1873 жылғы Сайпресс Хиллз қырқыны

Кіріспе

1873 жылы Солтүстік Американың тері саудагерлері мен Канаданың жергілікті халқы арасындағы атыс.

Кипресс-Хиллз трагедиясы 1873 жылдың 1 маусымында Канаданың Солтүстік-Батыс территориясындағы (қазіргі Саскачеван провинциясы) Кипресс-Хиллз аймағындағы Батл-Крик маңында болды. Оқиғаға америкалық бизон аңшылары, американдық қасқыр аңшылары немесе «wolfers», американдық және канадалық виски саудагерлері, метистер жүк тасушылары немесе «фрахтшылар», сондай-ақ ассинибойн тайпасының лагері қатысты. Қақтығыс барысында он үш немесе одан да көп ассинибойн жауынгері мен бір қасқыр аңшысы қаза тапты. Кипресс-Хиллз трагедиясы Канада үкіметін жаңа құрылған Солтүстік-Батыс атты полициясын күшейтуге және орналастыруды жеделдетуге мәжбүр етті.

Оқиға

Бұл оқиға 1873 жылдың көктемінде басталды, ол кезде Томас В. Хардвик пен Джон Эванс бастаған канадалық Ред-Ривер метистері мен американдық қасқыр аулаушыларының кішкентай тобы қысқы аңшылықтан қайтып келе жатқан еді. Олар Тетон өзенінің жағасында қостарын тіккенде, жылқылары бір түндік жоғалып кетті. Жылқыларын "үндістер" ұрлаған деп ойлап, ер адамдар Монтана территориясындағы Форт-Бентонға шамамен 8 шақырымдай жол жүріп, оларды қайтарып алу үшін жергілікті биліктен көмек сұрады. Форт-Бентон билігі оларға көмектесуден бас тартты, сонда топ ұрланған аттарды іздеу үшін Форт-Бентоннан солтүстікке қарай шекарадан тез жолға шықты. Олар ақырында Кипрас төбелеріндегі Эйб Фарвеллдің шағын сауда бекетіне жетті. Олар сол жерде Уиски сататын Джордж Хаммондпен кездесті. Кейін Хаммонд жоғалған жылқыларды іздеуде Хардвиктің тобына қосылды. Фарвелл Эвансқа сауда бекеті маңында қостарын тіккен ассинибоиндердің кішкентай тобының басшысы Кішкентай Салдаттың өздерімен бірге жылқылары жоқ екенін айтты. Қысқа іздеуден кейін топ Кішкентай Салдаттың жылқыларын ұрлағаны туралы ешқандай дәлел бермегенін анықтады, сондықтан Эванс, Хаммонд және қалған қасқыр аулаушылары түнде Фарвеллдің сауда бекетіне кетіп, кешке және келесі таңға дейін Фарвеллдің вискиін ішіп, жаңадан келген метис жүк тасушылары тобымен бірге болды. Таңертең Хаммонд Кішкентай Салдаттың адамдарының бірі екінші рет оның атын ұрлағанына шағымданып, Кішкентай Салдаттың лагеріне қарай жолға шықты, қалған қасқыр аулаушылар оған қосылып, атын қайтарып алуды талап етті. Қасқыр аулаушылар мен метистер Хаммондтың соңынан Ассинибойн лагеріне барды. Тарихи деректерде шайқаста не болғаны туралы әртүрлі мәліметтер бар, өйткені сенімді куәгерлер болған жоқ. Ең жақсы ақпарат бойынша, Эйб Фарвелл өзінің куәлігіне сәйкес, ол Хаммондты зорлық-зомбылықтан аулақ болу үшін ұстап тұруға тырысты. Бұл әрекеттерді ұрыс-керіс белгісі деп санаған қасқыр аулаушылар Ассинибойн лагерінен 50 метр қашықтықта өзен жағасында қатарға тұрды. Соңғы рет зорлық-зомбылықтан аулақ болу үшін, Эйб Фарвелл қасқыр аулаушыларға: "Оқ атуға асықпаңыздар!" - деп өтінді. Ол Кішкентай Салдат пен қасқыр аулаушылармен келіссөздерді жалғастыра алмастан бұрын, Фарвелл Хаммондтың мылтығынан атылғанын көрді. Ал қалған қасқыр аулаушылар өзеннің биік жағалауынан қорғанып, лагерьге оқ жаудырды. Ассинибоиндер төмен сапалы қаруды қолдана отырып, оқ атуды қайтарып берді, бірақ қасқыр аулаушылардың қорғалған позициясынан кейін шабуыл жасай алмады. Қырғын болған жер 1964 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны болып белгіленді. Кипрас-Хиллз қырғынының артефактілері жақын маңдағы Форт-Уолш ұлттық тарихи орнында, сонымен қатар Фарвелл мен Соломонның сауда бекеттерінің реконструкциялары сақталған.

