Кіріспе
Стара-Загора – Болгариядағы қала, Стара-Загора облысының әкімшілік орталығы. Ол Жоғарғы Фракия жазығында, Казанлык, Пловдив және Сливен қалаларының жанында орналасқан. Халқы 121 582 адамды құрайды, бұл оны ең ірі алтыншы қалаға айналдырады – Руседен кейін және Плевеннен бұрын. Бұрын қаланың Бере, Боруи, Иренполис, Ескі Загра, Аугуста Траяна сияқты әртүрлі аттары болған. Цивилизацияның алғашқы іздері б.з.д. VII мыңжылдыққа дейін жетеді. Кейбір ғалымдар ежелгі фракиялық Берея қаласының орнында қазіргі Стара-Загора орналасқан деп санайды. 1968 жылы қалада б.з.д. VI мыңжылдықтың ортасына жататын неолиттік тұрғын үйлер табылды, олар Еуропадағы ең жақсы сақталған және ең бай коллекция болып табылады және қазір мұражайға айналдырылған. Зерттеушілер неолиттік және халколиттік қоныстардың жоғары тығыздығын анықтады, сондай-ақ шамамен 8000 жылдық ритуалдық құрылым да табылды. Еуропадағы алғашқы мыс зауыты мен ірі кен өндіру орталығы ашылды, олардың екеуі де 7000 жылдан астам ғасырларға соққан. Алғашқы қоныс б.з.д. V-IV ғасырларда Филип II Македонский құрған Берея немесе Берея деп аталды. Рим үкімдігі кезінде қала Ульпия Аугуста Траяна деп аталды және Филиппополистен кейін екінші маңызды қалаға айналды. Марк Аврелийдің билігі кезінде көптеген ғимараттар салынды, өнер мен музыка дамыды, Орфейдің мүсіндері мен жазулары орнатылды. 250 жылы готтар Берея шайқасында римдіктерді жеңді. 376-382 жылдардағы гот соғысы кезінде рим генералы Фригерид Береядан Иллирияға жылдам шегінді. VI ғасырдың соңында Берея қиратылып, кейін Veroia деген атпен қайта жаңғыртылды. Орта ғасырларда Загор туралы алғашқы мәліметтер византиялық тарихшылардың еңбектерінде кездеседі. Афиналық Ирена қалаға келіп, оны қайта құрды және оның құрметіне Иренполис деп атады. Х ғасырдың соңында қала болгарлардың қолына өтті және толыққанды болгар сипатын алды. Болгарлар қалаға Боруи (фракиялық Береяның өңделген түрі) деп ат қойды. 1371 жылы қала Осман империясына қарады, бірақ оның ең ерте кездесуі 1430 жылғы Осман құжатында тіркелген. 18-19 ғасырларда оба, аштық, құрғақшылық, мал аурулары және ақырғы жаңбырлар егіншілік дақылдарды жойды. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде қала ауыр зардаптарға ұшырады, оның ішінде мыңдаған адамның қаза болуы және жас әйелдер мен қыздардың Осман империясының құл сату нарығында сатылуы болды. Қазіргі уақытта қала қарқынды дамуда. Экономикасы Болгариядағы ірі қалалар сияқты дамып келеді, ең жоғары жалақылар, көптеген болгар қалаларымен салыстырғанда жоғары ЖІӨ және шамамен 4% жұмыссыздық деңгейі байқалады. Қала сонымен қатар ең ірі энергетикалық өнеркәсіптік кешен – Марица-Исток кешеніне жақын орналасқан, онда Стара-Загорадан келген көптеген адамдар жұмыс істейді.
