Кіріспе
Алгарве (/UK/æ/l/'/ɡ/ɑr/v/, /'/æ/l/ɡ/v/, /US/ɑː/l/'/ɡ/ɑr/v/ə/, /æ/l/'/, algaɾvɨ) – Португалияның құрлық бөлігіндегі ең оңтүстік NUTS II аймағы. Оның ауданы 467 495 тұрақты тұрғыны бар және 16 муниципалитеттен (португал тілінде concelhos немесе municípios) тұрады. Апельсин, інжір, шабдалы, қарақұмық, бадам, авокадо, помидор, гүлдік капуста, клубника және малина сияқты жемістер мен көкөністер де аймақ экономикасы үшін маңызды. Туризм кірісі бойынша Лиссабон Алгарвені басып озады, бірақ Алгарве жалпы алғанда Португалияның ең ірі және маңызды туристік аймағы болып саналады, 2017 жылы шамамен 4,2 миллион турист қабылдады. Маусымдық тұрғындардың көп болуына байланысты, демалыс маусымында халық саны үш есеге артады. Өмір сүру сапасының жоғары деңгейі, әсіресе қауіпсіздік және мемлекеттік денсаулық сақтау қызметтеріне қолжетімділік, сондай-ақ мәдени факторлар мен қолайлы ауа райы Алгарвені, әсіресе Орталық және Солтүстік Еуропалықтар үшін тұрақты қоныс ету орны ретінде іздестірілетін аймаққа айналдыруда. Көптеген зерттеулер мен есептер Алгарвені зейнеткерлікке шығу үшін әлемдегі үздік орындардың бірі деп санайды. Алгарве Португалияның төртінші дамыған аймағы болып табылады – 2019 жылы адам даму индексі (АДИ) 0,847 көрсеткішімен жеті аймақтың арасында төртінші орынға ие болды (Португалияның АДИ орташа көрсеткіші 2019 жылы 0,864 құрады). Жан басына шаққандағы ЖІӨ Еуропалық Одақтың орташа көрсеткішінің 85,2% құрайды, бұл Лиссабон метрополиялық аймағынан кейін елдегі екінші ең жоғары сатып алу қабілетіне ие.
Римге дейінгі кезең
Португалияның оңтүстігінде адамның қоныстануы палеолит және неолит дәуірлеріне дейін жетеді. Вила-ду-Биспо, Лагос, Алкутим және аймақтың басқа жерлеріндегі мегалиттік тастардың болуы осыған куәлік етеді. Б.з.д. 1000 жыл шамасында финикиялықтар Кадис қаласын құрды, содан кейін Альгарве жағалауындағы жағалау порттарын салды. Олиссипо (Лиссабон) финикиялықтардың құрылысы деп саналады. Алғашқы қоныстар б.з.д. VI ғасырда Альгарве аймағында (Цинетикум деп аталған) пайда болды. Олардың этникалық және тілдік тегі әлі де даулы, бірақ географиялық жақындықтан олар Тартесс және Кельт тайпаларымен байланысты болуы мүмкін, өйткені олар өздерін атау үшін қолданған Конни деген атау, оларды индоевропалық тайпалар, кельт немесе кельттерге дейінгі тайпалар ретінде сипаттайды. Осы тайпалар б.з.д. 1899 жылы Лакобригада (қазіргі Лагос) қонысын құрды.
Рим дәуірі
Алгарве аймағы Фабиус Максим Сервилиан Лузитания соғысы аясында лузитаниялықтар мен турдулилерді жеңгеннен кейін Римнің бақылауына көшті, бұл Иберия түбегінің көп бөлігі сияқты, б.з.б. II ғасырында Рим Республикасына қосылды. (осы аймақты мекендеген кинеттерге сілтеме жасай отырып) Cyneticum аймағы Hispania Ulterior және кейін Lusitania құрамына енді, шамамен 600 жыл бойы (б.з.б. 200 жылдан б.з. 410 жылға дейін) Римнің ықпалында болды, осылайша латын тілін ресми тіл ретінде қабылдады, сондай-ақ римдік мәдени, саяси, сәулеттік, діни және экономикалық принциптерді қабылдады. Осы кезеңде жер арқылы саяхаттау қауіпті болғандықтан, Cyneticum географиялық орнының арқасында Жерорта теңізі мен Атлант мұхиты арасындағы маңызды жол ретінде үлкен рөл атқарды, көптеген римдік порттарды Испанияның, Галлияның және Британияның басқа аймақтарымен байланыстырды. Бұл аймақтың сауда және коммерциялық мүмкіндіктерін кеңейту арқасында зәйтүн майы мен гарум өндірісі мен сатудан түскен табысқа байланысты өркендеуге жеткенін білдірді, бұл өнімдер бүкіл Рим империясында жоғары бағаланды. Христиан дінінің танымалдылығы артып, Константин Ұлы тұсында Рим империясының ресми дініне айналған кезде, Cyneticum, Рим провинцияларының қалған бөлігімен бірдей үрдіс бойынша, көпқұдайлық қоғамнан монотеистік қоғамға өтті. Аймақ біртіндеп христиан дініне көшті, өйткені жаңа мәдени ықпалдың нәтижесінде ескі діндер мен анимистік сенімдер жойылды. Рим императоры Теодосий I, өзі Иберия түбегінің тумасы, 381 жылы көпқұдайлықты тыйым салды. Бастапқыда Венераға арналған, кейіннен палеохристиандық ғибадатханаға айналған Мильреудің римдік ғибадатханасы осы кезеңде болған діни өзгерістердің мысалы болып табылады. Ғибадатханалар, ауылдық виллалар (Алгарведе 30-дан астамдары табылды), қоғамдық моншалар, көпірлер, тұздау және балық өңдеу нысандары мен мозаикалар сияқты көптеген римдік қирандылар аймақ бойынша, әсіресе Вила-ду-Биспо, Лагос, Портимао, Квартейра, Фаро, Ольхао, Тавира және басқа да аймақтарда кеңінен таралған, бұл римдік мәдениеті Алгарвеге жасаған зор үлес екенін көрсетеді.
