарғымен "King's College" деген атпен, "университет статусы мен құқықтары бар колледж" ретінде құрылды, бірақ 1843 жылға дейін ашылмады. Кейіннен жарғы күшін жойды, ал 1849 жылы провинциялық заңнамаға сәйкес институт Toronto университетімен ауыстырылды. Toronto университетінің құрамындағы Victoria университеті 1832 жылы Upper Canada Academy деген атпен ашылып, "университетке дейінгі" сабақтар берді және 1836 жылы корольдік жарғы алды. 1841 жылы провинциялық заң жарғыны алмастырды, академияны Victoria College деп қайта құрды және оған дәреже беру құқығын берді. Toronto университетінің тағы бір колледжі – Trinity College 1851 жылы заң шығарушы орган актісімен құрылды және 1852 жылы корольдік жарғы алды, онда "Ол Университет болады және Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің университеттері иеленетін барлық құқықтарға ие болады" делінген. Queen's University 1841 жылы корольдік жарғымен құрылды. Бұл университет үшін негізгі конституциялық құжат ретінде күшінде қалып, соңғы рет 2011 жылы Канада Федералдық Парламенті арқылы өзгертілді. Université Laval 1852 жылы корольдік жарғымен құрылды, оған дәреже беру құқығы берілді және "Біздің Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің университеттері иеленетін барлық құқықтарға ие болады, иеленеді және пайдаланады" деп жазылды. Бұл 1971 жылы Квебек Ұлттық Ассамблеясының жаңа жарғысымен ауыстырылды. Bishop's University 1843 жылы Канада провинциясы Парламенті актісімен Bishop's College ретінде құрылды және 1853 жылы оған дәреже беру құқығын беретін және "осы колледж университет деп есептеліп, қабылданады және Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің университеттері иеленетін барлық құқықтарға ие болады" делінген корольдік жарғы алды. Ottawa университеті 1848 жылы Bytown College ретінде құрылды. 1866 жылы университет мәртебесіне көтерілген Ottawa College деген атпен корольдік жарғы алды.

Eight Canadian universities and colleges were founded or reconstituted under royal charters in the 19th century, prior to Confederation in 1867. Most Canadian universities originally established by royal charter were subsequently reincorporated by acts of the relevant parliaments. The University of King's College was founded in 1789 and received a royal charter in 1802, naming it, like Trinity College, Dublin, "the Mother of an University" and granting it the power to award degrees. The charter remains in force. McGill University was established under the name of McGill College in 1821, by a provincial royal charter issued by Governor General of British North America the Earl of Dalhousie; the charter stating that the "College shall be deemed and taken to be an University" and should have the power to grant degrees. It was reconstituted by a royal charter issued in 1852 by Queen Victoria, which remains in force. The University of New Brunswick was founded in 1785 as the Academy of Liberal Arts and Sciences and received a provincial charter as the College of New Brunswick in 1800. In the 1820s, it began giving university level instruction and received a royal charter under the name King's College as a "College, with the style and privileges of an University", in 1827. The college was reconstituted as the University of New Brunswick by an act of the provincial parliament in 1859. The University of Toronto was founded by royal charter in 1827, under the name of King's College, as a "College, with the style and privileges of an University", but did not open until 1843. The charter was subsequently revoked and the institution replaced by the University of Toronto in 1849, under provincial legislation. Victoria University, a college of the University of Toronto, opened in 1832 under the name of the Upper Canada Academy, giving "pre university" classes. and received a royal charter in 1836. In 1841. a provincial act replaced the charter, reconstituted the academy as Victoria College, and granted it degree awarding powers. Another college of the University of Toronto, Trinity College, was incorporated by an act of the legislature in 1851 and received a royal charter in 1852, stating that it, "shall be a University and shall have and enjoy all such and the like privileges as are enjoyed by our Universities of our United Kingdom of Great Britain and Ireland". Queen's University was established by royal charter in 1841. This remains in force as the university's primary constitutional document and was last amended, through the Canadian federal parliament, in 2011. Université Laval was founded by royal charter in 1852, which granted it degree awarding powers and started that it would, "have, possess, and enjoy all such and the like privileges as are enjoyed by our Universities of our United Kingdom of Great Britain and Ireland". This was replaced by a new charter from the National Assembly of Quebec in 1971. Bishop's University was founded, as Bishop's College, by an act of the Parliament of the Province of Canada in 1843 and received a royal charter in 1853, granting it the power to award degrees and stating that, "said College shall be deemed and taken to be a University, and shall have and enjoy all such and the like privileges as are enjoyed by our Universities of our United Kingdom of Great Britain and Ireland". The University of Ottawa was established in 1848 as the College of Bytown. It received a royal charter under the name College of Ottawa, raising it to university status in 1866.