Stara Zagora (, ) is a city in Bulgaria, and the administrative capital of Stara Zagora Province. It is located in the Upper Thracian Plain, near the cities of Kazanlak, Plovdiv, and Sliven. Its population is 121,582 making it the sixth largest city, just below Ruse and above Pleven. The city has had different names previously, including Beroe, Borui, Irenepolis, Eski Zagra, Augusta Traiana, etc. Earliest traces of civilisation date back to the 7th millennium B. C. Some scholars believe that the ancient Thracian city of Beroe was located on the present site of Stara Zagora. In 1968, Neolithic dwellings from the mid 6th millennium BC were discovered in the town, which are the best preserved and richest collection in Europe and have been turned into a museum. A high density of Neolithic and Chalcolithic settlements has been identified by researchers and a ritual structure nearly 8,000 years old has also been discovered. The first copper factory in Europe and a large ore mining centre were discovered, both over 7,000 years old. The original settlement dates from the 5th 4th century B. C under the name Beroe or Beroia, founded by Philip II of Macedon. It was renamed to Ulpia Augusta Traiana during Roman rule and became the second most important city, after Philippopolis. During Marcus Aurelius' rule, many buildings have been built, art and music developed and there were statues and inscriptions of Orpheus. The Goths defeated the Romans in the Battle of Beroe in 250 AD. During the Gothic War between 376 and 382, the Roman general, Frigeridus promptly withdrew from Beroe to Illyria. At the end of the 6th century, Beroe was destroyed, but rebuilt under the name Veroia. During the Middle Ages, Zagore is mentioned for the first time by Byzantine historians. Irene of Athens visited the town, rebuilding it and renaming it to Irenepolis, in honour of her. By the end of the 10th century, the city was in Bulgarian hands and acquired a fully Bulgarian character. Bulgarians called the town Borui (a modified form of the Thracian Beroe). In 1371, the city passed to Ottoman Empire, but its earliest mention was in an Ottoman document from 1430. Plagues rampaged in the 18th 19th century, as well as famine and drought, livestock pestilence, and hailstorms destroyed all crops. During the Russo Turkish War of 1877 1878, the town had devastating moments, which included a massacre in which thousands of people lost their lives, young women and girls being sold in the slave market of the Ottoman Empire. In modern times, the city is relieved, as a growing city. The economy is developing like major cities in Bulgaria, with one of the highest wages in the country, high GDP in comparison with many Bulgarian cities, low unemployment of about 4%. The city is also located near the largest energy industrial complex, Maritsa Iztok Complex, where many of the people from Stara Zagora are employed.
Неолит дәуірі
Стара-Загора аймағындағы өркениеттің алғашқы іздері б.з.д. 7 мыңжылдықтың соңына дейін жетеді. Одан кейін, шамамен бір уақытта, Стара-Загораның қазіргі аумағында және төңірегінде төрт тарихи алдындағы қоныс пайда болды, олардың бірі 6 мың жыл бойы Болгария жеріндегі ең ірі қоныс болды. Кейбір ғалымдар ежелгі фракиялық Берея осы жерде орналасқан деп санайды. 1968 жылы қалада б.з.д. 6 мыңжылдықтың ортасына жататын неолиттік тұрғын үйлер табылды, бұл Еуропадағы ең жақсы сақталған және ең бай коллекция болып табылады және мұражайға айналдырылды. Неолит және халколит кезеңдеріндегі қоныстардың жоғары тығыздығы анықталды, 120-дан астам тарихи алдындағы қоныстар мен 5 тарихи алдындағы қоныстар үйіндісі бар, көптеген табылмалар кездесті, олардың бірі Еуропадағы ең үлкені. Бұл жердегі өмір б.з.д. 7 мыңжылдықтың соңында басталып, б.з. 12 ғасырына дейін жалғасты. Стара-Загораның жанында 8000 жылға жуық көне діни құрылыс та табылды. 1970 жылдары Стара-Загора маңында жүргізілген ауқымды қазба жұмыстары кезінде б.з.д. 5 мыңжылдықта әлемдегі ең ірі кен өндіру орталығы да табылды. Бұл металл кен орындары, Еуропадағы ең көне кен орындары, шамамен 7600 жылға жуық. 2014 жылы Аймақтық тарих мұражайының (Стара-Загора) археологтары 7000 жылдан астам уақыт бұрын Еуропадағы алғашқы мыс зауытын тапты. Алғашқы фракиялық қоныс б.з.д. 5-4 ғасырларға дейін жетеді, ол Берея немесе Берея деп аталды. Қала б.з.д. 342 жылы Македонияның Филипп II-сі тарапынан негізделді.
