Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүктілік гипертониясы немесе жүктілік салдарынан туындаған гипертония (ЖСГ) – жүкті әйелде жүктіліктің 20 аптасынан кейін несепте ақуыздың болмауы және преэклампсияның басқа белгілерінің кездеспеуі жағдайында жаңа гипертонияның дамуы. Жүктілік гипертониясы қан қысымының кем дегенде 6 сағат аралықта екі рет 140/90-нан жоғары болуымен сипатталады. Симптомдары:
Ісіну
Кенеттен салмақ қосу
Көрудің нашарлауы немесе жарыққа сезімталдық
Лоқсып, құсу
Бас ауруының жалғасуы
Қан қысымының жоғарылауы.
Gestational hypertension or pregnancy induced hypertension (PIH) is the development of new hypertension in a pregnant woman after 20 weeks' gestation without the presence of protein in the urine or other signs of pre eclampsia. Gestational hypertension is defined as having a blood pressure
greater than 140/90 on two occasions at least 6 hours apart. Symptoms
Edema
Sudden weight gain
Blurred vision or sensitivity to light
Nausea and vomiting
Persistent headaches
Increased blood pressure
Емдеу
Емдеудің арнайы әдісі жоқ, бірақ преэклампсияны және оның өмірге қауіп төндіретін асқынуларын (HELLP синдромы мен эклампсия) жылдам анықтау үшін жақын бақылауда ұсталады. Дәрілік емдеу мүмкіндіктері шектеулі, себебі көптеген антигипертензивтік препараттар ұрыққа жағымсыз әсер ете алады. АПФ ингибиторлары, ангиотензин рецепторларын блокадалағыштар және тікелей ренин ингибиторлары жүктілік кезінде қолдануға болмайды, өйткені олар тератогенді. Ауыр жүктілік гипертензиясы кезінде метилдопа, гидралазин, нифедипин және лабеталол ең көп қолданылады. Ұрыққа өмірге қауіп төндіретін түрлі жағдайлардың, соның ішінде өкпе гипоплазиясының (жетілмеген өкпе) қаупі жоғары. Егер қауіпті асқынулар ұрық тірі қалуға жеткеннен кейін пайда болса, тіпті толық жетілмеген болса да, ана мен баланың өмірін сақтау үшін ертерек босану қажет болуы мүмкін. Босану және тудыру жоспарына жаңа туған нәрестелерге жан сақтау шараларын көрсетуге дайын жабдықталған аурухананы таңдау кіруі керек.
There is no specific treatment, but is monitored closely to rapidly identify pre eclampsia and its life threatening complications (HELLP syndrome and eclampsia). Drug treatment options are limited, as many antihypertensives may negatively affect the fetus. ACE inhibitors, angiotensin receptor blockers, and direct renin inhibitors are contraindicated in pregnancy as they are teratogenic. Methyldopa, hydralazine, nifedipine, and labetalol are most commonly used for severe pregnancy hypertension. The fetus is at increased risk for a variety of life threatening conditions, including pulmonary hypoplasia (immature lungs). If the dangerous complications appear after the fetus has reached a point of viability, even though still immature, then an early delivery may be warranted to save the lives of both mother and baby. An appropriate plan for labor and delivery includes selection of a hospital with provisions for advanced life support of newborn babies.
Адамдар
Жүктілік гипертониясы – адам жүктілігінде ең көп кездесетін аурулардың бірі. Өзі жеке алғанда салыстырмалы түрде қауіпсіз болғанымен, жүктілік гипертониясының шамамен жартысында бұл жағдай преэклампсияға ұласып, жүкті әйелдер үшін қауіпті, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, жүктілік гипертониясы басқа жануарларда сирек кездеседі. Ғалымдар көп жылдар бойы жүктілік гипертониясы мен преэклампсияның адамға тән ерекшелік екенін ескерді, бірақ соңғы кезде басқа приматтарда да ұқсас жағдайлар дамуы мүмкін екенін көрсететін деректер пайда болды, алайда олардағы себептері мен механизмдері басқаша.
Gestational hypertension is one of the most common disorders seen in human pregnancies. Though relatively benign on its own, in roughly half of the cases of gestational hypertension the disorder progresses into pre eclampsia, a dangerous condition that can prove fatal to expectant mothers. However, gestational hypertension is a condition that is fairly rare to see in other animals. For years, it has been the belief of the scientific community that gestational hypertension and pre eclampsia were relatively unique to humans, although there has been some recent evidence that other primates can also develop similar conditions, albeit due to different underlying mechanisms.
