"Құпиялар мен бунт: Кеннет Энджердің «Scorpio Rising» фильмі"

Кіріспе

Кеннет Ангердің 1963 жылғы қысқаметражды фильмі.

Scorpio Rising – Кеннет Ангердің түсірген, монтаждаған, сценарийін жазған және режиссерлік еткен, ал Брюс Байронның Скорпион рөлінде ойнаған 1963 жылғы американдық тәжірибелік қысқаметражды фильмі. 1960-шы жылдардың танымал поп-музыкасының дыбырлық қосымшасымен шартты түрде байланыстырылған фильм, түнгі саяхатқа дайындалып жатқан байкерлер тобының оқиғасын баяндайды. Ангер фильмнің көп бөлігін үш айдың ішінде Нью-Йорк қаласында түсірді. Оның ерекше стилінде түрлі-түсті диегетикалық емес жарық беру кеңінен қолданылады. Фильмнің негізгі тақырыптары – оккультизм, байкерлік субмәдениет, гомосексуализм, христиандық және нацизм. Scorpio Rising сонымен қатар Джеймс Дин және Марлон Брандо (Ангер Байронның «батырлары» деп атаған) сияқты эпоханың бүлікшілер иконаларын құрметтеуді зерттейді. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1963 жылғы 29 қазанда Нью-Йорктегі Граммерси өнер театрында өтті. Ол наразылықтарға, Америкалық нацистік партиясының сотқа шағымдануына, Калифорния Жоғарғы сотымен қарастырылған әдепсіздік ісіне және лютеран шіркеуінің авторлық құқықтарына қатысты сотқа шағымдануға себеп болды. «Скорпионның көтерілуі» киносыншылардың жоғары бағасын алды және Нью-Йоркте былғары киім мен мотоциклдерді модаға енгізді. Фильм заманауи музыкалық бейнелеудің дамуына ықпал еткен туынды ретінде танылды және Мартин Скорсезе, Джон Уотерс және Николас Виндинг Рефн сияқты режиссерлерге әсер етті. 2022 жылы Конгресс кітапханасы оны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіміне енгізді.

Сюжет

"Скорпионның көтерілуі" төрт бөлімнен тұрады. "Балалар мен бұрандалар" бөлімінде ер адамдар мотоциклдерін жөндейді. Олар былғары киім киіп, поза береді. "Image Maker" бөлімінде мотоциклші Скорпион таныстырылады. Ол сыртқа шығуға дайындалады, ал фильмде Исаның суреттері көрсетіле бастайды. "Валпургис түні" байкерлердің жиыны мен олардың әрекеттерін көрсетеді. Олардың мінез-құлқы ушығады, бір-біріне жалаңаштанды, гомосексуалдық актілерді имитациялайды, бір еркектің киімін шешіп, жыныс мүшелерін горчицамен жабады. Соңғы бөлім "Тәулікші көтерілісші" деп аталады, онда Скорпион Иса, Адольф Гитлер және нацистік символика суреттерімен араластырылған құрту рәсімін өткізеді. Байкер апатқа ұшырайды, ал соңғы кадрда оның қолында "Бақытты, құрметті ұмытылу" деген татуировка көрінеді.

