Кіріспе
Селеби-Фике (немесе Селибе-Фике) – Ботсвананың Орталық ауданында орналасқан кен өндіру қаласы. 2022 жылы оның халқы 42 488 адамды құрады.
Тау-кен өндірісі
Никель өндіру 1973 жылы басталды және содан бері басты қызмет болып табылады. Кешенге шахта және қорыту зауыты кіреді. Қазіргі кезде барлық жұмыстар терең қазбалау арқылы жүзеге асырылуда. Алғашқыда Селеби және Фике деп аталатын екі шағын елді мекен болған, олар осы аймақтағы зор, әлі ашылмаған мыс және никель кенін қамтыған. 1960 жылдары аймақтың минералдық байлығы табылғаннан кейін, Селеби-Фике деген біріктірілген атпен орманды жерде шахта және қалашық салынды. Жұмыспен қамтудың негізгі көзі – BCL Limited шахтасы, ол бірнеше шахтадан мыс-никель кенінің қоспасын қазып, балқытатын. Ашық карьер қазір пайдаланылмайды. Кен шахтадан теміржол арқылы қорытуға тасымалданады. Қолданылған локомотивтер бумен жұмыс істейтін, олар Зимбабве Ұлттық теміржолы (NRZ) және Оңтүстік Африка теміржолы (SAR) компанияларынан сатып алынған. BCL бастапқыда 2010 жылға дейін, содан кейін 2013 жылға дейін жұмыс істеуді жоспарлаған. Бірақ ол 2016 жылдың қыркүйек айында жұмысын тоқтатты, нәтижесінде мыңдаған адам жұмыссыз қалды.
Үкімет және инфрақұрылым
Ботсвананың түрме қызметі (BPS) Селеби-Фике түрмесін басқарады. Фике өнеркәсіптік аймағы кен үшін қосалқы құрылым ретінде зауыттар мен кәсіпорындарға ғимараттарды ұсынады. Құрылыс компанияларының қатарында Watson, GSP және басқалары, SP Electricals, Britannia Backers, George Backers және Change and CO бар. Қалада сондай-ақ Ботсвана қорғаныс күштері басқаратын Шығыс әскери гарнизоны орналасқан. Америка Дауысының Ботсванадағы қысқа толқынды ретрансляциялық станциясы: 1991 жылы Америка Дауысы Селеби-Фикеден шамамен 20 км қашықтықтағы Моэпэнг төбесінде қысқа толқынды хабар тарату станциясын іске қосты. Селеби-Фике – никель және мыс өндіру орталығы. Бұл станция Америка Дауысы мен Radio Botswana радиостанцияларына бірлесіп тиесілі және 1981 жылдан бері орта толқынмен жұмыс істеп келеді.
Энергия
Шахтаның және оның төңірегіндегі аймақтың электр энергиясына деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін шахтамен бірге көмірмен жұмыс істейтін шағын электр станциясы салынды. 1980 жылдардың соңына дейін бұл Ботсванадағы жалғыз электр станциясы болды. Бірнеше жыл бұрын Морупуле электр станциясы қуат өндіруді бастағаннан кейін ол жабылды. Электр энергиясына деген сұраныстың көп бөлігі Оңтүстік Африкадан импортталған электр энергиясы арқылы өтелді. Қазіргі уақытта Оңтүстік Африканың электр энергиясын жеткізуші компаниясы Эском тарапынан «рациондау» саясаты қолданылып жатқандықтан, Ботсвана электр энергиясының тапшылығына тап болды. 2010 жылы Үндістаннан келген тікелей шетелдік инвестордың демеуімен "ENERGY POINT (PTY) LTD" жеке компаниясы UPS, инверторлар, қуат стабилизаторлары және т.б. өндірісін бастады. Бірақ инвестор BEDI талаптарын орындамағандықтан және үкіметтің өнеркәсіптік жер сияқты негізгі инфрақұрылымды ұсыну туралы уәдесі орындалмағандықтан, қызметін жалғастыра алмады. Дегенмен, компания бұл салада маңызды із қалдырып, көптеген кәсіпорындар мен тұрғын үйлерді үздіріссіз электрмен қамтамасыз етті.
Көңіл-күй және туризм
Қаланың өзінде негізгі сауда орталығы бар, Бірінші сауда орталығы ЛЕСЕДИ сауда орталығы, ABC банкі және Barclays Extension Counter, Phikwe Square. Қалада бес қонақ үй (Hotel Stonehouse, Hotel Selebi, Cresta Bosele, Syringa Lodge және Travel Inn), бірнеше қонақ үйлер және қызмет көрсететін пәтерлердің бірқатар кешендері бар. Phokoje Bush Lodge қаладан шамамен жеті шақырым қашықтықта орналасқан. Қалада күндізгі уақытта ғана жұмыс істейтін, бірақ жанармай құю мүмкіндігі жоқ шағын әуежай бар. Онда қолөнершілерді даярлайтын техникалық колледж жұмыс істейді. Қолданбалы өнер және технология колледжін салу жоспарлануда. Қала Оңтүстік Африкадан Окаванго және Чобе сияқты танымал бағыттарға қарайтын туристік маршруттың бойында орналасқан. Letsibogo тоғанында құстарды бақылау және балық аулауға (басс және брездер жақсы орналасқан, бірақ бұл жергілікті балық емес) зор мүмкіндік бар, алайда, өкінішке орай, қиын-қыстау жер және жағалауда кемпінг құру қажеттілігіне байланысты тоғанға қол жеткізу қиын. 2009 жылы Лимпопо бассейніне тән жолбарыс балығының сынақ популяциясы енгізілді, бұл ортаның оларға қолайлы екенін көрсетті. Енгізілген популяцияның көбеюі үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Тоғаннан бірнеше шақырым қашықтықта шағын кемпингтер бар. Letsibogo тоғанының суы мен жануарлар дүниесі BCL ластануынан кері әсер көрмеген сияқты. Selebi Phikwe қаласында жеті мемлекеттік мектеп және қала бойынша Selebi Phikwe Senior Secondary School орналасқан. Жеке мектептерге Kopano Primary, Morula Primary және Mount Pleasant Primary кіреді. Selebi Phikwe Ботсванадағы ең ірі марафон – Phikwe Marathon-ға төңкерілген. Оны 1985 жылы марқұм Boet Kahts және Selebi Phikwe Senior Secondary School мұғалімі болған Phill Roberts қоғамдық қызмет көрсету мақсатымен бастаған. Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы (IAAF) марафонды әлемдегі үздік марафондардың бірі деп санайды. SPEDU (Selebi Phikwe Economic Development) – жергілікті аймақтық даму агенттігі үшін жасалған есепте марафонды кеңейтуге, сондай-ақ, марафонды ұйымдастыру тәжірибесін басқа іс-шараларда, мысалы, кросс-кантри велосипед тебу, квадроциклдермен жүру және Letsibogo тоғанында балық аулау жарыстарында пайдалануға зор мүмкіндік бар екені көрсетілген. Аталған инфрақұрылым құрылған жағдайда бұл жерде құстарды бақылау және желкендесуге де мүмкіндік туады.