The incident began in the spring of 1873 when a small party of Canadian Red River Métis and American wolfers, led by Thomas W. Hardwick and John Evans, was returning from their winter hunt. While they were camped on the Teton River, their horses disappeared overnight. Presuming that their horses had been stolen by 'Indians', the men travelled on foot to Fort Benton, Montana Territory, about 5 mile (8 km), and asked for assistance from the local authorities to retrieve them. The authorities at Fort Benton refused to assist them,

The group quickly travelled from Fort Benton northward across the border in pursuit of the stolen horses. They eventually arrived at Abe Farwell's small trading post in the Cypress Hills. While there, they encountered George Hammond, a friend of both Evans and Hardwick, who had been selling whisky in the area. Hammond subsequently joined Hardwick's group in the search for the missing horses. Farwell had assured Evans that Little Soldier, the leader of a small band of Assiniboine camped near the trading post, had no horses with them. After a brief search it was determined by the group that Little Soldier showed no evidence that he had stolen their horses, so Evans, Hammond, and the rest of the wolfers retired for the night to Farwell's trading post, where they spent the evening and the next morning drinking Farwell's whisky with a group of recently arrived Métis freighters. In the morning Hammond complained that one of Little Soldier's men had stolen his horse for a second time, and started towards Little Soldier's camp, insisting that the rest of the wolfers join him to retrieve his horse. The wolfers, along with the Métis, followed Hammond to the Assiniboine camp. Historical accounts differ on what happened during the skirmish, as there were no reliable testimonies. The best information states that:
Abe Farwell testified that he tried to restrain Hammond in an attempt to avoid any violence. The wolfers regarded these actions as a signal for a fight and lined up along a riverbank 50 yards outside the Assiniboine camp. In a last ditch effort to avoid violence, Abe Farwell pleaded with the wolfers, asking them not to start shooting. Before he could continue negotiating with Little Soldier and the wolfers, Farwell saw Hammond fire his rifle. The rest of the wolfers, protected by the tall river bank, then fired volleys into the camp. The Assiniboine, using inferior weapons, returned fire, but were unable to sustain an attack due to the wolfers' protected position. The site of the massacre was designated a National Historic Site of Canada in 1964. Artifacts from the Cypress Hills Massacre have also been preserved at nearby Fort Walsh National Historic Site, along with reconstructions of Farwell's and Solomon's trading posts.

Салдары

Кипресс-Хиллз қырғыны туралы хабар Оттаваға 1873 жылдың тамыз айының соңында ғана жетті, сондықтан бұл оқиға Канадада кеңінен белгілі болған жоқ. Канада үкіметі осы оқиғаға қатысы бар адамдарды АҚШ-тан экстрадициялау және оларды кісі өлтіргені үшін соттау шараларын дереу қолға алды, бұл Канада мен АҚШ арасында шиеленіс тудырды. Біраз уақыттан кейін бұл істі жаңа құрылған Солтүстік-Батыс атты полициясы (NWMP) өз мойнына алды. Осы кезде NWMP әлі де өзін қалыптастырып жатқан болатын; Ассинибоин жауынгерлері мен Хардвиктің қасқыр аулаушылар тобы арасындағы Кипресс-Хиллздегі шайқас оның құрылуының ынталандырушы факторының бірі болды.