Кастинг

Бірнеше жыл Еуропада тұрғаннан кейін, Анжер Америка Құрама Штаттарына оралды, Нью-Йорктің Бруклин ауданында Мари Менкен мен Виллард Мааспен бірге тұрды. Ол Кони-Айлендте әр апта соңында жиналатын мотоциклшілер тобымен танысты. Ол олардың мотоциклдерін фотоға түсіріп, жақын танысты. Анжердің басты рөлге алғашқы таңдауы Джим Пауэрс болған, бірақ Пауэрс автокөлік апатында қаза тапты. Анжер Таймс-скверде Ричард МакАулеймен алғаш рет кездесті, ол Джеймс Байрон Динге құрмет көрсету мақсатында Брюс Байрон деген атпен таныстырды. Байрон сондай-ақ өзінің астрологиялық белгісі – Сарышаянны лақап есімі ретінде пайдаланды, ол басты кейіпкердің атына айналды. Ол сәттілік үшін Сарышаян бейнесі бар амулет алып жүрді. Байрон бұрынғы теңізші болған. Байронның үйі оның қадір тұтатын тұлғалары – Джеймс Дин мен Марлон Брандоның суреттерімен безендірілген. Тағдырдың құдайындай, Брандоның "Жабайы" фильміндегі көрінісі түсірілім кезінде көрсетілді, сондықтан Анжер оны теледидардан түсірді. "Оның ең сүйікті оқу материалы комикстер еді", – делінген, және Анжер Кіші Абнерден суреттерді пайдаланды. Анжер Байронның метамфетамин жұтып жатқан сәтін түсірді. Анжердің режиссерлік шешімінде диегетикалық емес жарықтандыру кеңінен қолданылады, бұл оның кейіпкерлерін көркемдік эффект үшін табиғи емес түстерде бейнелейді. Лос-Анджелесте Анжер Боб Мизердің Атлетикалық Модельдер Гильдиясынан модельмен танысты. Ол былғары күрте киген адамды түсірді. "Бұл бейне – менің досым Боб Мизердің дене бітімін бейнелейтін өнеріне жасалған саналы құрмет. Ол Physique Pictorial деп аталатын дене бітімін көрсететін журнал шығарды, бұл белгілі бір дәрежеде саналы, өзіне сенімді поздарға ұқсас." Биограф Билл Лэндис Анжердің бұл фильмді камера дүкенінен сатып алғанын болжайды. Көптеген басқа фильмдерінен айырмашылығы, түс сияқты арманды көңіл-күйді құру үшін ерітуді пайдаланған Анжер, "Сарышаянның көтерілісінде" тек тікелей монтажға сүйенді. Анжер Боби Винтонның "Көк самсығын" ашқандығын сиқыр деп сипаттады. Ол "Ұлдар мен бұрандалар" фильмінің қалған бөлігіне музыка таңдады, бірақ мотоциклшілер киінетін көріністерге ән қажет болды. Ол радионы қосып, "өз ықтиярымен әрекет етті", және "Көк самсығы" ойнап тұрды. Анжер "Сарышаянның көтерілісін" кинофестивальдерге жіберу үшін әндердің құқығын сатып алуға шешім қабылдады. Бұл құқықтарға 8000 доллар жұмсалды, бұл фильмнің бюджетінің шамамен жартысына тең.

After living in Europe for several years, Anger returned to the United States, staying in Brooklyn, New York with Marie Menken and Willard Maas. He encountered a group of bikers who met at Coney Island every weekend. He got to know them by photographing their bikes. Anger's first choice for the lead actor was Jim Powers; however, Powers died in a car crash. Anger was in Times Square when he first met Richard MacAulay, who went by the name Bruce Byron as an homage to James Byron Dean. Byron also used his astrological sign Scorpio as a nickname, which became the name of the main character. He carried around an amulet with a scorpion for good luck. Byron was an ex Marine. Byron's home was decorated with picture of his idols, James Dean and Marlon Brando. By chance, Brando's appearance in The Wild One was broadcast while they were filming, so Anger shot it off of the television. "His favorite reading material was the comics", and Anger used images from Li'l Abner. Anger shot Byron snorting methamphetamine. Anger's design makes extensive use of non diegetic lighting, rendering his subjects in non natural hues for artistic effect. In Los Angeles, Anger met a model from Bob Mizer's Athletic Model Guild. He filmed the man in a leather jacket. "This image is a conscious homage to the physique pictorial art of my friend Bob Mizer that had a physique magazine called Physique Pictorial sort of like, deliberate, self conscious posing." Biographer Bill Landis suggests that Anger more likely purchased the film in a camera store. In contrast to many of his other films which use dissolves to create a dreamlike mood, Anger relies exclusively on direct cuts in Scorpio Rising. Anger described his discovery of Bobby Vinton's "Blue Velvet" as magick. He had music selected for rest of "Boys & Bolts" but needed a song for the scenes where the bikers dress themselves. He turned on the radio and "exercised his will", and "Blue Velvet" was playing. Anger decided to pay for the rights to the songs so that he could submit Scorpio Rising to film festivals. The clearance cost him $8,000, amounting to roughly half of the film's budget.