Гильдиялар, ғылыми қоғамдар және кәсіби ұйымдар

Гильдиялар мен ливреялық компаниялар корольдік жарғы алған ең алғашқы ұйымдардың қатарында. 1272 жылы Садлер компаниясы ең ерте тіркелген, одан кейін 1326 жылы Мерчант Тейлорлар компаниясы және 1327 жылы Скиннерлер компаниясы. Садлер компаниясының алғашқы жарғысы оларға ат жабдықтарын жасау саудасына билік берді; олар 1395 жылға дейін корпорация жарғысын алмады. Мерчант Тейлорлар да 1408 жылы келесі жарғы арқылы ұқсас түрде біріктірілді. Ұлыбритания мен Ирландияда медицинаны реттеуді алғаш рет корольдік жарғылар қамтамасыз етті. 1462 жылы Лондонның Шаштараз компаниясы медицина мен хирургияға қатысты ең алғашқы жарғыларды алды, оларға хирургияны бақылау, тексеру, түзету және басқару міндеті жүктелді. 1540 жылы Лондон гильдиясына тағы бір жарғы берілді, ол Шаштараз-хирургтар компаниясы деп қайта аталды және хирургтар, шаштараз-хирургтар мен шаштараздың бөлек санаттарын белгіледі. Лондон хирургтар компаниясы 1745 жылы шаштараздардан бөлініп, 1800 жылы корольдік жарғымен Корольдік хирургтар колледжін құруға әкелді. Лондон дәрігерлерінің Корольдік колледжі 1518 жылы корольдік жарғымен құрылды және Лондон қаласында және одан жеті миль қашықтықта медицина практикасын реттеуге жауапты болды. Дублиндегі Шаштараз гильдиясы (Сент-Мария Магдалена гильдиясы) 1446 жылы жарғы алды деп есептеледі, бірақ бұл канцлерлік тізімдерінде тіркелмеген және 18 ғасырда жоғалып кеткен. Кейінгі жарғы 1577 жылы шаштараздарды (бұрын корпорацияланбаған) хирургтармен біріктірді. Ирландияның Дәрігерлер Корольдік колледжі 1667 жылы корольдік жарғымен құрылды, ал Дублиндегі Шаштараз гильдиясынан пайда болған Ирландияның Хирургтар Корольдік колледжі 1784 жылы құрылды. Корольдік қоғам 1660 жылы Ұлыбританияның алғашқы ғылыми қоғамы ретінде құрылды және 1662 жылы өзінің алғашқы корольдік жарғысын алды. 1663 жылы екінші корольдік жарғымен қайта құрылды, содан кейін 1669 жылы үшінші корольдік жарғымен толықтырылды. Бұл жарғылардың барлығы латын тілінде жазылған, бірақ 2012 жылы қосымша жарғы латын мәтініне қарағанда ағылшын тіліндегі аудармаға басымдық берді. Эдинбург Корольдік қоғамы 1783 жылы корольдік жарғымен құрылды, ал Корольдік Ирландия академиясы 1785 жылы құрылды және 1786 жылы корольдік жарғысын алды. 19 ғасырдың басында Ұлыбританияда өнеркәсіптік революциядан және еркін капитализмнің өркендеуінен кейін пайда болған жаңа мамандықтарды білдіретін жаңа кәсіби ұйымдар құрылды. Бұл жаңа ұйымдар корольдік жарғылар алу арқылы танылуға тырысты, олардың конституцияларын жасады және аталған мамандықты, көбінесе кәсіби қызмет немесе нақты білікке негізделген, анықтады. Бұл ұйымдар өздерінің корпоративтік мақсаттарына бұрынғы кәсіби ұйымдарда кездеспеген қоғамдық мүддеде жұмыс істеу тұжырымын қосты. Бұл британдық кәсіби ұйымдар үшін үлгі орнатты және "қоғамдық мүдде" корольдік жарғы іздейтін ұйым үшін маңызды өлшемшартқа айналды.