Тергеу және сот процестері

1874 жылдың желтоқсанында көмекші комиссар Джеймс Маклиодқа АҚШ үкіметі Кипрас-Хиллз қырғынына қатысты тергеуді бастау үшін Монтана территориясының Хелена қаласына кіруге рұқсат берді. Тергеу нәтижелеріне байланысты, айыпталушылар Канадаға экстрадицияланып, Канада заңдары бойынша сотталуы мүмкін еді. Жеті адам тұтқындалды, бірақ екеуі тексеруден бұрын қашып кетті. Қалғандары босатылды, себебі оларға қарсы айғақтар жеткіліксіз болды, ал американдық комиссар көптеген қайшылықты куәліктерге байланысты экстрадиция сұранысын қабылдамады. Кейіннен Канада комиссары (Маклиод) жалған тұтқындау айыбымен айыпталды, бірақ бұл айып көп ұзамай алынып тасталды. 1876 жылдың маусым айында, АҚШ-та қамаудан босатылғаннан кейін екі саудагер мен бір қасқыр аулаушы Канада шекарасын кесіп өтіп, Виннипегте тұтқындалып, сотқа тартылды. Бірақ, оларға қарсы мемлекеттік айыптар жеткіліксіз немесе өзара қайшы келетін дәлелдерге байланысты тағы да сәтсіз аяқталды. Үш ер адам ақталды, ал іс 1882 жылы тоқтатылды. Американдық комиссар В. Э. Каллен Хеленадағы экстрадиция отырысында былай деді: «Куәліктердің көп бөлігі үндістердің оқ атып бастағанын көрсетсе де, олардың мұндай әрекетке ақтардың жауыздануы себеп болған болуы мүмкін. Олардың лагеріне қауіп төндірген қарулы топ, мақсаты қандай болмасын, олар үшін елеусіз провокация болған жоқ». Бұл қорқыныш генерал Филип Шериданның Команчи тайпасының басшысы Тосауиге айтқан «Мен көрген жалғыз жақсы үндістер – өлгендер» деген сөзімен суреттеледі. Оқиғаның бір бөлігі қасқыр аулаушылар тобының мүшесі болған «ағылшын баласының» кейіпіне назар аударады. Оқиғаға қатысқандар туралы көп мәлімет болмаса да, роман қырғынның себебін «бас» қасқыр аулаушы Том Хардвикке жатқызады. Бұл кітап 2008 жылдың наурыз айында CBC телеарнасында тұңғыш рет көрсетілген мини-сериалға айналдырылды. «Канадалықтар» фильмі де оқиғаның көркемделіп айтылған нұсқасы болды. Кипрас-Хиллз қырғыны Терренс Дикстің «Таулардағы қырғын» романының негізгі сюжеттік желісі ретінде де пайдаланылады, ол NWMP-нің бастауын көрсетеді.

In December 1874, Assistant Commissioner James Macleod was given permission by the U. S. government to enter Helena, Montana Territory to start an investigation into the Cypress Hills Massacre. Depending upon the findings of this investigation, the accused could have faced extradition to Canada to face trial under Canadian law. Seven arrests were made, but two men escaped custody before they could be examined. The remaining men were freed because there was not enough clear evidence to prove anything against them, and the American commissioner refused the extradition request as there was far too much conflicting testimony. The Canadian Commissioner (Macleod) was subsequently charged with false arrest, but this charge was soon dropped. In June, 1876, shortly after they were released from custody in the United States, two traders and a wolfer crossed the border into Canada and were subsequently arrested and put on trial in Winnipeg. The Crown's case against them failed, however, once again weakened by insufficient or contradictory evidence. The three men were acquitted, and the case was finally dropped in 1882. W. E. Cullen, the American commissioner, said at the extradition hearing at Helena: although the "preponderance of testimony is to the effect that the Indians commenced the firing they were doubtlessly provoked to this by the apparently hostile attitudes of the whites An armed party menacing their camp, no matter for what purpose, was by no means slight provocations." This fear was summed up by General Philip Sheridan's infamous statement to Tosawi of the Comanche, "The only good Indians I ever saw were dead." The story focuses in part on the character of the "Englishman's boy", one of the members of the party of wolfers. While little is known of those involved in the actual event, the novel attributes the cause of the massacre to one Tom Hardwick, the "lead" wolfer. The book was made into a miniseries that first appeared on CBC Television in March 2008. The movie The Canadians was another fictionalized version. The Cypress Hills Massacre is also used as the plot centrepiece for the Terrance Dicks novel Massacre In the Hills which charts the beginning of the NWMP.

Көне дереккөздер

Шарп, Пол Ф. (1954). "Кипр тауларындағы қырғын: "Whoop Up" округінің алдын ала көрінісі". "Монтана тарих журналы" 4 (1): 26–41.