Кіріспе
Теннесси штатының Жоғарғы соты – АҚШ-тың Теннесси штатындағы ең жоғарғы сот. Жоғарғы соттың үш ғимараты Нешвилл, Ноксвилл және Джексон қалаларында орналасқан. Сотқа бес мүше кіреді: бас судья және төрт судья. 2023 жылғы мәліметтер бойынша бас судья – Холли М. Кирби. Басқа штаттардан өзгешелігі, онда штаттың бас прокуроры тікелей губернатор немесе штаттық заң шығару органы тарапынан сайланады немесе тағайындалады, ал Теннесси Жоғарғы соты Теннесси штатының бас прокурорын тағайындайды.
The Tennessee Supreme Court is the highest court in the state of Tennessee. The Supreme Court's three buildings are seated in Nashville, Knoxville, and Jackson, Tennessee. The Court is composed of five members: a chief justice, and four justices. as of 2023, the chief justice is Holly M. Kirby. Unlike other states, in which the state attorney general is directly elected or appointed by the governor or state legislature, the Tennessee Supreme Court appoints the Tennessee Attorney General.
Тарих
1796 жылы 1 маусымда Теннесси штаты болып қабылданған кезде оның конституциясында үкіметтің сот тармағына қатысты ереже болмады. Теннесси заң шығарушы органы жалпы жиналыс сайлаған үш судьядан тұратын Жоғарғы сот құрды, ол бірінші инстанция және апелляциялық сот ретінде жұмыс істеді. 1809 жылы Теннесси заң шығарушы органы Жоғарғы сотты таратып, тек апелляциялық істерді қараған Жоғарғы қателік және апелляциялық сотты құрды. 1835 жылы Теннесси жаңа конституцияны қабылдады, ол сот жүйесін үкіметтің тәуелсіз тармағы ретінде белгіледі, оған Жоғарғы Сот және төменгі соттар жүйесі кірді. Бұл сот үш судьядан тұрды.
Құрылымы
Теннесси штатының үшінші конституциясы 1870 жылы қабылданды, онда аймақтық жағдайға қатысты пікірлердің алдын алу мақсатында бес судья қарастырылды, олардың екеуінен артық емес, мемлекеттің үш ірі аймағының (Шығыс Теннесси, Орта Теннесси және Батыс Теннесси) кез келгенінен тағайындалуы мүмкін. Осы мақсатта сот Нэшвилл, Ноксвилл және Джексон қалаларында кезекпен отырыс өткізуге міндетті. Соңғы жылдары оның ережелері шектеу ретінде емес, рұқсат ретінде қарастырылды. Сондықтан сот штаттың басқа қалаларында, мысалы, Чаттануга, Кингспорт және Мемфис қалаларында, жоғары сынып оқушыларына арналған құқықтық білім беру жобасы аясында, «Жоғарғы Сот студенттердің құқықтық білімін дамыту» (SCALES) бағдарламасы бойынша іс-шаралар өткізді. SCALES 1995 жылдан бері Теннесси штатының 540-тан астам жоғары мектебінен 36 000-нан астам оқушыға сот процесін көруге мүмкіндік берді. Судьялар сегіз жылдық мерзімге тағайындалады және өздерін қайта тағайындауға құқылы. Бас судья лауазымы судьялар арасында кезекпен ауысады. Судьялар жеке мүдделері бар жағдайларда өзін шеттетуге міндетті; бір рет соттың барлық мүшелері шеттетіліп, іс губернатор тағайындаған арнайы сот қарауына берілді, бұл соттың өзі сотқа шағым түскен кезде болды, төменде сипатталғандай. Теннесси Жоғарғы Сотының бастапқы юрисдикциясы жоқ. Жұмысшылардың өтемақысына қатысты істерден басқа, оған тікелей алғашқы соттан шағымдар келіп түседі, ол тек Апелляциялық сот қараған азаматтық және Қылмыстық Апелляциялық сот қараған қылмыстық істер бойынша шағымдарды қабылдайды. Теннесси Жоғарғы Соты 1834 жылғы Конституциялық конвенция арқылы құрылды және Теннесси Қателер мен Апелляциялық сотының орнын басты.
