Кіріспе

Американдық орнитолог және зерттеуші (1870–1950)

Ролло Говард Бек (26 тамыз 1870 – 22 қараша 1950) – американдық орнитолог, музейлер үшін құс коллекционері және зерттеуші. Бектің құсы және үш рептилия таксоны оның құрметіне аталған, соның ішінде Галапагос аралдарындағы қара тас ірі тас бақасының (Chelonoidis nigra becki) Волькан Вольфтен таралған түршесі. Феллерстің мақаласы Бек атымен аталған барлық белгілі таксондарды зерттейді. Роберт Кушман Мерфи Бекты далалық жұмыскер ретінде "өз класындағы жалғыз" деп, ал Калифорния университеті Беркли зоология профессоры Фрэнк Пителка оны өзінің буынының "далалық жұмыскері" деп мойындады.

Алғашқы жылдар

Ролло Говард Бек Калифорния штатының Лос-Гатос қаласында дүниеге келді және Берриессада абрикос және құрма бақтарында жұмыс істеп өсті. Ол 8-сыныпты ғана бітірген, бірақ табиғат тарихына ерте қызығушылық танытып, мектептен кейін көрші шаруа қожалықтарында тышқандарды аулаған. Оның көршілерінің бірі, Фрэнк Х. Холмс, орнитолог Теодор Шерман Палмердің жақын досы болды. Палмер сондай-ақ Бекті Сан-Франциско шығанағының құс өмірін зерттеген Чарльз Килермен таныстырды, және Бек Холмспен бірге тау құстарын аулау арқылы білді. Бектың құстарға деген қызығушылығы мен білімі арта түсті, көп ұзамай ол музейлік коллекциялар үшін орнитологиялық үлгілер жасауды және құстарды дайындауды үйренді. 1894 жылы Америка орнитологтар одағына қосылды және Сан-Хоседе (Калифорния) құрылған, жаңадан құрылған Купер орнитологиялық қоғамының алғашқы мүшелерінің бірі болды. Ол Холмс және Уилфред Хадсон Осгудпен бірге Сьерра-Невада тауларына, Йосемитиге және Тахо көліне алғашқы орнитологиялық экспедицияларға қатысты, және батыс кешкі қарға және шөл құсының алғашқы жұмыртқалары мен ұяларын жинап, сипаттауға көмектесті.

Калифорнияның Канал аралдары

1897 жылдың көктемінде Бек оңтүстікке қарай Санта-Барбараға (Калифорния) сапарлады. Ол капитан Сэм Бертистің басшылығымен орташа өлшемді шхунаны жүргізуді үйренді. Ол Санта-Крус, Санта-Роза және Сан-Мигель аралдары сияқты Канал аралдарына саяхат жасап, құстарды, олардың ұяларын және жұмыртқаларын жинап, сипаттады. Бек Канал аралдарында мекендейтін аралдық scrub jays түрлерінің айырмашылықтарын бірінші болып жинап, құжаттады, бұл түрлер қазір материктік түрлерден өзгеше деп танылған.

Галапагос аралдары, Эквадор

Кейін 1897 жылы, Сьерра-Невада тауларына қайтып бара жатқанда, Бек Эквадор жағалауындағы Галапагос аралдарына орнитологиялық экспедицияға қатысуға шақырылды. Бұл экспедицияны Франк Блейк Вебстер ұйымдастырды, ал қаржыландыруды Лионель Уолтер Ротшильд жасады, кейін, 1915 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Ротшильд лорды болды. Экспедиция Галапагос аралдарындағы алып тасбақаларды және құрлықтағы құстарды зерттеу мен жинау мақсатымен ұйымдастырылды. Бек мұнда теңіз саяхатындағы шеберлігін жетілдіріп, теңіз құстарын және Галапагостың бірегей фаунасын жақсырақ таныды. Бек 1901 жыл шамасында көбірек үлгілер жинау үшін Галапагосқа қайта оралды және бұл үлгілерді Трингтегі Уолтер Ротшильдке жеке тапсырды. Трингте болғанда ол Ротшильд үшін Колумбияға болашақ сапарларды жоспарлады және қажетті рұқсаттар алу үшін Вашингтон арқылы Калифорнияға қайтып келді.