Ежелгі дәуір
Рим империясы кезінде қала император Траянның құрметіне Ульпия Аугуста Траяна деп аталды. Маркус Аврелийдің (161–180) тұсында қала ең үлкенге дейін өсіп, Филиппополис (Тримонтий) қаласынан кейін Римнің Фракия провинциясындағы екінші маңызды қалаға айналды. Оның мәртебесі мен маңыздылығы Септимий Север (193–211), Каракалла (211–217) және Диоклетиан (294–305) сияқты бірнеше императорлардың сапарларымен куәландырылды. Қала провинцияның екінші ірі экономикалық, әкімшілік және мәдени орталығы болды. Римнің әйгілі тарихшысы Аммиан Марцеллин былай деп жазды: «Ежелгі заманда Эумолпиада және Берея деп аталған Филиппополь мен Аугуста Траяна сияқты ұлы қалалар Фракия провинциясын әшекейлейді». Қаланың тәуелсіз муниципалды үкіметі, қалалық кеңесі және халық жиналысы болды және ерекше мәртебеге ие болды. Арнайы бұйрық бойынша, Рим империясының соғыстарындағы ардагерлер осы қалаға қоныстанды. Император Марк Аврелийдің (161–180) тұсында қалада түзу көшелер, ондаған тұрғын және қоғамдық ғимараттар, шамамен 50 гектар аумақты қоршаған және шамамен 40 мұнарамен нығайтылған қала қабырғалары (оның 11-і қазылған), сумен жабдықтау, кәріз, театр ғимараты, ғибадатханалар, базарлар, ода, термалар, форум салынды. Мамрардан жасалған орындықтары бар театр да салынды, онда қаладағы маңызды мәселелер шешілетін гладиаторлық шайқастар, шерулер, мерекелер немесе жиналыстар тамашаланды. Қалада спорт залы болды, сондай-ақ стадионда спорттық жарыстар өткізілді. Қалада өнер мен музыка дамыды, бұған қола және тас мүсіндер, зергерлік бұйымдар, қыш және шыны ыдыстар, Орфейдің мүсіндері мен жазулары куәлік етеді. 250 жылы қаланың жанында Берея шайқасы болды, нәтижесінде готтар жеңіске жетті. Осы оқиғадан кейін қала қабырғалары аймақтағы басқа қалалар сияқты екі еселенді (мысалы, Диоклетианополь, Сердика). II–III ғасырларда қала өзінің маңыздылығын көрсететін жеке монета соқты. 377 жылы Готика соғысында (376–382) готтар римдік генерал Фригидерге шабуыл жасау үшін Береяға келді, бірақ оның барлаушылары басқыншыларды анықтады және ол дереу Илирияға шегінді. Қала қиратылды, бірақ Юстиниан оны қайта салдырды. Кейінгі антикалық дәуірде (4–6 ғасырлар) қала қайтадан Берея деп аталды. Бұл кезең империя астанасының Римнен Константинопольге көшірілуімен, жергілікті халықтың христиандануының үдеуімен, IV ғасырдың соңында готтардың шабуылдарымен және V ғасырдың ортасында гундардың жойқын шабуылдарымен байланысты. Кейінгі антикалық дәуірде Береяда жергілікті халықты жаппай христиандану басталды, әсіресе Медо-латын жарлығынан кейін. Қала ерте христиандықтың ең белсенді орталықтарының бірі болды. Мәсіхшілікті бірінші болып осы жерге Иса Мәсіхтің 70 елшісінің бірі және апостол Павелдің шәкірті Карп әкелді. Берея епископтық епархияның орталығы болды, кейіннен архиепископтық епархияға айналды. Берея епископы Демофил Сердика шіркеу кеңесіне қатысты. 355 жылы Рим папасы Либерий Береяға жер аударылды, ал Демофил Константинопольге барды, онда Византия империясының патриархы болды. VI ғасырда қала Готика күнтізбесінде Берея деп аталады, 19 қараша күні атақты 40 әйел шейітпен байланысты. Ғасырдың соңында қала қайтадан қиратылды, бірақ қайта салынды және Верея деген ат алды.