Сот төрешілерін таңдау
Теннесси штатының Жоғарғы сотының судьяларын таңдау әдісі жылдар бойы едәуір өзгерді. Алғашқыда әр судья Теннесси штатының Бас Ассамблеясы тарапынан өмір бойына сайланды. 1853 жылғы штат конституциясына енгізілген түзету судьялық өкілеттікті сегіз жылға белгіледі (сайлау процесі өзгергенімен, осы мерзім содан бері өзгерген жоқ) және барлық судьялардың (Жоғарғы сот судьялары да оның ішінде) халық тарапынан сайлануын қамтамасыз етті. Осы тәртіп бойынша судья бос орынды толтыру үшін губернаторлық тағайындау арқылы немесе партиялық сайлауда жеңіске жетіп қызметке кіре алатын. Қай жағдайда болсын, судья келесі жалпы штаттық сайлауда қайта сайлануға міндетті болды. 1971 жылы заң апелляциялық деңгейде бұл процесті өзгертті. Миссури жоспарының өңделген нұсқасына сәйкес, апелляциялық судьялар (Жоғарғы сот судьялары да оның ішінде) сайлауда қарсыластардан сынға ұшыраудың орнына тек «Иә/Жоқ» дауыс беруге ғана ішкі тілек білдіретін болды. Осылайша, губернатор тағайындамаса, апелляциялық сотқа өту мүмкін болмады. Заңның қайта қаралуы сотқа шағымдануға әкеп соқты. *Higgins v. Dunn* (1973) ісі бойынша сот, конституция судьяларды сайлау керектігін ғана белгілегенін, ал Бас Ассамблея осы мақсатта қандай сайлау өткізу керектігін нақты анықтамағанын ескере отырып, ұстап тұру сайлауының конституциялық екенін мәлімдеді. Әділ сот Алисон Хамфрис келіспеушілік пікірінде Жоғарғы сот судьялары Өңделген Миссури жоспарының конституциялық екенін бекіткен кезде «Есау сияқты, өз жанын бір тағамға сатты» және сот саласын заң шығару саласына бағындырды деп мәлімдеді. Бұл шешімнің нәтижесінде 1974 жылы Теннесси Жоғарғы сотының судьяларын жоспардан шығару үшін заңға түзету енгізілді, бірақ 1994 жылы «Теннесси жоспары» деп аталған заңға енгізілген түзетулер оны қайтадан Жоғарғы сот судьяларына қолдануға мүмкіндік берді. *DeLaney v. Thompson* ісі 1998 жылы тағы да заңға қарсы шықты. Арыз берушілер бұл процестің штат конституциясын жасаған авторлардың ойынша «сайлау» емес екенін және *Higgins v. Dunn* соты істің нәтижесіне қызығушылығы болғандықтан шешім қабылдауға құзырсыз болғанын мәлімдеді. *DeLaney v. Thompson* ісі Теннесси Жоғарғы сотына шағымданылды, ол егер *Higgins v. Dunn* ісінде өзінен бас тартпаса, онда толығымен өзінен бас тартты. Губернатор бұл істі қарау үшін бес уақытша судья тағайындады. Бұл орган Теннесси жоспарының конституциялық екендігі туралы шешім қабылдаудан бас тартты, бірақ істі техникалық себеппен қайта қарауға жіберді. 2014 жылы Теннесси сайлаушылары Теннесси конституциясына түзету енгізді, ол Теннесси жоспарын бекітті, сонымен қатар губернаторлық тағайындауларды Бас Ассамблея бекітуі керек деген шартты қосты. Теннесси Жоғарғы сотының тек бір ғана мүшесі Теннесси жоспары бойынша қызметтен алынған. Бұрынғы судья Пенни Уайт 1996 жылы Калифорнияда бірнеше жыл бұрын бұрынғы бас судья Роуз Бердті қызметтен алу үшін қолданылған кампанияны еске түсіретін және негізінен бірдей себеппен – өлім жазаларын қолдауға дайын еместігін көрсеткені үшін қызметтен алынды.
Бос орын және ұсынылып отырған кандидатуралар
Орын Роджер А. Пейдж зейнеткерлікке шығу себебі: 31 тамыз 2024 Мэри Л. Вагнер ұсынылған күні: 1 ақпан 2024