Кіріспе

испан жазушысы және кинорежиссері Лорига (luˈɾiɡɐ) – Португалияның орталық бөлігіндегі Сея муниципалитетінің оңтүстік-орталық бөлігіндегі азаматтық приход (фрегезия) және қала. Гуарда округінің құрамында, Сея қаласынан 20 км, Висеу қаласынан 40 км, Гуарда қаласынан 80 км және Лиссабон қаласынан 320 км қашықтықта, Серра-да-Эстрела тауларында орналасқан. 2011 жылғы халық санағы бойынша 1053 адам тұрады, ауданы 36,25 км², оның ішінде екі елді мекен – Лорига қаласы және Фонтао ауылы.

Тарих

Лорига қазіргі тарихи орталық орналасқан шатқалдар арасындағы тіреулер бойымен салынған. Бұл жер 2000 жылдан астам бұрын қорғанысқа ыңғайлылығы, ішуге жарамды судың және жайылымдардың көп болуы, сондай-ақ аң аулау мен жинау/егіншілікпен айналысуға жағдай жасайтын жазықтардың болуына байланысты таңдалған. Римдіктер аймаққа келгенде, елді мекен екіге бөлінді. Ірі, көне және басты құрылым басты шіркеу мен Вириато көшесі аумағында, қабырға мен қоршаумен бекітілген жерде орналасқан. Екінші топ – Сан-Жиннеш ауданындағы, тасты тік жарға салынған шағын үйлер, оларды кейін визиготтар шіркеу салу үшін пайдаланды. Бірінші ғасыр римдік жолы және екі көпір (екіншісі 16 ғасырда Рибейра-де-Лоригадағы су тасқынынан кейін қирады) Лорика бекінісін Лузитания провинциясының қалған бөлігімен байланыстырды. Сан-Жиннеш ауданы (Сан-Жиннеш) – жергілікті айрықша белгі, ежелгі визигот шіркеуі – Носса Сеньора ду Карму шіркеуі орналасқан.

Орта ғасырлар

Лорига 12 ғасырдан бері муниципалитет орталығы болып келді, 1136 жылы Форалдар алды (Афонсу Энрикеш патшаның билігі кезінде екі он жылдан астам уақыт бойы Террас де Лориганың иесі болған Жоау Ранья), 1249 (Афонсу III патшаның билігі кезінде), 1474 (Афонсу V патша тұсында) және соңында 1514 жылы (Мануэл I патшадан). Лорига Корольдік Патронаж викариатының діни ауданы болды және оның Матриц шіркеуі 1233 жылы Саншу II патшаның бұйрығымен салынды. Бұл шіркеу Санта-Мария Майор атымен салынған және ежелгі кішкентай вестгот капелласының үстіне тұрғызылған (вестгот жазулары бар бүйірлік бөлік сақталған). Роман стилінде салынған, ол үш бөлімді ғимараттан тұрады және Коимбра соборының ескі үлгілеріне ұқсайды. Бұл құрылыс 1755 жылғы жер сілкінісі кезінде қирады, тек қабырғаларының бір бөлігі ғана сақталды.

