Кіріспе
Канадада министрдің орынбасары (DM;) – үкіметтік ұйымдағы жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер, басшының орынбасары ретінде әрекет етеді. Министрлердің орынбасарлары саяси бағытты әдетте Парламентке сайланған және ведомствоға жауапты министрден алады. Канадалық лауазым Ұлыбританиядағы тұрақты хатшы лауазымымен және Австралиядағы департамент хатшы лауазымымен тең. Бұл лауазымды Канаданың премьер-министрінің орынбасарымен шатастыруға болмайды, ол мемлекеттік қызметкер емес, саясатшы және Министрлер кабинетінің жоғары тұрған мүшесі. Канада үкіметінің қазіргі басқару құрылымының көп бөлігі – басшылардың орынбасарларының рөлі де оның ішінде – Үкіметтік ұйым жөніндегі Корольдік комиссиясынан, сонымен қатар Гласско комиссиясы деп танылатын комиссиядан бастау алады. Бұл атау тек федералдық (ұлттық) үкіметте ғана емес, сонымен қатар провинциялық және аумақтық үкіметтердегі ұқсас лауазымдар үшін де қолданылады.
In Canada, a deputy minister (DM; ) is the senior civil servant in a government organization, who acts as deputy head. Deputy ministers take political direction from a minister of the Crown, who is typically an elected member of Parliament and responsible for the department. The Canadian position is equivalent to the position of permanent secretary in the United Kingdom and the Australian position of departmental secretary. This position should not be confused with the deputy prime minister of Canada, who is not a civil servant at all, but a politician and senior member of the Cabinet. Much of the current management structure of the Government of Canada – including the role of deputy heads – originates from the Royal Commission on Government Organization, also known as the Glassco Commission. The title is not only used for the federal (national) government, but also for equivalent positions in the provincial and territorial governments.
Рөл
Министрдің орынбасары ведомствоның күнделікті жұмысын, бюджетін және бағдарламаларды әзірлеуге жауапты болады. Мемлекеттік қызметкерлер ретінде, министрдің орынбасарлары партиялық бейтараптылықты сақтайды. Министрдің орынбасары – тиісті ведомствоның функционалдық жетекшісі, ал министр – ведомствоның саяси басшысы. Көптеген басқа мемлекеттік қызмет орындарынан өзгеше, министрдің орынбасарлары Канада премьер-министрінің ұсынысы бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Сәйкесінше, министрдің орынбасарлары кейде билікке келген партияның өзгеруі нәтижесінде қызметінен босатылуы мүмкін, әсіресе егер олар бұрынғы үкіметтің саясатымен тым жақын байланыста болған деп есептелсе.
Заң бойынша рөлі
Түсіндіру заңы мен ведомстволық заңнамаға сәйкес, басшылардың орынбасарларына ережелерді жасаудан басқа барлық мақсаттарда өз министрлерінің өкілеттіктерін жүзеге асыруға рұқсат етіледі. Басшылардың орынбасарлары сондай-ақ Қаржылық басқару туралы заңға, Мемлекеттік қызметте жұмыспен қамту туралы заңға, Канаданың Қаржылық кеңесі және Канаданың Мемлекеттік қызмет комиссиясы берген өкілеттіктерге сәйкес өздеріне тиесілі өкілеттіктерге де ие. Әдетте, бұл олардың өз ұйымдарына бөлінген ресурстарды басқаруға, персоналды басқаруға, соның ішінде тағайындауға, жұмыс беруші-қызметкер қатынастарына және бөлімді ұйымдастыруға қатысты болады. Министрлер министрдің орынбасары тікелей басқаратын салалар бойынша нақты бағыттар бере алмайды.
Жоғары мемлекеттік қызметкерлер
Атқарушы үкіметке (Кеңестегі Таж) департаменттер ретінде белгіленбеген көптеген ұйымдар кіреді, соның ішінде арнайы операциялық агенттіктер – мысалы, Statistics Canada, Parks Canada, әскери құрылымдар, "әкімшілік шатыр" сияқты қызмет атқаратын департаменттер, мысалы, Public Safety Canada (ол алты агенттікке біріктірілген), сондай-ақ мемлекеттік корпорациялар. Осылайша, түрлі ұйымдардың жоғары басшылары (комиссар, бас атқарушы және т.б.), ресми түрде вице-министрлер болмаса да, оларға ұқсас функцияларды орындайды. Провинциялар мен территорияларда бұл лауазым ең жоғары деңгейдегі мемлекеттік қызметшінің рөлін атқарады және кабинет хатшысы немесе атқарушы кеңестің хатшысы деп аталады. Бұл лауазымдағы адам және оның қызметкерлері әдетте үкімет отырыстарының күн тәртібін әзірлейді, департаменттер арасындағы келіспеушіліктерді шешеді, маңызды саясаттық бастамаларды басқарады және департамент басшыларын тағайындауды үйлестіреді. Бұл лауазым тікелей тиісті премьер-министрге есеп береді және әдетте ең тәжірибелі, ықпалды және көзге түспейтін мемлекеттік қызметкерлердің қатарына жатады. Австралиядағы эквиваленті – Премьер-министр және Кабинет хатшысы, ал Ұлыбританияда – Кабинет хатшысы. Канада провинцияларындағы эквиваленті "Атқарушы кеңестің вице-министрі және Кабинет хатшысы" (Альберта), "Премьер-министрдің вице-министрі және Кабинет хатшысы" (Саскачеван) немесе осыған ұқсас лауазымдар болып табылады.
Басқа жоғары басшылар
Вице-министрлердің орынбасарлары – тағайындалуға дейін белгілі бір жоба немесе бастамаға жіберілген, күтудегі вице-министрлер. Вице-министрлердің көмекшілері – ведомство ішіндегі нақты функциялар немесе бюджеттерге жауапты операциялық лауазымдар.