Плацентаның пайда болуы
Жүктілік гипертензиясының пайда болуы адамның гемохориалды плацентасының дамуымен байланысты болуы мүмкін. Гемохориалды плацента ұрықтың қанмен қамтамасыз етілуіне сіңетін оттегі мен қоректік заттар мөлшерін оңтайландырады, сонымен бірге ұрықтан қалдықтардың тез таралуын қамтамасыз етеді. Бұл гемохориалды плацента төменгі приматтардың эпителиохориалды плаценталарынан ананың қанымен ұрық тіндерінің тікелей әрекеттесуіне мүмкіндік беретіндігімен ерекшеленеді. Осылайша гемохориалды плацента ұрықтың қанмен қамтамасыз етілуіне және одан тез таралуына ықпал етеді. Аттар мен шошқалар сияқты эпителиохориалды плаценталары бар жануарларда аналық қан ағынына ең үлкен кедергі плацентада табылған. Алайда, кеміргіштер мен приматтар сияқты гемохориалды плаценталық құрылымдары бар жануарларда плацентадағы қан тамырларының кедергісі төмен болды, бұл ғалымдарды аналық қан ағынына ең үлкен кедергі аналық қан тамыр жүйесінің басқа бөліктерінде кездеседі деген тұжырымға әкелді. Плацентадан тыс қан тамырларының жоғары кедергісі ананың бүкіл денесіндегі қан қысымының жоғарылауына себеп болады. Жатыр қабырғасына енетін ұрықтық жасушалар трофобласт деп аталады. Гемохориалды плацента ұрықтық трофобластты ананың қанымен жуып, ананың қанының лакуналарын немесе көлдерін құрайды, олар ұрықтық тінді қоршап тұрады. Лакуналар спиральді артериялармен толтырылады, яғни ананың қан қысымы жаңа қанның жүйеге енуіне күш береді, ол ұрыққа оттегі мен қоректік заттар жеткізеді. Адамдардың басқа приматтардан ерекшеленетін дене мөлшеріне қарағанда үлкен миын өсіруі үшін гемохориалды плацентаның күшейтілген диффузиясына мұқтаж екені ескеріледі.
The origins of gestational hypertension may lie with the development of humans' hemochorial placenta. A hemochorial placenta optimizes the amount of oxygen and nutrients that can be absorbed into the fetal blood supply, while at the same time ensuring rapid diffusion of wastes away from the fetus. This hemochorial placenta differs from lower primates' epitheliochorial placentae in the way that it allows the fetal tissues to interact directly with the mother's blood. The hemochorial placenta thereby promotes more rapid diffusion to and from the fetal blood supply. In animals with epitheliochorial placentae such as horses and pigs, the greatest resistance to maternal blood flow in the vascular system was found within the placenta. However, in animals with hemochorial placental structures such as rodents and primates, the vascular resistance in the placenta was low, leading scientists to the conclusion that the greatest resistance to maternal blood flow is found elsewhere in the maternal vascular system. The high vascular resistance outside of the placenta leads to higher maternal blood pressure throughout the body. The fetal cells that implant into the uterine wall are known as the trophoblast. The hemochorial placenta bathes the fetal trophoblast in maternal blood by forming lacunae, or lakes, of the mother's blood that surround fetal tissue. The lacunae are filled by the spiral arteries, which means that the mother's blood pressure is the driving force behind the introduction of new blood, which contains both oxygen and food for the fetus, to the system. It is thought that humans need the increased diffusion provided by the hemochorial placenta in order to grow the large brains compared to their body size that distinguish them from other primates.
Плацентаның дұрыс имплантациясы
Қалыпты гемохориалды плацента құрылымындағы "кемшіліктер" преэклампсия мен жүктілік гипертензиясына алып келеді деп есептеледі. Адам плацентасы жатыр қабырғасына "ертерек, тереңірек және кеңірек" еніп орналасады, бұл адам жүктілігінде кездесетін көптеген мәселелерге әкелуі мүмкін, бірақ басқа жануарларда олар соншалықты жиі кездеспейді. Басқа түрлерде түсік тату және преэклампсия өте сирек, бірақ адамдарда жүктілікпен байланысты ең көп таралған аурулардың екеуі болып табылады. Жүктілік гипертензиясы мен преэклампсияның генетикалық себептері анық, себебі отбасы тарихында бұл жағдайға ұшыраған әйелдер жүктілік кезінде оған үш есе көп шалдығады. Жүктілік гипертензиясы мен преэклампсияның ықтимал себептерінің бірі – трофобласттың жатыр қабығына жеткілікті мөлшерде енбеуі. Егер ұрықтың трофобласты толық жатыр қабырғасына енбесе, спиральді артериялар толыққанды төмен қарсылық арналарына айналмайды. Бұл спиральді артериялардың толыққанды бұзылуының бір себебі – аналық тіндердің шетелді ұрық тініне қате иммундық реакциясы болуы мүмкін. Сондықтан жүктілік гипертензиясының асқынуларының себебі ұрықтың жатыр қабырғасына ерте енуі екені анық, бұл ену әдісі адамға тән ерекшелік. Адамдарда кездесетін жоғары инвазивті плацентаның адамдардағы CG және hCG гормондарының жоғары деңгейімен байланысты екені айтылады. Бұл гормондардың деңгейі жоғары болған сайын, трофобласттың жатыр қабырғасына енуі тереңдей түседі. Жүктілік гипертензиясы мен преэклампсияның пайда болуы анадағы төменгі CG және hCG деңгейлері салдарынан жатыр қабырғасына ену жеткілікті терең болмаған жағдайларда байқалған.