Орта ғасырлар
Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, шамамен 500 жылы, скандинавиялық герман тайпасы – вестготтар Иберия түбегін басып алды. Олар бастапқыда Скандинавиядан шыққан, бірақ Шығыс Еуропаға тараған. 531 жылы Амаларик қайтыс болғаннан кейін вестготтардың бастапқы династиялық құрылымы аяқталды және римдік және германдық элементтердің қосылуынан жаңа ибериялық ұлттық ерекшелік қалыптасты. Осылайша, 542 жылы Толедо астанасы болған вестготтар патшалығы құрылды. Бастапқыда ариан дінін ұстанған вестготтардың көп бөлігі аймақтағы беделін нығайту үшін кейіннен католик дінін қабылдады. 552 жылы Алгарве Византия империясы тарапынан басып алынды, ал 571 жылы Лювигильд бұл аймақты вестготтар патшалығы үшін қайта қамтамасыз етті. Бұл патшалық 711 жылға дейін сақталды (Омейядтардың вестготтар патшалығын басып алуының басталу күні), және Иберия түбегінің көп бөлігін, сондай-ақ қазіргі Францияның бір бөлігін қамтыды. 716 жылы маврлар Лагосты басып алғаннан кейін, оны Завайя деп атады. Христиан тұрғындары Санта-Мария деп атаған Фаро қаласы "рыцарьтардың қонысы" деген мағынаны білдіретін Фараон деп өзгертілді. Иберия түбегінің басып алынуынан кейін аймақ Гарб Аль-Андалус деп аталды: Гарб – "батыс" дегенді білдіреді, ал Аль-Андалус – Иберия түбегінің арабша атауы. Маврлар бағындырған ең батыс аймақ ретінде, Еуропаның осы бұрышындағы Алгарве жерлері бір кезде мұсылман империясының экспансиялық саясатының соңғы мақсатына айналды. VIII ғасырда мавр билігі орнағаннан кейін, сол кезде Оссоноба деп аталған Фаро, Иберия түбегінің оңтүстік-батыс бұрышындағы ең маңызды қала мәртебесін сақтап қалды. 9 ғасырда Яхия Бен Бакр бастаған көтерілістен кейін, оның ұлы Бакр Бен Яхия билікке келді, және ол қысқа мерзімге автономды княздық астанасы болды, сондай-ақ қорғаныс қабырғаларымен нығайтылды. Португалдықтар бағындырған ең оңтүстік аймақ ретінде, бұл аумақ Португалия Корольдігінің Реконкиста деп аталатын экспансионистік саясатының соңғы мақсаты болды және Португалияның құрылуының себептерінің біріне айналды. Маврлар бұл аймақты қайта басып алуға әрекет етті, бірақ сәттілікке жетпеді. Португалия королі Афонсу III өзін Португалия және Алгарве королі деп атауын бастады. Оның билігінің ең маңызды жетістігі – Алгарвені түпкілікті жаулап алу болды. 1242 жылы Сантьяго орденінің үлкен магистрі Пайо Перес Коррея Сильвесті соңғы мұсылман билеушісі Ибн Афаннан тартып алды, ал Тавира да сол жылы алынды, өйткені Альентехо және Алгарве жағалауының көп бөлігі (сол кезде Иберия түбегінің мұсылмандары Гарб Аль-Андалус деп атаған) 1238 жылы құлаған болатын. 1249 жылдың наурыз айында Фаро қаласы басып алынды. Осы күннен бастап Афонсу III Португалия және Алгарве королі атағын алғаш рет қолданған португал патшасы болды. Сант-Иаго және Калатрава ордендерінің монахтары шешуші рөл атқарды және жаулап алуды аяқтау міндеті оларға жүктелді. Алгарвені жаулап алу, алайда, Кастилия Корольдігімен күрделі келіспеушіліктерге әкелді. Бастапқыда бейбітшілік король Афонсу III-нің Кастилия королі Альфонсо X-тің заңсыз қызы Беатрисқа үйленуі арқылы қамтамасыз етілді (папа Матильда II-нің олардың некесін оның тұрпайылығына байланысты жойғаннан кейін), бірақ мәселе тек 16 ақпандағы Бадахос шартымен толық шешілді. Бұл келісім бойынша Гуадиана өзені, Каяның тоғысынан аузына дейін, Португалия мен Кастилияның шекарасы болып белгіленді. 