Шығару

Фильмнің премьерасы 1963 жылғы 29 қазанда Нью-Йорктегі Граммерси өнер театрында өтті. Ол 1963 жылы Кнокке-ле-Зюттегі эксперименталды кино халықаралық фестивалінде және 1964 жылы Батыс Германиядағы халықаралық қысқаметражды фильмдер фестивалінде көрсетілді. Гринвич Виллидждегі Бликер-стрит кинотеатры репертуарлық кинотеатрдан тұрақты көрсетімдерге ауысқанда, оның алғашқы бағдарламасы Джонас Мекастың «Скорпио Ризинг» және «Бриг» фильмдерінің қосымша көрсетілімі болды. Ол үнемі көп көрермендерді тартты, кинотеатрдың айналасында ұзын кезегін құрады. Байрон Харли-Дэвидсон мотоциклімен жиі келіп, көрермендерді қарсы алып отырды. «Скорпионның көтерілуі» өркендеп келе жатқан андеграунд кино саласында ең көп таралған фильмге айналды. Оның танымалдылығы Нью-Йоркте былғары киім мен мотоциклдерді модаға енгізгеніне байланысты болды. Полиция соңында оқиға орнына шақырылып, кинотеатр директорын қоғамдық әдепсіздік үшін тұтқындады және фильмтің көрсетілімін тоқтатты. Бұл оқиға 1964 жылғы 7 наурызда Кинотеатрда болды. Майкл Гетц фильмді көрсеткені үшін тұтқындалып, айыпталды. Прокурор Уоррен Вольф «Скорпио Ризинг» фильмінің гомосексуалды мазмұны «бірқатар дегенеративті әрекетті бейнелеу» және демек, әдепсіз екенін мәлімдеді. Ол фильмнің кейбір кадрларында ер адамның жыныс мүшесі көрінетінін айтты. Сот фильмді әдепсіз деп танып, Гетцті кінәлі деп үкім шығарды. Бұл іс Калифорния Жоғарғы сотына шағымданылып, сот Гетцтің пайдасына шешім шығарды. Бұл 1964 жылғы 19 желтоқсанда болды. Кинотеатр сотта өзін қорғауға 7000 доллар жұмсады. Ашу бір сұхбатында былай түсіндірді: «Шындығында, «Скорпионның көтерілуі» кезінде біз оның қаншалықты жаңашыл екенін ұмытып қалдық. Заңды тұрғыдан істі босату үшін Калифорния Жоғарғы сотына жүгінуге тура келді, содан кейін ол әлеуметтік құндылығын қорғаған маңызды іске айналды. Оны порнография емес деп дәлелдеу үшін қолданылған сөздер осы еді. Шын мәнінде, онда порнографиялық ештеңе жоқ. Сол кезде біреу мұзды жарып, осы мәселені анықтауы керек еді, өйткені бұрын полиция қалағанын алып тастауға құқылы болған. Мен Батыста не істесем, Джек Смит Шығыс жағалауда «Жалынды жаратылыстармен» соны істеді. Екі фильм де шамамен бір уақытта түсірілді». Лютеран шіркеуі авторлық құқықты бұзғаны үшін оған сотқа шағым жасады, бірақ оның қолданылуы әділ деп танылды. «The New York Times» газетінің шолушысы Нора Сайр 1975 жылы фильм туралы былай деп жазды: «Қызығы, 1965 жылы ескірген және салмақты болып көрінген 1950-ші жылдарға жасалған сілтемелер қазір фильмді ескіргендей етпейді. Әрине, оны андеграундтың мистикасына орап, бірнеше нашар фильмдер ұқсас бейнелерді қолданған кезде, Мәсіх пен хипстерлердің қатар қойылуы немесе барлық мақсаттағы бас сүйектерінің жақын кадрлары сияқты бақытсыз жағдайда көрдік. Бірақ он жыл бойы оқығаннан кейін, бүгін «Скорпионның» кешірімсіз жаңалықтарын тамашалауға болады».