Орта ғасырлар
Загор аймағы алғаш рет Георгий Амартоле еңбектерінде еске алынады, кейіннен Симеон Логофет, Георгий Кедренос және Симеон Метафраст қайталаған, онда Тервел басқарған болгар әскерінің император Юстиниан II-ге Константинополь тағына қайта оралуына көмектесуі суреттеледі. Осы оқиғаға байланысты, 705 жылы Византия империясы мен Болгария арасында бейбіт келісімге қол қойылды, оған сәйкес Загор аймағы Болгарияға өткізілді. Үш жыл өткен соң, басқа деректерге сәйкес, Юстиниан II аймақты қайтаруға тырысты, бірақ Анхиалос маңында жеңіліске ұшырады. Кейінірек, Теофанның жазбаларында айтылғандай, 716 жылы жаңа император Феодосий III және Тервел арасында жаңа келісім жасалды. Осы келісімге сәйкес, болгарларға берілген Загор аймағынан өзге, Тракияның тағы бір бөлігі, Загордың батысынан бастап "Тракиядағы Милеонға" дейін қоса, Болгарияға берілді. 717 жылы Тервел империяға үлкен әскермен көмек көрсетіп, Константинопольді қоршаған Омейяд халифатын жеңді. Содан кейін Берея бірнеше рет Византия мен Болгария арасында ауысып тұрды. 784 жылы Берея Византия империясының құрамында болды, император Ирена ұлы Константин VI және кең сарайлық свитасымен бірге қалаға келді. Императрица қаланы қайта жаңартып, оны Иренополис – Ирена қаласы деп атады. Хроникер Теофанның айтуынша, императрицаның Береяға сапары былай суреттелген: "Осы жылы қаңтар айында, жетінші Индиктионда, аталған Ставракий қоймалар елінен оралып, ипподромда жеңісін салтанатты түрде тойлады. Ал сол жетінші Индиктионның мамыр айында императрица Ирена ұлымен және көптеген әскерлерімен Тракияға аттанды, музыкалық аспаптарды алып, Береяға жетті. Ол осы қаланы қайта тұрғызуға бұйрық берді және оны Иренополис деп атады." Иоаннның византиялық әскері мен көптеген тұтқындар Византия шебінде фодерати ретінде қоныстанды. 812 жылы Иренополис қайтадан болгарлардың иелігіне көшті және Крумның 812 жылғы жеңісінен кейін Берея деп аталды. Тарихи деректерге сәйкес, 817 жылғы бейбіт келісімнен кейін болгар мемлекеті Балқан тауларының оңтүстігіндегі Береядан теңізге дейінгі аймақты қорғау және нығайту үшін кең ауқымды шаралар қабылдады, осы аймақты Болгарияға толық қоса беру мақсатында. 850-860 жылдарға қарай Берея болгарлардың иелігінде болды және осы кезде халықтың көп бөлігі болгарлар құрады. Бірнеше жыл бойы византиялықтар Загорды басып алды, бірақ 864 жылы князь Борис I-нің христиан дінін қабылдауымен Загор аймағы мен Берея қаласы Болгарияға қайтарылды. Аймақтың қайтарылуы туралы хроникаларда оның шекаралары көрсетілген – Сидерден (Железни врата, қазіргі Змеевский асуы) Дебелтке дейін. Болгария шегінде қала комитаттың орталығы болды және ең ірі әкімшілік, экономикалық және діни орталықтардың бірі ретінде өз мәртебесін сақтап келді. Императорлар ұзақ жылдар бойы мұнда тұрып, Боруиді екінші астана ретінде пайдаланды. Екі ғасыр бойы бұл қала Комнен әулетінің византиялық императорларының резиденциясы болды. Олар осы жерден печенегтер мен кумандар сияқты солтүстік шабуылшыларға қарсы жорықтар ұйымдастырды. 8-9 ғасырлардағы Стара-Загорадан табылған тас бедерлері жоғары мәдени және тарихи құндылыққа ие, олар көркем өнердің шедеврі ретінде танылған және Еуропадағы ең қызықты археологиялық жаңалықтардың бірі болып саналады. 10 ғасырдың соңына қарай қала болгарлардың қолына көшіп, толық болгар сипатына ие болды. Болгарлар қаланы Боруи деп атады (тракиялық Береяның өңделген түрі). Қалаға келген саяхатшы Әл Идриси 11-12 ғасырларда Верой қаласынан Пацимиск қаласына дейінгі жолдың егістікке толы алқаптардан, жеміс-жидек бақтарынан, көптеген ауылдардан, жүзімдіктерден және мал бағу орындарынан өтетінін баяндады. Крест жорықтары кезінде Фридрих I Барбаросса әскері Балқан арқылы өтіп бара жатқанда, императорлық канцелярияға қол жеткізе алған австриялық діни қызметкер Ансберт Верея қаласын "үлкен, бай қала" деп сипаттап, крест жорықшылардың басып алып, тонап, өртеп жібергенін жазды. 1208 жылы болгарлар Латын империясын Боруй шайқасында жеңді, бұл шайқас та қаланың жанында болды.