1471 жылдан кейін, Магрибтегі бірнеше аумақтарды жаулап алумен (Алгарвеге қарасты аймақ) Афонсу V Португалияның өзін "Португалия және Алгарвтердің королі" деп атауын бастады, бұл еуропалық және африкалық иеліктерді білдіреді (Алгарвтер – Алгарвтың көпше түрі және Алгарвты Португалияның оңтүстікке қарай жаулап алған барлық теңізден тыс аумақтарын білдіреді). Алгарве (және Альентехо) аймағындағы бес ғасырдан астам уақыт бойы мавр билігі өз ізін қалдырды және дәстүрлі Алгарве коридиньосы сияқты архитектуралық, гастрономиялық және көркемдік ерекшеліктердің бірегей үйлесіміне қосылды, бұл Португалияның ең оңтүстік аймағында кездесетін халықтық би. 15 ғасырда принц Генрих Теңізші Лагосқа жақын жерде орналасып, Португалия империясын құраған колонияларды құрған түрлі теңіз экспедицияларын жүргізді. Сондай-ақ Лагостан 1434 жылы Гил Эанс Батыс Африкадағы Боджадор мүйісін айналып өткен алғашқы теңізші болды. Ашылу сапарлары Лагосқа атақ-даңқ пен байлық әкелді. Сауда гүлденді және Лагос 1577 жылы тарихи Алгарве провинциясының астанасы болды және 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісіне дейін солай болды.
Қазіргі заман
1722 жылғы жер сілкінісінен кейін, 1755 жылғы жер сілкінісі Алгарведегі көптеген аймақтарға зиян келтірді, ал онымен бірге келген цунами жағалаудағы бекіністерді қиратты немесе зақымдады, жағалаудағы қалалар мен ауылдар ауыр зақымдарға ұшырады, бірақ Фаро қаласы Риа Формоса лагунасының құмды жағалауларының қорғауында болды. Лагоста толқындар қала қабырғаларының биіктігіне жетті. Португалияның, соның ішінде Алгарве аймағының көптеген жағалау аймақтары үшін цунамидің салдары жер сілкінісінен де ауыр болды. Бразилия тәуелсіздігіне дейін «Португалия, Бразилия және Алгарвтер Біріккен Корольдігі» (1815–1822) Португалияның ресми атауы болды және Алгарвеге де сілтеме жасады. 1822 жылы Бразилия тәуелсіздік алғаннан кейін португал монархтары 1910 жылы Бірінші Португал Республикасы жарияланғанға дейін «Португалия және Алгарв королі» атағын сақтап келді. 1807 жылы Жан Андош Жуно Португалияның солтүстігіне алғашқы Наполеон шабуылын бастағанда, Алгарве испан әскерлерімен, Мануэль Годой басшылығымен басылып алынды. 1808 жылдан бастап, түрлі қалалар мен ауылдардағы шайқастардан кейін, аймақ испан басқыншыларын бірінші болып қуып шығарды. Португалия азамат соғысы (1828–1834) кезінде аймақта бірнеше шайқастар өтті, әсіресе либералдар мен мигелиттер (либералдық емес абсолютистер) арасындағы Сент-Висенте шайқасы және Санта-Ана шайқасы. Ремексидо – Мигель абсолютистерінің жақтасы болған Альгарвиан партизандық көшбасшысы, ол 1838 жылы Фарода өлім жазасына кесілді. Португалиядағы консервіленген балық өндірісінің алғашқы кәсіпорны ретінде, 1853 жылы құрылған «Conservas Ramirez» компаниясының «Vila Real de Santo António» зауыты саланың алға басушысы болды. Вила Реал де Санто Антонио және Алгарве жағалауындағы басқа да жерлер балық шаруашылығының өсуінен пайда тапты, оның ішінде тунец және сардинаны өңдеу де бар. Тотық – адамдар қолданатын материал ретінде өте көне өнім. Тарихта Португалия тотық өндірісінде әлемдік көшбасшыға айналды, Алгарве және көршілес Португалияның Алентежу аймағының бір бөлігі әлемге әйгілі жоғары сапалы тотық өндірді (әлемдегі тотықтың 50% Португалиядан келеді, және тотық қазіргі уақытта елдің негізгі экспорттық тауарының бірі болып табылады, бірақ португалдықтардың материалды кең көлемде қолдануы 14 ғасырға дейін жетеді, португалдық теңізшілер тотықты кемелерін салуда қолданды, себебі тотықтың қасиеттерінің бірі – ол шірімейді). Бір кезде, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, Сотавенто Алгарвиодағы Сан-Брас-де-Альпортел, Алгарведегі тотық өндірісінің орталығы болды, онда 80 фабрика жұмыс істеді, бірақ бірте-бірте өнеркәсіп Португалияның орталық және солтүстік аймақтарына көшті, және Сан-Брас-де-Альпортел муниципалитетінде тек бірнеше тотық фабрикалары қалды. 