Guilds and livery companies are among the earliest organisations recorded as receiving royal charters. The Privy Council list has the Saddlers Company in 1272 as the earliest, followed by the Merchant Taylors Company in 1326 and the Skinners Company in 1327. The earliest charter to the Saddlers Company gave them authority over the saddlers trade; it was not until 1395 that they received a charter of incorporation. The Merchant Taylors were similarly incorporated by a subsequent charter in 1408. Royal charters gave the first regulation of medicine in Great Britain and Ireland. The Barbers Company of London in 1462, received the earliest recorded charters concerning medicine or surgery, charging them with the superintendence, scrutiny, correction and governance of surgery. A further charter in 1540 to the London Guild – renamed the Company of Barber Surgeons – specified separate classes of surgeons, barber surgeons, and barbers. The London Company of Surgeons separated from the barbers in 1745, eventually leading to the establishment of the Royal College of Surgeons by royal charter in 1800. The Royal College of Physicians of London was established by royal charter in 1518 and charged with regulating the practice of medicine in the City of London and within seven miles of the city. The Barbers Guild (the Gild of St Mary Magdalen) in Dublin is said to have received a charter in 1446, although this was not recorded in the rolls of chancery and was lost in the 18th century. A later charter united the barbers with the (previously unincorporated) surgeons in 1577. The Royal College of Physicians of Ireland was established by royal charter in 1667 and the Royal College of Surgeons in Ireland, which evolved from the Barbers' Guild in Dublin, in 1784. The Royal Society was established in 1660 as Britain's first learned society and received its first royal charter in 1662. It was reincorporated by a second royal charter in 1663, which was then amended by a third royal charter in 1669. These were all in Latin, but a supplemental charter in 2012 gave an English translation to take precedence over the Latin text. The Royal Society of Edinburgh was established by royal charter in 1783 and the Royal Irish Academy was established in 1785 and received its royal charter in 1786. New professional bodies were formed in Britain in the early 19th century representing new professions that arose after the industrial revolution and the rise of laissez faire capitalism. These new bodies sought recognition by gaining royal charters, laying out their constitutions and defining the profession in question, often based on occupational activity or particular expertise. To their various corporate objectives, these bodies added the concept of working in the public interest that was not found in earlier professional bodies. This established a pattern for British professional bodies, and the 'public interest' has become a key test for a body seeking a royal charter.

Австралия

Австралияда коммерциялық емес ұйымдарды тіркеу үшін корольдік жарғылар пайдаланылған. Дегенмен, кем дегенде 2004 жылдан бері бұл әдіс ұсынылмайды.