Осман билігі
Осман әскері 1371 жылы Стара-Загораны жаулап алды. Қала туралы ең алғашқы Осман құжаты 1430 жылы жазылған. Османдықтар, Загор аймағының орталығы ретінде қаланың ежелгі тарихын біліп, қалада мәдени және тарихи мұраның үлкен көлемін біріктірді және алғашқы жылдары оны әр түрлі ұқсас атаулармен атады: Загр және Атик (Ежелгі Загра), Загра және Атик Хисар (Ежелгі Загра қаласы), Загра, Загра және Эски Хисар, Заграл Эскиси (Ежелгі Загра), Эски Загора (Ежелгі Загора), Заграсси Атик, Заграли Эскиси, Эскиси Загора (Ежелгі Загора). Алайда, кейіннен, XVII ғасырда, бірыңғай атау – Ескі Загра пайда болды. Евлия Челебидің мәліметінше, XVII ғасырда Стара-Загорада 3000 үй, шамамен 760 көше және 14 аудан болған. Ол кезде 5 мешіт болған. Сонымен қатар 1 медресе, 42 мектеп, 5 хамам (Алажа, Паша, Ени, Чифте және Кючук хамамдары), 1 бесистен және 855 духан болды. Қала тұрғындары арасында болгар халқының бар екені туралы мәлімет жоқ, бірақ болгар есімдері жазылған қабір тастарының куәлігі бар. Бұған қосымша дәлел ретінде, 1743 жылға дейін осы жерде христиан халқына қызмет еткен шіркеудің болғанын көрсететін, Әулие Димитрий шіркеуіндегі грек жазуы сақталған. 1738 жылы Стара-Загора халқының басым бөлігі түріктерден тұрған. 1788 жылы оба эпидемиясы, ал 1792 жылы ашаршылық, құрғақшылық, малға жұққан аурулар мен бұршақтар егіншілік дақылдарды жойды. Осы кезеңде, жазалау мақсатымен елді мекендер арқылы әскери жасақтар өтіп, "жалаңаш адамнан көйлегін, аяқ киімсіз адамнан аяқ киімін алып қойды". Ең қиын жылдар 1813, 1814 және 1815 жылдар болды: бұл "Ұлы оба" немесе "Ұлы Каррон" деп аталған оба жылдары еді. 1837 жылы "Кіші оба" деп аталған жаңа эпидемия болды. 1840 жылы бастауыш мектеп салынды және 1854 жылы қаланың атауы түрікше Эскизагра (сондай-ақ Загра и Атик деп те аталды) орнына Железник (Железник; Береяның славян тіліндегі аудармасы) деп өзгертілді, бірақ 1870 жылы қайтадан Стара-Загора деп аталды. 1878 жылға дейін "Загра-и-Атик" деп аталған Эдирне вилайетінің әкімшілік орталығы болды.
