Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіс тамырларын қоршап тұрған жұмсақ тіндер.
Soft tissue surrounding the roots of the teeth
Иіс немесе қызыл иек (: қызыл иектер) – ауыз қуысының ішіндегі төменгі және жоғарғы жақ сүйектерін жабатын шырышты қабықша. Иіс саулығы мен аурулары жалпы денсаулыққа әсер ете алады.
The gums or gingiva (: gingivae) consist of the mucosal tissue that lies over the mandible and maxilla inside the mouth. Gum health and disease can have an effect on general health.
Құрылымы
Иіштер – ауыз қуысының жұмсақ тіндерінің бір бөлігі. Олар тістерді қоршап, олардың айналасында тығыз жабысқақ қорғаныш қалыптастырады. Еріндер мен жақтардың жұмсақ тіндерінен айырмашылығы, иіштердің көп бөлігі астыңғы сүйекке берік байланысқан, бұл тамақ өтетін кезде үйкеліске қарсы тұруға көмектеседі. Осылайша, сау болғанда, иіштер тереңдегі тіндерге тиетін периодонтальдік зияннан тиімді қорғаныс болып табылады. Сау иіштер әдетте ашық терілі адамдарда коралл қызғылт түстес болады, ал меланин пигментациясы бар адамдарда табиғи түрде қараңғырақ болуы мүмкін. Түсінің өзгеруі, әсіресе қызыл түстің күшеюі, ісіну және қан кетуге бейімділіктің артуы – бактериялық тіс тасының жиналуына байланысты қабынудың белгісі болуы мүмкін. Жалпы, тіндердің клиникалық көрінісі, денсаулықта да, ауруда да, негізгі гистологиялық құрылымын көрсетеді. Иіштердің тіні сау болмағанда, ол периодонт ауруының периодонттың терең тіндеріне таралуына мүмкіндік береді, бұл тістерді ұзақ сақтау мүмкіндігін төмендетеді. Пациенттерге стоматологтар берген периодонтальдік емнің түрі мен үй шараларының ұсыныстары, сондай-ақ қалпына келтіру күтімі тіндердің клиникалық жағдайына сүйенеді.
The gums are part of the soft tissue lining of the mouth. They surround the teeth and provide a seal around them. Unlike the soft tissue linings of the lips and cheeks, most of the gums are tightly bound to the underlying bone which helps resist the friction of food passing over them. Thus when healthy, it presents an effective barrier to the barrage of periodontal insults to deeper tissue. Healthy gums are usually coral pink in light skinned people, and may be naturally darker with melanin pigmentation. Changes in color, particularly increased redness, together with swelling and an increased tendency to bleed, suggest an inflammation that is possibly due to the accumulation of bacterial plaque. Overall, the clinical appearance of the tissue reflects the underlying histology, both in health and disease. When gum tissue is not healthy, it can provide a gateway for periodontal disease to advance into the deeper tissue of the periodontium, leading to a poorer prognosis for long term retention of the teeth. Both the type of periodontal therapy and homecare instructions given to patients by dental professionals and restorative care are based on the clinical conditions of the tissue.
Түсі
Сау жұмсақ тіндер әдетте "коралл қызғылт" түспен сипатталады. Қызыл, ақ және көк сияқты басқа түстер қабынуды (гингивит) немесе ауруды білдіруі мүмкін. Темекі шегу немесе есірткі қолдану да түс өзгертуіне себеп болуы мүмкін ("метамфетамин тісі" сияқты). Түсі коралл қызғылт деп сипатталғанмен, оның өзгеруі мүмкін. Бұл эпителийдің қалыңдығы және кератинизация дәрежесі, жұмсақ тіндерге қан ағыны, терінің табиғи пигментациясы, аурулар мен дәрі-дәрмектер сияқты факторлардың нәтижесі болуы мүмкін. Жұмсақ тіндердің түсі әртүрлі болуы мүмкін болғандықтан, түсінің біркелкілігі оның өзінен гөрі маңыздырақ. Меланиндің артық жиналуы жұмсақ тіндерде, әсіресе тіс аралық сопақшалардың түбінде қара дақтар немесе жаңқалар (меланиндік жұмсақ тіс пигментациясы) тудыруы мүмкін. Жұмсақ тіс депигментациясы (яғни, жұмсақ тіс ағарту) - бұл косметикалық стоматологияда осы түс өзгерістерін жою үшін қолданылатын процедура.