The film premiered on October 29, 1963, at the Gramercy Arts Theater in New York City. It was screened at the Festival international du cinéma expérimental de Knokke le Zoute in 1963 and the International West German Short Film Festival in 1964. When Bleecker Street Cinema in Greenwich Village switched from being a repertory cinema to a first run theater, its first program was a double bill of Scorpio Rising and The Brig by Jonas Mekas. It continually drew large crowds, with lines around the block. Byron showed up regularly on his Harley Davidson motorcycle and greeted attendees. Within the rising underground film scene, Scorpio Rising became the most widely distributed movie. Its popularity was credited with igniting leather gear and motorcycles as a fad in New York. The police were ultimately called to the site and arrested the theater manager for public obscenity and canceled the film's run. This happened March 7, 1964 at the Cinema Theater. Michael Getz was arrested and charged with for screening the film. Prosecutor Warren Wolfe argued that Scorpio Risings homosexual content was a "depiction of certain degenerate activity", and therefore obscene. He asserted that, for a few frames in the part scene, a man's penis was visible. The judge ruled that the film was obscene, and Getz was convicted. The case was appealed to the California Supreme Court, where the case was settled in Getz's favor. This happened on December 19, 1964. It cost the Cinema Theater $7,000 to defend itself in court. Anger explained in an interview:

blockquote|When Scorpio Rising was – we've forgotten, in a sense, that it was a groundbreaker, legally The case had to go to the California Supreme Court to be freed and then it became, like, a landmark case of redeeming social merit. That was the phrase that was used to justify that it wasn't pornography. And, indeed, there's nothing pornographic about it. Somebody had to break the ice and have that kind of case at that time to establish the freedom, because, before then, the police could seize anything they wanted to. What I was doing on the West Coast, Jack Smith was doing on the East Coast with Flaming Creatures. The two films happened at about the same time." The Lutheran Church sued him for copyright infringement, but his use was found to be fair use. Nora Sayre of The New York Times reviewed the film in 1975 stating, "Oddly enough, the references to the nineteen fifties, which seemed dated and rather ponderous in 1965, don't make the film appear old fashioned now. Admittedly, one then saw it in an unfortunate context – draped in the mystique of the underground, when a number of inferior films employed some similar imagery, such as the juxtaposition of Christ and hipsters, or close ups of all purpose skulls. But after a decade's education in put ons, one can savor the impudent freshness of "Scorpio" today."

Мұра

Scorpio Rising қазір музыкалық бейнелеудің дамуына жол ашқан туынды ретінде танылған. Режиссер Мартин Скорсезе 1960-шы жылдардың ортасында Мекастың көрсетуінде осы фильмді көргеннен кейін, оны өзінің жұмысына зор ықпал еткендігін айтты. Ол: «Анжердің музыканы фильмдегі суреттермен осыншалықты керемет үйлесімде қолдануы, кинода музыканың қандай рөл атқара алатыны туралы менің ойымды кеңейтті» деді. Джон Уотерс та Scorpio Rising-тегі музыка қолданылысының өзіне әсер еткенін атап көрсетті. Николас Виндинг Рефн осы фильмді «Бронсон» және «Драйв» фильмдеріне шабыт берген туынды ретінде таныды. Оның 2009 жылғы «Валгалланың көтерілуі» фильмінің атауы – Ангердің «Scorpio Rising» және «Lucifer Rising» фильмдеріне құрмет көрсету. 2012 жылғы Sight & Sound сауалнамасында фильм бес киносыншы мен бір режиссерден дауыс алды. Scorpio Rising қазір Anthology Film Archives Essential Cinema Repertory жинағының құрамына кіреді. 2022 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ Ұлттық кино тізіліміне енгізу үшін іріктеді. Британдық Death in Vegas электрондық тобының үшінші альбомы осы фильмнің атымен аталады. Топ Ангерден фильмге қосатын музыкалық бейне түсіруді сұрағанда, ол: «Мен тіпті сіздің қарапайым әндеріңізді де тыңдаған емеспін», – деп жауап берді. 2012 жылы британдық инди-поп тобы Peggy Sue фильмнің саундтрегінен 14 әннің 12-сін қамтитын кавер-альбом шығарды.