Кіріспе

Дивидендтерді қайта инвестициялау бағдарламасы немесе дивидендтерді қайта инвестициялау жоспары (DRIP) – негізгі компаниядан тікелей ұсынылатын акциялық инвестиция мүмкіндігі. Инвестор дивидендтерді қолма-қол ақша түрінде тікелей алмайды; керісінше, инвестордың дивидендтері тікелей негізгі акцияларға қайта инвестицияланады. Инвестор дивидендтерден түскен табысына, ол қолма-қол ақша түрінде алынса да, қайта инвестицияланса да, жыл сайын салық төлеуге міндетті. DRIP жоспарлары дивидендтерден түскен инвестициялық кірісті бағаның өсуі мен күрделі үстемелену мақсатында брокерлік комиссиясыз немесе акциялардың толық бөлігіне жеткілікті сома жинауды күтпей дереу инвестициялауға мүмкіндік береді. Кейбір DRIP жоспарлары қатысушылар үшін тегін, ал басқалары ақы немесе пропорционалды комиссиялар алады. Сол сияқты, Канадада көптеген табыс трестері мен жабық қорлар үлестіруді қайта инвестициялау жоспары мен бірліктерді сатып алу жоспарын ұсына алады, олар басқа жоспарлармен ұқсас принциппен жұмыс істейді. DRIP жоспарлары өзінің мәні бойынша белсенді сауда емес, ұзақ мерзімді инвестицияларды ынталандырады, сондықтан олар акция бағасын тұрақтандыруға көмектеседі.

Қолма-қол ақшамен сатып алу

Атауынан дивидендтерді қайта инвестициялау – басты мақсат екендігі білінеді, бірақ көптеген компаниялар акция сатып алу жоспарын (SPP) қосымша ұсынады. SPP жоспарына тіркелген адам компания акцияларын белгілі уақыт аралығында қолма-қол ақшамен сатып алуға (OCP) мүмкіндік алады. Ақшалай сатып алудың (OCP) сомасы кейде белгілі бір шектеулерге ие болуы мүмкін, мысалы, әр сатып алуға кемінде 25 доллар жұмсалуы керек немесе жылына 100 000 доллардан аспауы тиіс. Ақысы төмен немесе мүлдем ақысыз SPP жоспарлары тіркелгендерге тиімді болуы мүмкін, себебі олар акцияларын жылдам және үнемді түрде көбейтуге мүмкіндік береді. Дивидендтерді қайта инвестициялау сияқты, қолма-қол ақшамен сатып алу да акцияның үлестік бөлігін 3 немесе 4 ондық таңбаға дейін алуға мүмкіндік береді. DRIP жоспарлары кең ауқымды инвесторлар үшін танымал инвестиция құралына айналды, себебі олар корпоративтік дивидендтер түріндегі табыс арқылы долларлық орташалау әдісін тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Осылайша, инвестор дивидендтік кірістің қамтамасыз етілуіне кепілдік алады, бірақ акция бағасының өзгеруіне байланысты нарықтық тәуекелге де тап болады.

Қорды сатып алу

Көптеген жоспарлар бойынша әлеуетті инвестордың тіркелген акционер болуын, ал емес пайдалы акционер болуын талап етеді. Тіркелген акционерлер компания акцияларының тікелей иелері болып табылады және компанияның трансферттік агентімен тізімделеді, ал пайдалы акционерлер өз акцияларын брокерлік шот немесе инвестициялық дилер сияқты делдал арқылы ұстайды. Бұрын мұндай акцияларды иеліктің куәлігі ретінде сақтау қажет болған, бірақ қазір көптеген жоспарлар қағазсыз, "кітапқа жазу" форматында жүзеге асырылады. Канадада DRIP-ті сертификатпен бастау қажет, сондықтан канадалық тіркелушілер акциялар сертификаттарына ие болуы керек. DRIP немесе SPP арқылы алынған барлық акциялар "кітапқа жазу" форматында болады. Сонымен қатар, кейбір DRIP-тер (АҚШ-та SEC мақұлдауымен) тікелей тіркеу опциясын ұсынады, онда бастапқы акция сатып алу DRIP арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, осылайша бөлшек сауда брокерлік алымдары мен комиссияларынан аулақ болуға болады. Бұл опция көбінесе "жеке акция сатып алу жоспары" немесе "жеке акция сатып алу бағдарламасы" (DSPP) деп аталады. DRIP сарапшысы Чарльз Карлсон мұндай жоспарларды "жүксіз акциялар" деп атады. Дегенмен, мұндай жоспарларды "жүксіз акциялар" деп сипаттау өте жаңылыстырады. 1990 жылдардың ортасында компаниялар демеушілік ететін жоспарлар арқылы инвестициялау танымал бола бастағанда, мұндай "жүксіз" жоспарлар белгілі бір трансферттік агенттермен жоспар арқылы инвестиция жасаған сайын (және көп жағдайда әр дивидендті қайта инвестициялау үшін) алымдар жасау мақсатымен құрылды және насихатталды. Дәстүрлі DRIP-тер, яғни акционерлерге ғана қолжетімді жоспарлар, көбінесе "ақысыз" жоспарлар болып табылады. DRIP, SPP және DSPP-нің ақысыз нұсқалары көп, олар долларлық орташалау әдісімен уақыт өте келе капиталды ұлғайтудың тиімді тәсілі болып табылады. Кейбір DRIP-терде инвестор дивидендтердің бір бөлігін немесе барлығын чекпен алуға мүмкіндік алады, толық қайта инвестициялаудан гөрі. Сондай-ақ, егер DRIP тоқтатылса, инвестордың акциялары әдетте кітапқа жазу түрінде сақталады, үлестік акцияларды қамти отырып немесе позицияның үлестік бөлігі үшін қайтару чегімен. DRIP-ті пайдаланудың бір кемшілігі - инвестор көптеген шағын акцияларды сатып алудың құнын қадағалап отыруы керек және осы сатып алулардың жазбаларын қағаз немесе электрондық түрінде жүргізуі керек. Бұл инвесторға кез келген акция сатылған кезде капиталдан алынатын табыс салығын дәл есептеуге және қажет болған жағдайда үкіметке шығындарды растауға мүмкіндік береді. Егер инвестор бірнеше жыл бойы бір ғана DRIP-ке қатысса, мұндай жазбаны жүргізу қиынға түсуі мүмкін (немесе есепшіге тапсырылса, қымбатқа соғуы мүмкін). Мысалы, он жыл бойы 15 DRIP-ке қатысу, барлық акциялар тоқсан сайын дивидендтер төлейтін болса, 15 бастапқы сатып алуды бақылау үшін кем дегенде 615 акция лоты, сонымен қатар 600 қайта инвестицияланған дивидендтерді есепке алу қажет болады. Егер инвестор акцияларды мерзімімен сатып алып немесе сатса немесе компания шығындар базасын өзгертуді талап ететін оқиғаға қатысса, мысалы, бөліну немесе бірігу сияқты, қосымша қиындықтар туындайды. "DRIP" термині көбінесе компания демеушілігімен жасалатын жоспарлармен байланысты болғанымен, акциялар дивидендтерін қайта инвестициялау кейбір брокерлік фирмалар арқылы тегін қолжетімді. Бұл синтетикалық DRIP деп аталады. Брокерлік DRIP-тің кемшілігі - олар қолма-қол ақшамен акция сатып алуға мүмкіндік бермейді. Егер инвестор қосымша акцияларды сатып алғысы келсе, ол әрбір келесі сатып алу үшін комиссия төлеуі керек.