Стара-Загора көтерілісі
1875 жылы Герцеговинадағы көтеріліс болгар революционерлерін белсенді әрекетке түсірді. 1875 жылғы 12 тамызда Христо Ботев және Стефан Стамболовтың бастамасымен Бухарестте төтенше ұлттық жиын өтті, ол Болгарияда дереу қарулы көтеріліс жариялау туралы шешім қабылдады. Стара-Загора көтерілістің орталығы ретінде таңдалды. Кольо Ганчев қалалық көтерілістің жетекшісі болып сайланды. Көтеріліс Осман империясының әскерлері тарапынан басылды және 1876 жылғы сәуір көтерілісі арқылы азаттыққа жол ашу үшін көтерілісшілердің күші мен дайындығын сынауға мүмкіндік берді.
Стара-Загора шайқасы мен қырғын
1877 жылы 31 шілдеде Стара-Загора маңында орыс-түрік соғысының алғашқы ірі шайқасы болды. 48 000 сарбаздан тұратын түрік әскері қалаға шабуыл жасады, оны тек шағын орыс жасағы мен болгар еріктілерінің бір бөлігі қорғады. Стара-Загора үшін алты сағатқа созылған шайқастан кейін орыс сарбаздары мен болгар еріктілері қарсыластарының басым күшіне көністі. Содан кейін қала ең ауыр трагедиясын басынан өткерді, түрік әскері қарусыз азаматтарды жаппай қырды. Үш күн бойы жалғасқан қырғын кезінде қала толығымен өртеніп, қиратылды. Қала мен оның оңтүстігіндегі ауылдардан 14 500 болгар қаза тапты. Тағы 10 000 жас әйел мен қыз Осман империясының құл сату нарықтарына сатылды. Барлық христиан шіркеулері артиллериямен атқыланды және өртелді. Өрттен зардап көрмеген жалғыз қоғамдық ғимарат – Ескі Джамия мешіті, ол бүгінге дейін сақталған. Қазіргі Стара-Загорада осы оқиғаларды еске түсіретін бірнеше ескерткіштер орнатылған.
Шығыс Румелия
Болгарияның 1878 жылы Осман империясынан азат етілуінен кейін Стара-Загора, екі болгар мемлекеті 1886 жылы Болгарияның бірігуі нәтижесінде біріккенге дейін, автономиялы Шығыс Румелияның департамент орталығына айналды. Стара-Загораның қайта құрылысы азаттықтан кейін дереу басталды. Осы мақсатта 1878 жылы Австрия-Мажарстанның танымал сәулетшісі Любор Байер Стара-Загораға келіп, бүгінгі Стара-Загораға тән, төртбұрышты, шахмат тақтасы тәрізді қала құрылысын жобалады. 1879 жылдың 5 қазанында Шығыс Румелияның генерал-губернаторы Александр Богориди қаланың қайта құрылысының символдық бірінші тасын салды. Болгарияда осындай кеңістіктік жоспарға ие болған жалғыз қала – Нова Загора, ол да түріктер тарапынан өртеліп жанып кеткен. Әлемдегі ең заманауи және ірі қалалардың кейбіреулері шахмат тақтасы тәрізді жоспармен салынған.
География
Стара-Загора – өзінің муниципалитетінің және Стара-Загора облысының әкімшілік орталығы. Ол Софиядан шамамен [қашықтық] қашықтықта, Тракия тарихи аймағындағы Бедечка өзенінің жанында орналасқан.
Климат
Қала ылғалды субтропиктік климат аймағында орналасқан. Жылдық орташа температура шамамен 14 °C (57 °F) құрайды.