19 ғасырдың соңынан бастап, Барлавенто Алгарвиодағы Сильвес муниципалитеті құнды тотықты көп өндіретін тағы бір аймақ болды және бұл сала 1930 жылға дейін өркендеді (2010 жылға қарай тотық индустриясы аймақта жоғалып кетті, бірақ Сильвесте тотықтың ескі күндері қалай жиналып, өңделгенін көрсететін мұражай болды, ол осы саланың негізгі орталығы болған кезде, 1999 жылы ашылған мұражай 2001 жылы Еуропадағы ең үздік өнеркәсіп мұражайы үшін беделді сыйлықты жеңіп алды). 1910 жылы Бірінші Португал Республикасының құрылуы Португалия және Алгарве Корольдігінің соңына әкелді. 1950 жылдары әуе саяхаты қолжетімді бола бастағанда, Жерорта теңізі бассейні халықаралық туризмнің ортасына айналды. Алгарве сияқты аймақтар осы үрдістен экономикалық пайда көрді. Алгарведе 1962 жылдан 1966 жылға дейін және одан кейін туризмнің өзгеруі жаңа туристік тұрғын үйлердің құрылысында көрінеді. Қонақ үйлер екінші реттік рөл атқарады, көп пәтерлі үйлер, кеңейтілген виллалар (кейбіреулерінде гольф алаңы бар, көбі су бассейні бар) және ауылдық кешендерге басымдық беріледі. Көп жылдар бойы жоспарлау және құрылыс жұмыстары жүргізілгеннен кейін, 1965 жылдың 11 шілдесінде Республика Президенті Амирико Томастың қатысуымен Фаро халықаралық әуежайы ашылды. EN125 ұлттық жолы мен жаңадан салынған әуежай арасындағы кіру жолы да сол күні көпшілыққа ашылды. Алайда, туристік қызметтер бұл тез өзгеріске дайын емес еді. Туристік заңнаманың шеңберінен тыс орналасу ұсынысының қалыптасуы және туристік ұсынысты мемлекеттік реттеудің қабілетсіздігі басталып, 1990 жылға дейін жалғасты. Бұл біршама хаотикалық туризмнің өрбуі Алгарве экономикасына ең үлкен үлес қосушы және аймақтағы ең ірі жұмыс беруші индустрияға айналды. 1960 жылдар мен 1990 жылдар арасында қарқынды туристік урбанизация ошағы болған Алгарве 2010 жылдарға қарай маусымдық мегаполиске айналды. Осы процесте Алгарве Португалияның басқа аймақтарынан келген португал азаматтары үшін де Жерорта теңізінің климаты, ерекше тағамдары, сәулеті және географиялық орнының арқасында әдемі аймақ болып қала берді – қазіргі уақытта Португалияның көптеген тұрғындары басқа аймақтарда тұрып, жазғы демалысын Алгарведе өткізеді немесе мұнда демалыс үйлерін сатып алады. Мемлекеттік басқарудағы Алгарве университеті 1979 жылдың қаңтарында құрылды және 2021 жылдың күзкі семестрінде шамамен 9000 студент оқыды. Оның медицина факультеті 2009 жылы ашылды. 1991 жылы Алгарвені батыстан шығысқа дейін кесіп өтетін A22 тас жолының (сондай-ақ Генрих Теңізші атымен аталатын Via Infante de Sagres) құрылысы басталды және 2003 жылы толыққанды аяқталды. Ол Алгарве батысындағы Лагос қаласын Португалия-Испания халықаралық шекарасы арқылы өтетін Гуадиано халықаралық көпірімен байланыстырады.
География
Алгарве континенттік Португалияның ең оңтүстік және Иберия түбегінің, сондай-ақ Еуропаның ең оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Алгарведе мұндай апатты құбылыстар соңғы рет 18 ғасырда тіркелді – 1722 жылғы Алгарве жер сілкінісі және 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісі.
