Кіріспе
Ежелгі қала, Киелі кітапта есімдері тілген Зора немесе Цора, Яһуда төбелерінде орналасқан. Ол бұрынғы Сара ауылымен анықталды, қазір көбінесе Тель-Цора деп аталады.
Zorah or Tzorah , was a biblical town in the Judaean Foothills. It has been identified with the former village of Sar'a, now often referred to as Tel Tzora.
Орналасқан жері
Сорах қаласы Сорек аңғарына қарайтын төбенің басында орналасқан. Ол теңіз деңгейінен шамамен 351 метр биіктікте жатыр. Иерусалимнен батысқа қарай 23 километр қашықтықта, Нахал-Сорек жанында орналасқан.
Тарих
Амарна хаттарында Апиру шабуыл жасаған қала ретінде Аялонмен бірге Зора есімді қала айтылады. Зора қаласы Киелі кітаптағы Зореамен (Ешуа 15:33) теңестірілген, және ол Самсонның туған жері. Билер кітабының 13-тарауында былай делінген: «Дан руынан, Зора қаласынан Маноах есімді бір адам болған». Самсонның қабірі сол жерге жақын жерде деп жазылған (Билер кітабы 16:31), және тарихшы Иосиф оның Сарасат деген ауылда екенін айтқан. Ешуа 19:41-де Зора қаласы Яһуда руының жеріне бөлінген жерлердің ішінде, Дан руының шекарасында есімдері тізілген. Бұл қаланы, әрине, Дан руының адамдары басып алған болуы керек. Шығулар кітабында айтылғандай, ол Рохабоғаммен бекітілген (Шығулар 11:10). Палестинадағы Сара ауылы ежелгі қаланың болған жерінде орналасқан. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде ол халқынан айырылды. Кондер мен Китченер 1881 жылы осы жерді сипаттағанда, ауылдың солтүстігіндегі зәйтүн тоғайларын есептемегенде, ауыл тұрған төбе «жалаңаш әрі ақ» екенін айтқан. Қазір бұл жерге еврей ұлттық қоры қарағай орманын отырғызған. Бүгінде Кибуц Цора Зора тауының оңтүстік беткейінде, оның етегінде орналасқан.
"there was a certain man from Zorah, of the family of the Danites, whose name was Manoah". Samson's grave is recorded as being near there (Judges 16:31 (HE)), and which the historian Josephus says was in a village called Sarasat. In Joshua 19:41 (HE), Zorah is mentioned in the allotment of the Tribe of Judah, on the border with the Tribe of Dan. It was most likely the Danites who occupied Zorah. According to the Book of Chronicles, it was fortified by Rehoboam (Chronicles 11:10 (HE)). The Palestinian village Sar'a was located in the presumed location of the ancient town. It was depopulated during the 1948 Arab–Israeli War. Conder and Kitchener, describing the site in 1881, said that, with the exception of the olive groves to the north of the village, the low hill on which the village lies is "bare and white," a place now planted with a pine forest by the Jewish National Fund. Kibbutz Tzora is now located nearby, at the foot of Zorah mountain, on its southern side.
Археология
Тель-Цорада үңгірлер, қабірлер, су сақтағыштар және шарап қысу қондырғылары табылды. Жарға екі шарап қысу қондырғысы қазылған, олардың бірі мозаикамен төселген. Төбеден ғана емес, төмен жағында да жартастан жасалған құрбандық алаңы табылған.