Флора мен фауна
Стара-Загора муниципалитетінің аумағы Орта Болгар биогеографиялық аймағының, оның ішінде Үстіңгі Фракия жазықтығының кіші аймағына жатады. Бұл аймақ көбінесе жазық рельефті, қарқынды ауыл шаруашылығымен және маңызды қала құрылысымен сипатталады. Осы факторлар биологиялық әртүрліліктің құрамы мен мөлшерінің шала болуына себеп болады. Типикалық ормандық қоғамдастықтар – ксеротермиялық ормандар, олардың құрамы алуан түрлі. Биологиялық әртүрлілік туралы заңмен қорғалатын өсімдік түрінің ғылыми тұрғыдан белгілі жалғыз орны – қаланың солтүстігінде орналасқан Карасиврия жерінде. Ол Стара-Загораның солтүстігінде, Spiraea hypercifolia аймағында орналасқан. Бұл түр сонымен қатар Болгарияның Қызыл кітабына енгізілген. Аймақтағы жануарлар дүниесі еуропалық, Еуро-Сибірлік және Холопалеарктикалық түрлерден тұрады. Бұлармен қатар, көптеген жылы Жерорта теңізі, Жерорта теңізіне жататын, Алдыңғы Азия және далалық түрлері де кең таралған. Сирек кездесетін түрлер мен эндемизмнің таралу деңгейі омыртқасыздарда ең жоғары байқалады.
Экономика
Стара-Загорск облысы динамикалық түрде дамып келеді және бірқатар көрсеткіштер бойынша елімізде жетекші орында тұр. 2004 жылы аймақта өндірілген өнімнің құны 26%, сату 23%, жалпы ішкі өнім 24,6%-ға өсті. Аймақтық әкімдіктің мәліметінше, 2004 және 2005 жылдары Стара-Загорск облысы жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) бойынша екінші орында, ал адам даму индексі (АДИ) бойынша үшінші орында саналады. АДИ-ны жан басына шаққандағы ЖІӨ, сауаттылық деңгейі, өмір сүру ұзақтығы сияқты факторлар анықтайды. 2004 жылы аймаққа тікелей шетелдік инвестициялар 838 миллион еуро көлемінде тартылды (Бүкіл Болгария бойынша 2020 миллион еуро), бұл елдегі барлық инвестициялардың 40%-дан астам құрайды. Инвестициялардың шамамен 600 миллион еуросы энергетика саласына бағытталды. 2005 жылдың екінші тоқсанындағы Industry Watch коммерциялық емес ұйымы жүргізген сауалнама бойынша, Стара-Загора Болгарияның 27 аймақтық орталығының арасында орташа жалақы бойынша екінші орында (Софиядан кейін) тұр. Бұл көрсеткіш номиналды және нақты жалақылар үшін де дұрыс, олар сатып алу қабілетіне қатынасы бойынша есептеледі. 2008 жылдың наурызында Стара-Загора еліңдегі ең жоғары жалақы төленетін қалалардың біріне жатады, ал жұмыссыздық деңгейі 4%-дан төмен. Стара-Загораның ең ірі жұмыс берушісі – Марица Изток кешені. Ауданда 20 000-ға жуық адам жұмыс істейді, оның шамамен 10 000-ы Стара-Загора тұрғындары. Бұл кешен Болгарияның электр энергиясының 30%-ын қамтамасыз етеді және елдегі ең ірі көмір өндіруші (83%). Индустриялық кешендегі жалақы деңгейі Болгариядағы ең жоғарылардың қатарында. Stara Zagora Марица шығысында өндірілген электр энергиясын бөліп таратады. Компания Мемлекеттік энергетикалық реттеу комиссиясынан Оңтүстік Болгария аумағында 35 жылға электр энергиясын таратуға лицензия алған. Компанияда 1771 адам жұмыс істейді. Май, газ және метан бекеттеріне арналған жабдықтармен айналысатын ірі компаниялар – "Эфир Стара Загора" және "Изот сервис". Болгариядағы ең ірі сыра зауыты – Heineken тобының бөлігі "Загорка", Стара-Загорада орналасқан. Ол елдегі сыра нарығының шамамен 30%-ын иеленеді және 800-ден астам адамды жұмыспен қамтиды. Стара-Загора сонымен қатар 2002 жылдан бері француздық Marie Brizard Wine & Spirits компаниясына тиесілі Domaine Menada шарап өндірушісінің бас кеңсесіне де үй иесі. Шарап зауыты болгар нарығындағы ең табысты кәсіпорындардың бірі және шетелге шарап экспорттаушы. Domaine Menada және Oryahovitsa Cabernet Sauvignon, Merlot, Ruby, Chardonnay, Dimiat және басқа да сорттарды өндіреді. 