Бельгия

Бельгиядағы корольтің жарлығы корольдік шартқа балама болып табылады. 1958 жылға дейінгі кезеңде 32 жоғары білім беру мекемесі корольдік шарт арқылы құрылған. Бұл көбінесе университеттер емес, инженерлік немесе техникалық мекемелер болды. Дегенмен, бірнеше техникалық емес жоғары білім беру мекемелері корольдік жарлық бойынша құрылды немесе қайта құрылды, мысалы, 1928 жылы құрылған Ғылыми зерттеулер қоры (Fonds de la Recherche Scientifique) және 1938 жылы құрылған Бельгия ғылым және өнер академиясы (Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten). Бельгияның 1988–1989 жылдардағы мемлекеттік реформасынан кейін білім беру саласындағы құзыреттілік Бельгияның федералдық құрамдас бөлімдеріне берілді. Сондықтан корольдік жарлықтар енді жоғары білім беру мекемесі немесе университет мәртебесін беруге құқылы емес.

Канада

Канадада корольдік жарғы алған бірнеше ұйым бар. Дегенмен, бұл термин жиі корольдік жарғы емес, корольдік атақ беруге рұқсат алған, мысалы, Канада Корольдік астрономиялық қоғамы сияқты ұйымдарға қате қолданылады.

Үндістан

Инженерлер институты 1935 жылы корольдық жарғымен тіркелді.

Ирландия

Ирландияның тәуелсіздігіне дейін бірқатар ирланд мекемелері құрылды немесе корольдік жарғылар алды. Қазіргі таңда олар британдық құпия кеңесінің қарауына бағынбайды, сондықтан олардың жарғыларын тек Оирехтас (Ирландия Парламенті) жарлығымен немесе заңымен өзгертуге болады. Оңтүстік Африка Корольдік қоғамы 1908 жылы корольдік жарғы алды.

Ұлыбритания

Корольдік жарғылар Ұлыбританияда қайырымдылық ұйымдарын және кәсіби бірлестіктерді тіркеу, аудандарды қала мәртебесіне көтеру, сондай-ақ бұрын корольдік жарғы арқылы тіркелген колледждерге университет мәртебесі мен диплом беру құқығын беру үшін қолданыла береді. Корольдік жарғылардың жаңа берілуінің көп бөлігі ең беделді кәсіби ұйымдарға, ғылыми қоғамдарға немесе қайырымдылық ұйымдарына арналады, олар "өздерінің саласында жоғары деңгей, тұрақтылық және беріктік көрсетуге қабілетті". Аталған орган тек жоғары деңгей мен қаржылық тұрақтылықты ғана емес, сонымен қатар оны осылайша мемлекеттік реттеуге енгізудің қоғамдық мүддеге жататындығын дәлелдеуі керек. 2016 жылы (Америкалық) Жобаларды басқару институты (PMI) (Британдық) Жобаларды басқару қауымдастығына (APM) корольдік жарғы беру туралы шешімді сотқа шағымдады, себебі ол APM-ге бәсекелестік артықшылық береді деп қорқып, критерийлер дұрыс қолданылмағанын мәлімдеді. Соттар PMI-ның бәсекелестік зиянға ұшырау мүмкіндігі шешімді шағымдауға құқық беретінін, бірақ Тайлық кеңесіне (жобаларды басқару саласын дамытумен айналысатын жарғылық орган) қоғамдық мүддені ескеруге рұқсат етілді, себебі критерийлерді толық орындамау кез келген кемшіліктерге қарағанда маңыздырақ. Жеке жарғылық атаулар, мысалы, жарғылық есепші немесе жарғылық инженер, белгілі бір талаптарға сәйкес келетін жеке мүшелеріне кейбір жарғылық кәсіби ұйымдармен беріледі. Тайлық кеңесінің саясаты бойынша барлық жарғылық атаулар шамамен бірдей болуы керек, ал көпшілігі магистр дәрежесін (немесе оған балама тәжірибені) талап етеді. 2007 жылдың қаңтар айында Ұлыбританияның сауда белгілерін тіркеу американдық Chartered Financial Analyst сауда белгісіне қорғау беруден бас тартты, себебі Ұлыбританияда "chartered" сөзі корольдік жарғылармен байланысты, сондықтан оны пайдалану шатастыруға алып келуі мүмкін. "Charter" және "chartered" компания атауларында "сезімтал сөздер" болып қала береді, сондықтан корольдік жарғының куәлігі немесе ( "chartered" үшін) корольдік жарғы бойынша жұмыс істейтін кәсіби ұйымнан рұқсат қажет. Ұжымдық сауда белгісінде "chartered" сөзін пайдалану үшін, осы белгіге өтініш білдірген қауымдастықта корольдік жарғы болуы керек, әйтпесе "белгі қауымдастық пен оның мүшелері жарғылық мәртебеге ие деген қате пікір тудыруы мүмкін". Басқа корольдік жарғылардан айырмашылығы, ауданды қала мәртебесіне көтеру туралы жарғы 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заңда қарастырылған заңдық өкілеттіктерді пайдалана отырып шығарылады, корольдік құқықтар арқылы емес. Дегенмен, Англиядан тыс көптеген жарғылық корпорациялардың атауында RC префиксі бар, ол бұрын барлық жерде қолданылған кезде пайдаланылған. BBC корольдік жарғы бойынша жұмыс істейді, ол он жылға созылады, содан кейін жаңарудан өтеді.