Healthy gums usually have a color that has been described as "coral pink". Other colours like red, white, and blue can signify inflammation (gingivitis) or pathology. Smoking or drug use can cause discoloring as well (such as "meth mouth"). Although described as the colour coral pink, variation in colour is possible. This can be the result of factors such as: thickness and degree of keratinization of the epithelium, blood flow to the gums, natural pigmentation of the skin, disease, and medications. Since the colour of the gums can vary, uniformity of colour is more important than the underlying color itself. Excess deposits of melanin can cause dark spots or patches on the gums (melanin gingival hyperpigmentation), especially at the base of the interdental papillae. Gum depigmentation (aka gum bleaching) is a procedure used in cosmetic dentistry to remove these discolorations.
Контур
Сау жұмсақ тіндер әр тістің айналасында тегіс қисық немесе тісті қаптайтын пішінде болады. Сау жұмсақ тіндер тістер арасындағы кеңістіктерді толықтырады, бұл жұмсақ тіндердің қабынуы немесе кезендік ауру кезінде көрінетін ісінген жұмсақ тіндік қабыршақтан немесе тістер аралық кеңістіктің бос болуынан өзгеше. Сау жұмсақ тіндер әр тісті тығыз қысып ұстайды, сонда жұмсақ тіндердің беті еркін жұмсақ тіндік шетінде "пышақ жиегіне" дейін жіңішкеріп барады. Ал қабынған жұмсақ тіндердің шеті "ісіңкі" немесе "қайырылған" болып көрінеді.
Healthy gums have a smooth curved or scalloped appearance around each tooth. Healthy gums fill and fit each space between the teeth, unlike the swollen gum papilla seen in gingivitis or the empty interdental embrasure seen in periodontal disease. Healthy gums hold tight to each tooth in that the gum surface narrows to "knife edge" thin at the free gingival margin. On the other hand, inflamed gums have a "puffy" or "rolled" margin.
Құралы
Сау тіс жеңдері қозғалмайтын, серіппелі құрылымға ие, ал беті көбінесе ұсақ дөңгелектермен келіп жатады. Ал дені сау емес тіс жеңдері көбінесе ісіп, серіппелігін жояды. Сау тіс жеңдерінің беті дөңгелектердің болуынан апельсин қабығы сияқты болып сезіледі.
Healthy gums have a firm texture that is resistant to movement, and the surface texture often exhibits surface stippling. Unhealthy gums, on the other hand, are often swollen and less firm. Healthy gums have an orange peel like texture to it due to the stippling.
Тоқырыққа реакция
Сау жұмсақ тіс еттері әдетте тісті тазалау немесе кәсіби зерттеу сияқты қалыпты әрекеттерге реакция бермейді. Ал нашар жұмсақ тіс еттері керісінше, зерттеу кезінде қан кету (BOP) және/немесе іріңді бөлінділерді көрсетеді.
Healthy gums usually have no reaction to normal disturbance such as brushing or periodontal probing. Unhealthy gums, conversely, will show bleeding on probing (BOP) and/or purulent exudate.
Клиникалық маңызы
Тамақ қалдықтары мен сілекейдің әсерінен тіс қуысының микроэкожүйесі көптеген микроорганизмдердің өсуіне жағдай жасайды, олардың кейбіреулері денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Тиісті емес немесе жеткіліксіз ауыз гигиенасы тіс еті мен периодонттық ауруларға, соның ішінде гингивит немесе периодонтитке әкелуі мүмкін, бұл тіс жоғалудың негізгі себептерінің бірі болып табылады. Жақындағы зерттеулер анаболикалық стероидтардың көп жағдайларда гингивектомия талап ететін тіс етінің үлғаюымен тығыз байланысты екенін көрсетті. Тіс етінің рецессиясы – бұл тіс еті шекарасының тістеу (оклюзиялық) бетінен қашықтауы. Бұл периодонтит немесе пиоррея сияқты жатқан қабынуды көрсетуі мүмкін. Тіс етінің кері тартылуы, өз кезегінде, тіс мойнын ашып, оны сыртқы әсерлерге осал қалдыруы және тамыр сезімталдығын тудыруы мүмкін.
The gingival cavity microecosystem, fueled by food residues and saliva, can support the growth of many microorganisms, of which some can be injurious to health. Improper or insufficient oral hygiene can thus lead to many gum and periodontal disorders, including gingivitis or periodontitis, which are major causes for tooth failure. Recent studies have also shown that anabolic steroids are also closely associated with gingival enlargement requiring a gingivectomy for many cases. Gingival recession is when there is an apical movement of the gum margin away from the biting (occlusal) surface. It may indicate an underlying inflammation such as periodontitis or pyorrhea, Gingival retraction, in turn, may expose the dental neck and leave it vulnerable to the action of external stimuli, and may cause root sensitivity.