Климат
Алгарве тұтастай алғанда Оңтүстік Еуропаның ең жылы аймақтарының бірі болып табылады, Атлантика мұхитының әсеріне ие Жерорта теңізі климатымен сипатталады. Мұнда жұмсақ, ылғалды қыстар мен жылы немесе өте ыстық, құрғақ жаздар болады. Алгарве – Еуропадағы ең күнге толы аймақ, жылдық күн сәулесінің мөлшері Мончике тауларында 2600 сағаттан басталып, оңтүстік жағалауда 3100 сағаттан асып түседі. Жалпы алғанда, қыс айларында жағалау бойындағы күндізгі максималды температуралардың айырмашылығы шамалы, көбінесе 25 °C (77 °F) дейін жетеді. Керісінше, батыс жағалауда түнгі температуралар жоғарырақ, Сагреш және Вила-ду-Бишпуда орташа температурасы 0,6 градусқа жетеді, ал шығыс жағалауда орташа көрсеткіштер төмендеп, суық ауа жиі кездеседі. Температура сирек жайылып, 0 °C-тан төмен түседі. Ішкі аймақтарда түндер әдетте салқын болады, орташа температурасы жазда ең жоғары болады. Шығыс жағалауда максималды температура жағалауда және ішкі аймақта болады. Висентин жағалауындағы күндізгі температуралар әлдеқайда төмен, әдетте максималды температура Португалияның батысындағы күшті су көтерілуінің салдарынан болады. Алгарве аймағының ішкі бөлігі жазда өте ыстыққа толады, 40 °C (104 °F) жоғары температуралар жиі тіркеледі. Түнгі температуралар көбінесе Альгарве аймағының көп бөлігінде орналасқан жерге тәуелсіз, шамамен . Алгарведе жылына орташа есеппен жауын-шашын мөлшері 2 миллиметрді құрайды. Желтоқсан – ең жауын-шашынды ай, ал шілде – ең құрғақ ай. Жалпы жауын-шашын мөлшері көбінесе қысқы жауын-шашынмен анықталады (айдың көп бөлігінде жауын-шашын өте аз болады). Оның ең жоғары көрсеткіштері таулы ішкі аймақта, ал ең төменгі көрсеткіштері шығыста (Гуадиана аңғарында) және оңтүстік-батыста (Сагреш мүйісі және Сент-Винсент мүйісі) байқалады. Алгарведегі теңіз бетінің температурасы әдетте салқын, бірақ Португалияның батысқа қараған жағалауларына қарағанда жұмсақ. Сагреш мүйісінің маңында су көтерілу құбылысы мұхиттың беткі температурасын одан әрі төмендетеді. Қыс айларында батыс және оңтүстік жағалаулардағы теңіз бетінің орташа температурасы шамамен . Жазда температура шамамен , қыркүйек айында ең жоғары деңгейге жетеді; алайда, Кадис шығанағына жақын оңтүстік жағалау суларының орташа температурасы батыс Висентин жағалауына қарағанда сәл жоғары болады.
Summer sees its highest average temperatures in the east, where the maxima ranges from in the coast and in the interior. Daily temperatures in the Vicentine Coast are much cooler, usually maxima, consequence of the strong upwelling western Portugal experiences. The Algarvian interior can get very hot in the summer, temperatures above 40 °C (104 °F) are not uncommon. Overnight lows are often independent on the location, around in most of the Algarve. The Algarve gets between of precipitation per year on average. December is the wettest month and July is the driest. The overall precipitation is determined mostly by the precipitation received in the winter (summers are very dry in most of the region). It has its highest values in the mountainous interior, and its lowest on the far east (in the Guadiana Valley) and the southwest (Sagres Point and Cape St. Vincent). Sea surface temperatures in the Algarve are generally cool, though milder than the remaining west facing coasts of Portugal. Around the Sagres Point, the upwelling phenomena further decreases surface ocean temperatures. In the winter, both western and southern coasts average sea surface temperatures of around In the summer, it rises to around , with their highest in September; however, southern coastal waters near the Gulf of Cádiz tend to have slightly higher temperatures on average than the western Vicentine Coast.