Кокос және Галапагос аралдары

Сан-Францискоға оралғанда Бек Калифорния ғылым академиясының директоры Леверет Миллс Лумиспен кездесті. Лумис теңіз құстарына, әсіресе Тубинареске, қазір Процеллариформдарға қызығушылық танытты және Бекті Монтерей шығанағында, Калифорнияның Канал аралдарында және Мексиканың Ревильягигедо аралдарында жинау үшін жалдады, ол Колумбияға рұқсат алуын күтіп отырғанда. 1905–1906 жылдары Бек Калифорния ғылым академиясымен «Академия» шхунасында Кокос аралы мен Галапагос аралдарына ірі теңіз экспедициясын ұйымдастыру және басқару үшін шақырылды. Лумис ботаника, герпетология, энтомология және малакология, геология, палеонтология, сондай-ақ орнитология салаларындағы ғылыми мамандарды ұйымдастырды. Бекпен бірге экспедиция ғалымдары: ботаник Альбан Стюарт; геолог/палеонтолог/малаколог В. Х. Окснер; энтомолог/малаколог Ф. Х. Уильямс; орнитологтар Э. В. Гиффорд және Дж. С. Хантер; герпетологтар Дж. Р. Слевин және Э. С. Кинг болды. Олар бірлесіп аралдардың фаунасы туралы білімімізге үлкен үлес қосып, мұндағы ең ірі ғылыми коллекцияны жинады. 1906 жылғы 18 сәуірде Сан-Францискода болған күшті жер сілкінісі және одан кейінгі үш күндік өрт Бек пен экспедиция әлі Галапагос аралдарында болған кезде орын алды. Олар Сан-Францискоға тек Алғыс айту күні, 1906 жылғы 29 қарашада ғана оралды. Олардың 78 000-ге жуық экспонаттан тұратын мол жинақтары академияның Сан-Францисконы қиратып кеткен «үлкен өрттен» әдемі түрде қайта тірілуіне мүмкіндік берді. «Академия» шхунасы олар оралғаннан кейін бірнеше ай бойы Калифорния ғылым академиясы үшін кездесу және сақтау орны ретінде қызмет етті. Кейбір тарихшылар Бек пен экспедиция теңізге шығып, жинақтамаса, академия ауыр соққыға ұшырар еді деп санайды. Бек 1907 жылы Гавайи штатының Гонолулу қаласында өмірлік серігі Ида Мензиске үйленді. 1908 жылдың көктемінде ол Берклидегі Калифорния университетінің Омыртқалы жануарлар зоологиясы мұражайының директоры Джозеф Гриннеллге жұмысқа орналасып, Гриннеллдің Калифорния құстарын зерттеуі үшін су құстарын жинады. Көп ұзамай доктор Леонард С. Санфорд, Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласынан, белгілі орнитолог Артур Кливленд Бент үшін Аляскада құс жинауға Бектің еңбегіне одан да көп ақша ұсынды. Бент «Солтүстік Америка құстарының өмір тарихы» атты зерттеулері үшін материал жинап жатқан болатын. Ол жас Александр Уетмормен бірге далалық жұмыстың көп бөлігін орындады, ол жақында колледжді бітірген еді.

Брюстер-Санфордтың Оңтүстік Америкаға экспедициясы

1912 жылы доктор Леонард Катлер Санфорд Ролло мен Айда үшін Оңтүстік Америкаға екі жылдық экспедиция ұсынды (бірақ ол бес жылға созылды), оны Ф. Ф. Брюстер қаржылады. Олар Анд тауларының көлдері мен жоталарына, жағалау бойымен, Фолкленд аралдары мен Хуан Фернандес аралдарына теңізге шығып, 12 тонналық катермен Хорн мүйісін айналып, Кариб теңізіне дейін саяхаттады. Бұл жұмыс және жинақтар Роберт Кушман Мерфи үшін аса құнды болды, ол кейіннен Ролло Бектың Брюстер-Санфорд экспедициясынан алынған материалдар негізінде «Оңтүстік Американың теңіз құстары» деген кітап жариялады.