Монархия

1755 жылғы жер сілкінісі Лорига қаласына елеулі зиян келтірді, үйлер мен шіркеу үйін қиратты, сонымен қатар қаланың ірі ғимараттарында жарықтар мен жарықтар пайда болды, мысалы, тарихи муниципалитет залы (13 ғасырда салынған). Помбал маркизінің өкілі Лоригаға зардапты бағалау үшін келді (Ковильха сияқты басқа жақын аудандарда мұндай болған жоқ) және көмек көрсетті. Лорига тұрғындары Португалияның Либерал соғыстары кезінде Португалияның Инфанте Мигельдің консервативті күштерін қолдады. 19 ғасырда жүзеге асырылған аумақтық жоспарлаудың нәтижесінде 1855 жылы муниципалитет орталығы болуын тоқтатты, қызығы, осы жоспар аудандардың құрылуына да себеп болды. Муниципалитет таратылған кезде (1855 жылдың қазанында) Лорига муниципалитетіне Альвоко-да-Серра, Кабеса, Сазес-да-Бейра, Тейшейра, Валезим және Виде, сондай-ақ тағы отыз бөлінген ауыл кірді. Лорига 19 ғасырда тоқыма өндірісінің өнеркәсіптік орталығы болды. Бұл аймақтағы санаулы өнеркәсіптік орталықтардың бірі болды, тіпті 20 ғасырдың ортасына дейін Сеяны басып озды. Лорига жерінде жұмыс істейтін кәсіпорындар саны бойынша одан тек Ковильха ғана асып түсті; Регато, Редондинья, Фонте-душ-Амореш, Тападаш, Фандега, Лейтан & Ирмаос, Аугушту Луиш Мендеш, Ламаш, Нунеш Брито, Моура Кабрал және Лорималхас сияқты компаниялар. Лоригадағы басты көше, Аугушту Луиш Мендеш даңғылы, ауылдың ең танымал өнеркәсіпшісінің құрметіне аталған. Жүн өндірісі 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында төмендеді, бұл аймақтың құлдырауын күшейтіп, жеделдетті.

География

Жергілікті тұрғындар оны "Португалиялық Швейцария" деп атайды, себебі оның ландшафты Серра-да-Эстрела табиғи паркі тауларында орналасқан басты елді мекенді қамтиды. Ол Сея муниципалитетінің оңтүстік-орталық бөлігінде, Серраның оңтүстік-шығыс жағында, бірнеше шатқалдардың арасында, атап айтқанда Рибейра де Сан-Бенто және Рибейра да Наве шатқалдарында орналасқан; Сеядан 20 шақырым, Гуардадан 80 шақырым және ұлттық астанадан (Лиссабон) 300 шақырым қашықтықта. Басты елді мекенге ұлттық тас жол E. N. 231 арқылы кіруге болады, ол E. N. 338 арқылы (2006 жылы салынған) Серра-да-Эстрела аймағына тікелей қосылады, немесе E. N. 339 арқылы, 9,2 шақырымдық жолмен, аймақтың негізгі биіктіктерінен өтеді (Портела-ду-Арао маңында 960 метр, Лагоа-Комприда төңірегінде 1650 метр). Аймақ ежелгі мұздықтардың қозғалысымен қалыптасқан U пішіндес мұздық аңғарлармен ойылып жасалған. Басты аңғар, Vale de Loriga, бойлық тозу арқылы қалыптасқан, сондай-ақ мұздыққа қарсылық аз болған жерлерде дөңгелек қуыстар пайда болған. Серра-да-Эстрела бойымен 1991 метр биіктіктен басталатын аңғар, теңіз деңгейінен 290 метрге дейін (Виде маңында) күрт төмендейді, Cabeça, Casal do Rei және Muro сияқты ауылдардан өтеді. Орталық қала Лорига Торреге (ең биік нүкте) жеті шақырым қашықтықта орналасқан, бірақ осы приходты тік жарлар, аллювиалды жазықтар, мыңжылдықтар бойында мұздық эрозиясынан пайда болған мұздық көлдер және осы мұздықтардың бүйірлерін қоршап тұрған сирек кездесетін ежелгі орман қоршап тұр.

Экономика

Лорига – негізгі жергілікті экспорт тауары; Лорига 19 ғасырдың ортасында тоқыма және жүн өнеркәсібінің ірі орталығы болды, сонымен қатар астық өсірумен айналысқан шаруашылық еді. Лорига экономикасы металлургиялық өнеркәсіп, нан пісіру, сауда дүкендері, мейрамханалар және ауыл шаруашылығын қолдау көрсету қызметтеріне негізделген. Тоқыма өнеркәсібі кейіннен тоқыраса да, қала Серра-да-Эстрела және Vodafone тау шаңғысы курортының (Португалиядағы жалғыз тау шаңғысы орталығы) жанында орналасқандықтан туристерді тарта бастады, ол курорт қала шегінде салынған.