Даму
Алгарве 1960 жылдардың басынан бері қарқынды дамуды бастан кешіріп келеді, бұл бастапқыда шетелдік туристерді қабылдау қажеттілігіне байланысты болды. 1960 жылдардың басында аймақта әуежай құрылысы басталды, содан кейін басқа да инфрақұрылымдар, негізінен жолдар, санитария, электр желілері, телекоммуникациялар, ауруханалар және тұрғын үйлер салынды. Жеке инвесторлар, облыс әкімдіктерінің қолдауымен, түрлі қонақ үйлер, курорттар, гольф алаңдары (олар Еуропадағы ең жақсыларының бірі саналады) және виллалар салуды бастады. Бұл аймақтағы үлкен дамуға әкелді, әсіресе бұрын ауыр жағдайда өмір сүрген жергілікті тұрғындар үшін. Бүгінде Алгарве Португалиядағы ең жоғары өмір сүру сапасына ие аймақтардың біріне жатады. 2011 жылы енгізілген үнемдеу шараларына байланысты, аймақты кесіп өтетін басты тас жолға (ресми түрде "Via do Infante" деп аталатын A22 тас жолына) оның күтілуіне кеткен шығындарды өтеу үшін жол төлемі орнатылды. 1979 жылы құрылған Алгарве университеті – мемлекеттік жоғары оқу орны, бүкіл аймақ үшін инновациялар мен кәсіпкерлікке маңызды көз болып табылады және Алгарведегі экономикалық өсім мен дамудың маңызды қозғаушы күші ретіндегі рөл атқарады.
Туризм және шетелдіктердің тартымдылығы
1960 жылдары Алгарве туристер үшін танымал бағытқа айналды, негізінен Ұлыбританиядан келгендер, және осы күнгі күнге дейін Алгарведегі шетелдіктердің ең ірі тобы осы елден келгендер. Содан бері Испания, Франция, Германия, Нидерланды, Ирландия, Бельгия, Швейцария, Италия және АҚШ-тан келген адамдар да жиі келеді, олар тек турист ретінде ғана емес, сонымен қатар аймақта тұрып жатқан экспаттар ретінде де орналасып, мүлік сатып алады. Алгарведегі қолайлы климат және жылдық күн сәулесінің көптігі португалдықтар мен басқа еуропалықтардың осы аймақта демалыс үйін немесе тұрақты тұруға арналған жерін сатып алуына ынталандырды. Португалияның аймағы болғандықтан және Еуропалық Одақтың құрамында болғандықтан, кез келген ЕО азаматы мүлікті еркін сатып алып, Алгарведе аз формальдылықтармен тұруға құқылы. Алгарведегі басылымдар мен газеттер осы қауым үшін арнайы ағылшын тілінде жарық көреді. Алгарведегі бразилиялық қауым британдықтардан кейін аймақтағы екінші ірі экспаттар қауымы болып табылады, одан кейін украиндықтар, румындар, молдавандықтар, үндістер, непалдықтар, сингалылар, бангладештіктер және пакистандықтардың көп саны келіп, бөлшек сауда, қонақжайлылық саласы, құрылыс, ауыл шаруашылығы және өндірісте жұмыс істейді. 2010 жылдардың соңында Алгарвеге Канада, Америка және Австралиядан келген туристердің саны да артты. Алгарведегі жоғары кірісті елдерден келген экспаттардың арасында, әсіресе Ұлыбритания, Ирландия, Германия, Франция, Нидерланды, Швеция және АҚШ-тан келген зейнеткерлер көптеп кездеседі. Португалияның басқа аймақтарынан келген португалдар да, әсіресе жазғы маусымда (шілде және тамыз айларында) аймаққа көптеп келеді, сондай-ақ Португалияның басқа аймақтарында тұратын, оның ішінде зейнеткерлер де Алгарведе демалыс үйлерін иеленеді. Бірнеше халықаралық зерттеулер Алгарвені зейнеткерлікке шығу үшін әлемдегі ең жақсы орындардың бірі деп санайды. Алгарведегі танымал жағажайлар: Прая-да-Луз, Прая-да-Роша, Маринья жағажайы, Армасао-де-Пера, Прая-дус-Пескадорес, Квартейра, Вале-ду-Лобо, Фузета, Баррил жағажайы, Манта-Рота және Монте-Гордо. Кальдас-де-Моншике белгілі шипажай қаласы болып табылады. Алгарве табиғи ерекшеліктері мен жағажайларынан өзге, гольф алаңдарының желісін құруға да инвестиция жасады. Алгарве діни туризм үшін де танымал, атап айтқанда Луле қаласының қамқоршысы саналатын Әйел Ананың киелі орнына (көбінесе Егемен Ана деп аталады) қажылық сапарлар, бұл қалаға мыңдаған католик паломниктерін тартады, сондай-ақ Әйел Ананың Жақсылығының көрінуі болған жерге (1999 жылы Сан-Маркуш-да-Серра ауылының жанында болған) кішігірім қажылық сапарлар да жасалады. Туризм Алгарве экономикасында маңызды рөл атқарады. Көптеген маусымдық жұмыс орындары туризммен байланысты және оларды мыңдаған жергілікті тұрғындар мен иммигранттар толтырады. Маусымдық сипатына байланысты экономиканың көп бөлігі жақсы ауа-райына тәуелді, ол көбінесе 5-6 айға созылады (күн бойы жаңбыр аз және температура күндіз 25°C-тан жоғары болады), сондықтан көптеген алгарвиандар төменгі маусымда жұмыссыз қалады. Дегенмен, жоғары маусымның әкелетін жоғары табысының арқасында Алгарведегі көптеген адамдар жұмыссыз болған кезде де жайлы өмір сүре алады. Алгарве аймағының бірнеше аймақтарында жоғары сапалы туристік қызметтер мен өнімдерді ыңғайлы және тартымды түрде ұсыну, яғни сәнді туризм де дамыған. Алтын үшбұрыш – мұндай бай аймақтардың біріншісі, ол Алгарве астанасы Фародан тыс жерде орналасқан және сәнді курорттарымен және Мишлен жұлдызы бар мейрамханаларымен танымал. World Travel Awards мәліметінше, 2013 және 2014 жылдары Алгарве Еуропаның ең танымал гольф орыны атанды. Алгарведе 25-тен астам жоғары деңгейдегі гольф алаңдары бар, олардың көпшілігі Ник Фальдо, Севе Балестерос, Джек Никлаус және Кристи О'Коннор сияқты әйгілі гольфшілердің жобалары бойынша салынған. 