2004 жылы шарап зауытында жаңа жабдықтар мен жүзім бақшаларын салуға ірі инвестициялар жасалды. Тағы бір шарап зауыты Стара-Загорадан 15 км қашықтықтағы Оряховица ауылында орналасқан. Қаладағы басқа да маңызды кәсіпорындар: ДЗУ; Прогресс шұйынтпа темір зауыты; Тоқыма талшығы зауыты; Құрал және стандартты емес жабдық зауыты; Өңдеу жабдықтары зауыты; Металл конструкциялар зауыты; "Пресков" қазба және престеу зауыты; Тамақ өнеркәсібі машиналары зауыты "Hraninvest Hranmashkomplekt"; "Средна Гора" жиһаз кәсіпорны; "Наталия" шешек зауыты; "Загорье" астық фабрикасы; "Загорье" макарон зауыты; "Бисер Олива" күнбағыс майы зауыты; "Градус" құс фабрикасы және т.б. 2006 жылы "Агробиохимия" аумағында "Линде" халықаралық консорциумы 10 миллион еуроға жуық инвестиция салып, жоғары технологиялық ауа ажырату станциясын салған, онда оттегі, азот және аргон жоғары тазалықпен алынады. Стара-Загора – бидай, түрлі дәнді дақылдар, көкөніс, жеміс-жидек, жүзім өсірумен мәшһүр, бай ауыл шаруашылығы аймағы Загордың орталығы. Олар азық-түлік өндірісі үшін және азық-түлік өнеркәсібіне шикізат ретінде қолданылады. Стара-Загора қойы 1950 жылдан бері тракиялық жұқа мүйізді қойдың түрін шығаруда түбір ретінде пайдаланылады. 2006 жылдың наурызында Стара-Загора қаланың шығыс бөлігіндегі 260 акр аумақта Стара-Загора бизнес-паркін салуға кірісті. Инфрақұрылымның бір бөлігі салынды, бірақ экономикалық дағдарыс салдарынан құрылысы тоқтап қалды.
Көлік
Қаланың географиялық орналасуы елдің басқа аймақтарымен байланысты жақсы дамытуға мүмкіндік береді. Стара-Загора – маңызды теміржол түйіні, одан София-Пловдив-Бургас және 4-тамыр Ruse-Podkova теміржолдары өтеді (Маказа жотасы арқылы Эгей теңізіндегі Александруполиске дейін ұзарту жобасы) / Свиленград. Стара-Загора әуежайы Кольё-Ганчев ауданында орналасқан, ұзын ұшу-қону жолағына ие, бірақ 1990 жылдардың басынан бері қолданылмайды. Басқа бес панЕуропалық дәліздің арасында VIII және IX дәліздер елдің аумағынан өтеді. 2007 жылдан бері Тракия тас жолы қаладан бірнеше шақырым оңтүстікке қарай салынған. Стара-Загора басқа ірі қалалармен автобус қатынасымен байланысқан. Троллейбус жүйесі 4 бағыттан тұрады, олардың барлығы Стара-Загора қалалық көлік желісі үшін маңызды. Ол 1987 жылдың қараша айында ашылды және 28 троллейбус паркіне ие. Көлік жүйесіндегі тағы бір маңызды фактор – 34 автобус бағытынан тұратын автобус желісі.
Білім
Стара-Загорадағы жоғары білім берудің негізі 1974 жылдың 30 қазанында қаланды. 1995 жылы құрылған Тракия университеті қаланың батыс бөлігінде орналасқан. Оның құрамына Медицина факультеті, Ветеринария факультеті, Экономика факультеті, Педагогика факультеті және Ауыл шаруашылығы факультеті кіреді.
Спорт
PFC Beroe Stara Zagora - Стара-Загора қаласындағы футбол клубы. Ол 1916 жылы құрылған және «Берео» стадионында ойнайды. Команда Бірінші кәсіби футбол лигасының мүшесі. «Берео» Болгария кубогын екі рет жеңіп алды (2009-2010 және 2012-2013 жылдары).
Басқа
Светлина жарық шығаратын екі зауытының біреуі осы жерде орналасқан.