Уитнидің Оңтүстік теңіздер экспедициясы

1920 жылы Бекке доктор Санфорд хабарласып, Оңтүстік Тынық мұхиты экспедициясын кеңейтуді ұсынды. Бұл экспедицияны Нью-Йорктік Гарри Пэйн Уитни қаржыландырды, ал жиналған материалдар Америка табиғи тарих мұражайына жіберілді. Бұл Бек жасаған экспедициялардың ең ұзақ және ең маңыздысы болды. 1905–1906 жылдардағы «Академия» экспедициясында болғандай, оған көптеген білікті биологтар мен далалық коллекционерлер қосылды, олардың ішінде Э. Х. Куэйл, Дж. Г. Коррейя, доктор Ф. П. Дроун, Ганнибал Хэмлин, Гай Ричардс, Эрнст Майр, Э. Х. Брайан кіші және басқалар болды. Бек 1929 жылы экспедицияны тастады, бұл кезде ол Тынық мұхиты арқылы, Таитиден Жаңа Гвинеяға, Жаңа Зеландияға дейін және арадағы жүздеген аралдарды аралап саяхаттады. Ролло мен Айда Бек 1929 жылы Калифорнияға 40 000-нан астам құс терісімен және үлкен антропологиялық коллекциямен оралды. Бұл экспедиция осы күнге дейін Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аралдарындағы құстарды зерттеудің ең толыққанды зерттеуі болып табылады және құстар туралы ондаған маңызды ғылыми монографияларда сипатталған. Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайындағы материалдар Тынық мұхиты аймағындағы құстардың ең толық жинағын құрайды. Ролло мен Айда Бек Мерседке жақын Калифорнияның солтүстігіндегі Планада қаласына зейнеткерлікке шықты, онда олар табиғатты зерттеуді жалғастырды және үлкен ғылыми құндылыққа ие материалдар ұсынды. Кейінгі материалдардың көп бөлігі Сан-Францискодағы Калифорния ғылым академиясында және Берклидегі Калифорния университетінің омыртқалы жануарлар зоологиясы мұражайында сақталады. Сан-Хосе мемлекеттік университетінде де маңызды коллекция бар. Пасифик Гроув қаласындағы Пасифик Гроув табиғи тарих мұражайында малдан жасалған коллекцияның кішкентай бөлігі қойылған, сондай-ақ Ролло Бек өмірі мен еңбектеріне арналған тұрақты көрме бар.

Ғылымға қосқан үлесі

Бектің және басқа да ертедегі орнитологтардың жұмысы, ең алдымен, биологиялық әртүрлілікті мәңгілікке жоғалмас бұрын құжаттау және экспедициялар барысында зерттелген аймақтардағы организмдердің эволюциясы мен экологиясын түсіну мақсатымен жүзеге асырылды. Бектің және басқалардың еңбегі қазіргі табиғатты қорғауға қажетті аймақтық биологиялық әртүрліліктің тізімін жасауға және оны тануға мүмкіндік берді. АҚШ-тың батыс құстары және Тынық мұхиты орнитологиясы туралы біздің көптеген біліміміз – Бенттің «Солтүстік Америка құстарының өмір тарихы» еңбегінен Мерфидің «Оңтүстік Американың теңіз құстары» еңбегіне дейін – Ролло Бек және басқа да ертедегі орнитологтардың далалық зерттеулеріне негізделген. Кейбір мамандар біздің жаһандық биологиялық әртүрлілік туралы түсінігіміз бен қазіргі заманғы биологияны сақтау саласындағы практика, олардың көпшілігі коллекция жинауға қарсы болғанымен, мұражайлардағы құжатталған үлгілерді сақтау үшін тырысқан осы ертедегі коллекционерлердің еңбегіне көп қарыздымыз деп санайды.

Жинақтау әдістері

Адамзат тарихы фермерлер, малшылар, аңшылар және теңізшілер қудалаған, тым тез жиналған және жаңадан әкелінген түрлердің жойын кешірген арал түрлерінің көптеген мысалымен толы. Қарсылығында, ғылыми коллекционерлердің саны салыстырмалы түрде аз болды және олар көбінесе бір түрдің көптеген үлгілерін алмайтын. Алайда, мұражайлар мен жеке коллекционерлер арасындағы ең сирек түрлерді алудағы бәсекелестік, бұрыннан-ақ жою қаупі төніп тұрған түрлерге пропорционал емес жинау қысымын түсірді. Бек және басқалар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында «уақыт өтіп барады» және түрлерді «кешікпей» мұражай коллекцияларына жинап, құжаттау қажет деген жарияланған мәлімдемелерге жауап берді. Қорғау аясы мен инфрақұрылымы болмағандықтан, Бек және басқалар «құтқару жинауы» деп аталатын іспен айналысты, бұл түрлердің жойылуын жылдамдатты және қазіргі заманғы қорғау ойларына сәйкес келмейді. Ролло Бек 1900 жылы Гвадалупа қарақарасының үлгісін жинады, бірақ оны жыртқыш деп есептеген ешкі шаруалары оларды жойды. Ол кезде ол бұл құстардың Гвадалупе аралында көп екенін ойлады, бірақ кейіннен ол жинағандары соңғылары болуы мүмкін деп жазды. Бек сондай-ақ мұражайлық үлгілер ретінде Галапагос аралдарындағы Geochelone nigra abingdonii (Пинта аралы) тасбақасының соңғы төрт жеке данасының үшеуін жинады. Сол аралдың тасбақаларының соңғы жеке данасы 1971 жылдың қараша айында Пинта аралында табылғаннан кейін «Жалғыз Джордж» деп аталды.