2018 жылы аймақтың туризмнен түскен табысы миллиардтан асты, ал келушілердің саны 4,2 миллионға жетті. Туризм сол жылы экономикаға 1,08 миллиард евро үлесті.
Тұрғын үй
Алгарведе тұру орналасу орындары Альбуфейра, Виламура, Прая-да-Роша және Армасао-де-Пера сияқты жерлердегі биік курорттардан бастап, пәтерлерді жалға алу, жатақханалар, хостелдер және Алгарве жағалауы мен ішкі аймақтардағы шағын қалалар мен ауылдардағы дәстүрлі қонақ үйлерге дейін алуан түрлі. Жылдар бойында, аз қаржылық мүмкіндігі бар туристер Алгарвеге көптеп келе бастады және қымбат курорттардан бас тартып, демалыс үйлері, қонақ үйлер және хостелдер сияқты қолжетімді туристік орындарды таңдады. Осы тұру орындарының тартымдылығына қолжетімді бағасынан бөлек, ережелер мен талаптардың икемділігі, жақсы орналасуы, сондай-ақ қонақжайлылық пен қонақтармен жақсы қарым-қатынас жатады. Алгарведегі жергілікті тұру орындары (халық арасында осылай аталады) 32 мыңнан астам заңды мекемеде 20 мыңнан астам адамды жұмыспен қамтиды және жыл сайын шамамен 980 миллион евро табыс әкеледі. Осы типтегі тұруды іздейтін туристердің көп бөлігі британдықтар, португалдықтар және француздар, бірақ Германия, Испания, Бенилюкс және Бразилиядан келген туристердің саны да қарқынды өсуде. Алгарве аймағында кемпинг, автокөлікпен саяхаттау және караванинг те мүмкін. Осы мақсатта аймақтың барлық бөлігінде тегін және ақылы автотұрақтар, қолайлы тұрақ орындары мен кемпинг алаңдары бар. Дегенмен, Португалия полициясы бұл әрекеттерге тыйым салынған аймақтарды үнемі тексеріп, ереже бұзушыларға айыппұл салуы мүмкін.
Сын
Халықаралық туризм және жалпы алғанда, глобализмге, экономикалық глобализацияға және шетелдік тікелей инвестицияларға жоғары деңгейдегі өркендеу мен дамуды әкелгенімен, көптеген тұлғалар қоршаған ортаға тигізетін зиянды, өмір сүру құнының жоғарылауын және Алгарве аймағының мәдени және дәстүрлі ерекшеліктерінің жойылуын сынға алады. Алгарве тумасы Фернандо Сильва Град (1955–2019), Лиссабон университетінің 1983 жылы берген биология саласы бойынша лиценциат дипломы бар, ұлттық деңгейде танымал суретші және белсенді, 2014 жылы жазған «O Algarve Tal como o Destruímos» (шамамен аудармасы: «Біз жойған Алгарве») кітабында, жаппай туризм мен құрылыс саласының өркендеуіне қарсы күресті, оның пікірінше, бұл әлемдегі бірегей жағалаудың үлкен бөлігін құртты, Алгарве аймағының дәстүрлі сәулетін жойды, сонымен қатар аймақтың бұрынғы тыныш және шарқыраған өмір салтын жойды. Ол сондай-ақ, осы мұраны сақтауға үнемі сәтсіздікке ұшыраған саясаткерлер мен қалалық әкімшіліктердің тиімсіз көзқарасын сынады. Басқа сыншылар Алгарве аймағының туризмге тым тәуелділігін, әсіресе жергілікті және ұлттық билік органдары ең көп жарнамалайтын және сондықтан ең кең таралған «күн мен жағажай» туризмін атап көрсетеді. Олар жағажайлық курорттардың қанықтығына назар салады, бұл табиғат пен денсаулық сақтауға арналған сияқты басқа туристік мекемелерді аз қалдырады. Бұл сыншылар, сондай-ақ, адамдардың көп жиналуы, кір және ластану Алгарве аймағының туризм индустриясындағы әртүрліліктің жетіспеуінің салдары болып табылады деп мәлімдейді. Сонымен қатар, халықаралық жаппай туризмнің салдарынан Алгарве аймағының кейбір бөліктері есірткі сату мен жезөкшелік ошағына айналды, оның ішінде жоғары деңгейдегі жезөкшелік және еркек жезөкшелігі, осы қызметтерді көбінесе шетелдік секс-жұмыскерлер атқарады. 1960 жылдардан бері Англия үлгісіндегі, Англияға тәуелді Алгарве аймағының туристік өнімі Португалияда сынға түседі, сондықтан Алгарве аймағы ағылшын отарларымен теңестіріледі. Португалиялық туристер Алгарве халқының ағылшын тіліне деген шектен тыс құштарлығы мен оның ұсынатын туристік қызметтерінің салдарынан Алгарве аймағындағы туристер ретіндегі өз мәртебесіне үнемі күдікпен қарайтынын сезінеді.