Royal charters continue to be used in the United Kingdom to incorporate charities and professional bodies, to raise districts to borough status, and to grant university status and degree awarding powers to colleges previously incorporated by royal charter. Most new grants of royal charters are reserved for eminent professional bodies, learned societies or charities "which can demonstrate pre eminence, stability and permanence in their particular field". The body in question has to demonstrate not just pre eminence and financial stability but also that bringing it under public regulation in this manner is in the public interest. In 2016, the decision to grant a royal charter to the (British) Association for Project Management (APM) was challenged in the court by the (American) Project Management Institute (PMI), who feared it would give a competitive advantage to APM and claimed the criteria had not been correctly applied; the courts ruled that while the possibility of suffering a competitive disadvantage did give PMI standing to challenge the decision, the Privy Council was permitted to take the public interest (in having a chartered body promoting the profession of project management) into account as outweighing any failure to meet the criteria in full. A list of UK chartered professional associations is at
Individual chartered designations, such as chartered accountant or chartered engineer, are granted by some chartered professional bodies to individual members that meet certain criteria. The Privy Council's policy is that all chartered designations should be broadly similar, and most require Master's level qualifications (or similar experience). In January 2007, the UK Trade Marks Registry refused to grant protection to the American Chartered Financial Analyst trademark, as the word "chartered" in the UK is associated with royal charters, thus its use would be misleading. "Charter" and "chartered" continue to be "sensitive words" in company names, requiring evidence of a royal charter or (for "chartered") permission from a professional body operating under royal charter. The use of "chartered" in a collective trade mark similarly requires the association applying for the mark to have a royal charter as otherwise "the mark would mislead the public into believing that the association and its members have chartered status". Unlike other royal charters, a charter to raise a district to borough status is issued using statutory powers under the Local Government Act 1972 rather than by the royal prerogative. However, many chartered corporations from outside England have an RC prefix from when this was used universally. The BBC operates under a royal charter which lasts for a period of ten years, after which it is renewed.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ тәуелсіздік алғаннан бері корольдік жарғылар жарияланбаған. Бұрынғы жарғылар штаттардың немесе колониялық заң шығарушы органдардың басқа жарғыларымен бірдей күшке ие. "Дартмут колледжіне қарсы Вудворд" ісі бойынша олар "мемлекет, корпорация арқылы өкілдік етілген құрылтайшы және қайырымдылық мақсаттары арасындағы шарт сияқты" болып табылады. Сот практикасы көрсеткендей, корпорацияның келісімі болған жағдайда да, құрылтайшының бастапқы ниетіне зиян келтіретін заңнамалық шаралармен оларды өзгертуге болмайды.