It is thought that "failings" in normal hemochorial placental structure lead to pre eclampsia and gestational hypertension. The human placenta implants "earlier, deeper, and more extensively" into the uterine wall, which can potentially lead to many problems that are found in human pregnancies, but not as much in other animals. Miscarriage and pre eclampsia are both very rare in other species, but are two of the most common pregnancy related diseases in humans. The genetic roots of gestational hypertension and pre eclampsia are certain, as women with a family history of the condition are three times more likely to develop it when they are pregnant. One of the potential causes of gestational hypertension and pre eclampsia is when the trophoblast does not invade far enough into the uterine lining. When the fetus's trophoblast does not fully extend into the uterine wall, the spiral arteries do not become fully converted into low resistance channels. One potential cause of this incomplete breach of the spiral arteries that leads to gestational hypertension is a mistaken immune response by the maternal tissue, reaction to the alien fetal tissue. Therefore, it is clear that the complication of gestational hypertension has roots in the early implantation of the fetus in the uterine wall, an implantation technique that is unique to humans. The highly invasive placenta that is found in humans is thought to be linked to humans' high circulating levels of the hormones CG and hCG. It has been shown that the higher the levels of these hormones, the deeper the trophoblast's invasion into the uterine wall. Instances of gestational hypertension and pre eclampsia have been shown to occur when the invasion of the uterine wall is not deep enough, because of lower CG and hCG levels in the mother.
Эволюциялық компромистік
Жүктілік гипертониясының осы тәуекелдеріне қарамастан, гемохориалды плацента анадан ұрыққа жүктіліктің соңғы кезеңдерінде зат алмасуына көмектесетін артықшылықтары үшін бағаланады. Адамның тік жүруіне мүмкіндік берген екі аяқты қозғалыс жүрек шығысын азайтады, және осының нәтижесінде адамдарда плацентаның ерте даму кезеңінде күшті құрылымы қалыптасқан деген болжам бар. Ананың жоғары қан қысымы төмендеген жүрек шығысын толықтыруға тырысады, осылайша ұрықтың өсіп келе жатқан миына жеткілікті мөлшерде оттегі мен қоректік заттар жеткізіледі. Жүктіліктің бірінші триместріндегі жүктілік гипертониясы баланың өмірінің бірінші жылында да, соңғы жылдарында да денсаулығын жақсартатыны көрсетілген. Дегенмен, егер ауру жүктіліктің кейінгі триместрлерінде дамитын болса, немесе преэклампсияға ауысса, ұрықтың денсаулығына зиянды әсер ете бастайды, соның ішінде төмен салмаққа да себеп болуы мүмкін.
Despite these risks for gestational hypertension, the hemochorial placenta has been favored because of its advantages in the way that it aids in diffusion from mother to fetus later in pregnancy. The bipedal posture that has allowed humans to walk upright has also led to a reduced cardiac output, and it has been suggested that this is what necessitated humans' aggressive early placental structures. Increased maternal blood pressure can attempt to make up for lower cardiac output, ensuring that the fetus's growing brain receives enough oxygen and nutrients. Gestational hypertension in the early stages of pregnancy (trimester 1) has been shown to improve the health of the child both in its first year of life, and its later life. However, when the disease develops later in the pregnancy (subsequent trimesters), or turns into pre eclampsia, there begin to be detrimental health effects for the fetus, including low birth weight.
Эволюциялық тарихтың маңыздылығы
Эволюциялық медицинаның мақсаты – аурудың эволюциялық тарихын ескере отырып, ауруларды емдеу жолдарын табу. Жүктілік гипертензиясы жүктілік кезінде инсулинге қарсы тұрумен байланысты деген болжам бар. Қандағы қанттың артуы жүктілік диабетіне, ал қан қысымының артуы жүктілік гипертензиясына алып келуі мүмкін, бұл екі жағдай да аналық тіндерден ұрықтың тіндеріне берілетін қоректік заттар мөлшерін оңтайландыруға бағытталған механизмдер. Инсулинге сезімталдықты арттыруға арналған емдеулер жүктілік гипертензиясымен күресуде де тиімді болуы мүмкін деген пікірлер айтылуда. Инсулинге төзімділіктен сақтану үшін жүктілікке дейін семіздіктен аулақ болу, жүктілік кезінде салмақ алуды шектеу, гликемиялық индексі төмен тағамдарды тұтыну және физикалық жаттығулар жасау қажет.
It is the goal of evolutionary medicine to find treatments for diseases that are informed by the evolutionary history of a disease. It has been suggested that gestational hypertension is linked to insulin resistance during pregnancy. Both the increase in blood sugar that can lead to gestational diabetes and the increase in blood pressure that can lead to gestational hypertension are mechanisms that mean to optimize the amount of nutrients that can be passed from maternal tissue to fetal tissue. It has been suggested that techniques used to combat insulin insensitivity might also prove beneficial to those with gestational hypertension. Measures to avoid insulin resistance include avoiding obesity before pregnancy, minimizing weight gain during pregnancy, eating foods with low glycemic indices, and exercising.