Кіріспе

Ресейдің элиталық әскери бөлімдері

Гвардия (гвардейские части, gvardeyskiye chasti) – 1917-18 жылдарға дейін Ресей империясының элиталық әскери бөлімдері. Гвардия атағы кейіннен Кеңес Одағы мен қазіргі Ресей Федерациясының түрлі бөлімшелері мен құрамаларын бөліп көрсету үшін қабылданды. Бұл дәстүр ортағасырлық Киев Русінің князь дружинасы мен Иван Қатылы құрған 1550 жылғы стрелец әскерінен (Стрелецкое Войско) бастау алады. "Гвардия" терминінің нақты мағынасы уақыт өте келе өзгеріп отырды.

Ресей императорлық гвардиясы

Ресей империясында орыс императорлық гвардиясы (немесе өмір сақшысы, лейб гвардия, лейб гвардия), неміс Leibgarde (ағылш. lifeguard немесе өмір сақшысы) сөзінен алынған, бастапқыда 1690 жылдары Пётр I-нің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құрылған. Бұл әскерлер пруссиялық патшалық күзетшілері үлгісінде жасалған. XIX ғасырда Ресей императорлық гвардиясының полктері тек орыс әскерлерінен ғана емес, сонымен қатар литвалық, фин және украин бөлімшелерінен де құралған. XX ғасырдың басында императорлық гвардия 13 жаяу әскер, 4 мылтық және 14 атқыштар полкінен, артиллериядан, инженерлік және көлік бөлімдерінен тұратын, үш дивизиядан тұратын армияның жеке құрамы болды. Брусилов шабуылы кезінде 1-ші және 2-ші гвардиялардың қатары желілік армия корпустарымен толықтырылды және 1916 жылдың қыркүйегінен бастап "Арнаулы армия" деп аталды. 1917 жылдың ақпан-наурызында Санкт-Петербургте орналасқан императорлық гвардияның резервтік батальондарының дезертирлеуі патша үкіметін құлатудың маңызды факторы болды. Гвардияның фронттағы әскери бөлімдері императорлық армияның қалған бөлігімен бірге ыдырап, 1918 жылдың 28 қаңтарында жаңа Қызыл армиямен алмастырылды.

Ресей революциясы

Қызыл гвардия (Красная Гвардия) – 1917 жылғы Ресей революциясы кезінде құрылған жұмысшылардың қарулы тобы. Аталмыш атау мен ұғым 1905 жылғы революция кезінде Мәскеуде пайда болған. 1917 жылы Қызыл гвардия еріктілері мен олардың сайланған жетекшілері большевиктердің басты күшіне айналды. Бұл жұмысшылар жасақтары 1917 жылдың наурыз айында фабрика және зауыт комитеттері мен большевиктер партиясы ұялары арқылы құрылды, бастапқы мақсаты – өндіріс орындарын және олар жұмыс істейтін аудандарды қорғау болды. 1917 жылдың қазан айында Петроградтың Қызыл гвардиясы Қысқы сарайды басып алуда және Уақытша үкіметті құлатуда маңызды рөл атқарды. 1918 жылы Кеңес Қызыл Армиясы құрылғанда, Қызыл гвардия Армия резервіне айналып, тұрақты әскери бөлімдерді құруға негіз болды. Ақ гвардия (Белая Гвардия) – Ақ Армияның (Белая Армия, оның мүшелері белогвардейцы деп аталды) әскери күштері, Октябрь революциясынан кейін большевиктерге қарсы шығып, 1918 жылдан 1921 жылға дейінгі Ресей азамат соғысы кезінде Қызыл Армиямен күресті.

Ресей Федерациясының күзетшілері

Гвардиялық атақ бұрынғы Кеңес Одағының қарулы күштеріндегі әскер бөлімдері мен құралымдарының таңбасы ретінде сақталды: Ресей, Беларусь және Украина.