Кіріспе

Жобаны, компанияны немесе активті бағалау әдісі

Қаржылық талдауда дисконтталған ақша ағыны (DCF) талдауы – ақшаның уақыт құнын ескере отырып, бағалы қағазды, жобаны, компанияны немесе активті бағалауға қолданылатын әдіс. Дисконтталған ақша ағыны талдауы инвестициялық қаржыландыруда, жылжымайтын мүлікті дамытуда, корпоративтік қаржылық басқаруда және патенттерді бағалауда кеңінен қолданылады. Бұл әдіс алғаш рет 1700-ші немесе 1800-ші жылдары өнеркәсіпте қолданылып, 1960-шы жылдары қаржылық экономикада кеңінен талқыланды. АҚШ соттары бұл ұғымды 1980-ші және 1990-шы жылдары қолдана бастады.

Тарих

Ақша ағынын дисконттау есептеулері ақша алғашқы рет пайызбен қарызға берілген ежелгі заманнан бері қандай да бір түрінде қолданылып келеді. Ежелгі Египет және Вавилон математикасын зерттеулер олардың болашақ ақша ағындарын дисконттауға ұқсас әдістерді қолданғанын көрсетеді. Қазіргі заманғы ақша ағынын дисконттау талдауы, кем дегенде, 1700 жылдардың басында Ұлыбританияның көмір өнеркәсібінде қолданылған. Ақша ағынын дисконттау арқылы бағалау, актив үшін төленген сомаға негізделген бухгалтерлік баланстық құннан ерекшеленеді. 1929 жылғы қор нарығының күйреуінен кейін, акцияларды бағалау әдісі ретінде ақша ағынын дисконттау талдауы кең таралды. Ирвинг Фишер 1930 жылғы "Пайыз теориясы" кітабында және Джон Берр Уильямстың 1938 жылғы "Инвестициялық құн теориясы" еңбегінде DCF әдісін алғаш рет қазіргі экономикалық терминдерде ресми түрде тұжырымдады.

Компанияны немесе жобаны бағалау әдістері

Осы бағалау мақсаты үшін қазіргі таңда бірнеше түрлі DCF әдістері бар, олардың кейбіреулері төменде сипатталған. Бұл компанияның капитал құрылымына байланысты егжей-тегжейлер өзгеруі мүмкін. Дегенмен, бағалауда қолданылған болжамдар (әсіресе, акционерлік капиталға дисконттау ставкасы және күтілетін ақша ағындарының болжамы) қолданылған нақты модельден кем дегенде сондай-ақ маңызды болуы мүмкін. Таңдалған кіріс ағыны және оған сәйкес капитал құны моделі әр әдіспен алынған бағалау нәтижесін анықтайды. (Осы себепті бұл бағалау әдістері ресми түрде дисконтталған болашақ экономикалық табыс әдістері деп аталады.) Төмендегі мәліметтер жоғары деңгейде қарастырылған; бизнес-модельдеудің құрамдас бөліктері/қадамдары туралы толық ақпарат алу үшін .

Интеграцияланған болашақ құны

Табиғи және әлеуметтік капиталдың қысқа және ұзақ мерзімді маңыздылығы, құны және тәуекелдерін дәстүрлі DCF есептеулеріне енгізудің жетіспеушілігін шешу үшін компаниялар өздерінің экологиялық, әлеуметтік және басқару (ESG) көрсеткіштерін есеп беруде интеграцияланған басқару тәсілі арқылы бағалайды, бұл DCF немесе Таразыланған қазіргі құнын (Net Present Value) Интеграцияланған болашақ құнына (IntFV) кеңейтеді. Бұл компанияларға инвестицияларын тек қаржылық қайтарымы үшін ғана емес, сонымен қатар олардың ұзақ мерзімді экологиялық және әлеуметтік пайдасы үшін бағалауға мүмкіндік береді. Есеп беруде экологиялық, әлеуметтік және басқару көрсеткіштерін көрсету арқылы шешім қабылдаушылар дәстүрлі қаржылық есеп беру арқылы көрінбейтін құндылықты құрудың жаңа салаларын анықтау мүмкіндігіне ие болады. Мысалы, көміртегінің әлеуметтік құны – инвестициялар нәтижесінде туындаған парниктік газдар шығарылымдарынан қоғамға келтірілген зиянды қамтитын Интеграцияланған болашақ құн есептеулеріне енгізілетін бір құндылық. Бұл интеграцияланған есеп беру тәсілі, интеграцияланған түпкі нәтижеге (Integrated Bottom Line - IBL) негізделген шешім қабылдауды қолдайды, ол үштік түпкі нәтиже (Triple Bottom Line - TBL) тұжырымдамасын одан әрі дамытып, қаржылық, экологиялық және әлеуметтік көрсеткіштерді бір баланста біріктіреді. Бұл тәсіл шешім қабылдаушыларға ұйымның өсуіне және өзгеруіне ықпал ететін құндылықты құру мүмкіндіктерін анықтау үшін қажетті түсініктерді ұсынады.