Мәдениет
Алгарве аймағы ғасырлар бойы қалыптасқан әдет-ғұрыптар, дәстүрлер мен тарихи мұраға ие. Алгарве – жыл бойы мәдени және тарихи қызығушылық тудыратын жер, бірақ Пасха, Рождество немесе тіпті көктем сияқты белгілі бір уақытта, оның гастрономиялық дәмділіктерімен бірге, Алгарве аймағы Португалиядағы өңірлік мәдени өзіндігін қалыптастырған ежелгі, көп қырлы мұраға ие. Алгарве – бұл көптеген елді мекендер жиналатын жер, ежелгі дәуірден бастап, финикиялық, римдік, визиготтық, араб және христиандық реконкистаға дейін, бүгінгі Алгарведі қалыптастыру үшін өздерінің кішкентай бөлігін қалдырған бірнеше куәліктер бар. Алқалар мен Лавахоның мегалитикалық ескерткіштері сияқты менгирлер мен мегалитикалық ескерткіштер оның тарихындағы алғашқы адамдардың болуын дәлелдейді, сондай-ақ римдіктер де өздерінің болуы мен мәдениетінің куәлігін қалдырды. Эстоидегі Мильреудың римдік қираған жерлері, Виламурадағы Серро да Виланың римдік қираған жерлері немесе Мексильхоэйра Грандедегі Квинта да Абикаданың римдік қираған жерлері – Алгарведегі римдік қалдықтардың жақсы мысалдары, олардың кейбіреулері өздерінің тарихын айту үшін арнайы түсіндірме орталығымен жабдықталған. Алгарве мәдениеті әртүрлі аспектілерінде, аймақтың атымен басталатын мұсылмандық басқыншылық кезеңінде, «Алгарве» сөзі араб тіліндегі «аль Гарб» сөзінен басталады, батысты білдіреді (الغرب), оның ішінде қамалдар мен қамалдар, бірегей рибаттардың қалдықтары, Арифананың рибаты, сондай-ақ алкариялар және ежелгі мешіттерден бейімделген кейбір шіркеулер, сонымен қатар танымал сәулет өнеріндегі күшті әсерлер, сонымен қатар өз ізін қалдырды. Вила Реал де Санто Антонио, Испанияға жақын аймақтың шығысында орналасқан, 1755 жылғы жер сілкінісінен кейін Португалияның қала құрылысы бойынша Маркиз Помбаль қалдырған мықты мұраның ең жақсы мысалы болып табылады. Алгарве диалектісі – португал тілінің Алгарве аймағында сөйленетін диалектісі. Ол алентежан португал тіліне жақын, ал бұл тілде сол аймақтың ерекше өмір салты, дәстүрлі сөздері, сондай-ақ, көпшілікке танымал әрі түрлі-түсті қарғыстар, идиомалар, мақал-мәтелдер мен сөз тіркестері айтылады. Араб, архаикалық португал және кастиль тілінің оңтүстік нұсқасының әсері бар. ХХ ғасырдың аяғына дейін ол барлық жерде болды, бірақ кейін жағалау жолағында және негізгі қалалық орталықтарда тұратын жас ұрпақтар арасында жиі кездеспей қалды. Кез келген жағдайда, Альгарведің кейбір жерлеріндегі адамдардың көпшілігі, аз халықты мекендейтін, қартайған төбелі ішкі аймақтардан басқа, Лагос, Портимао, Альбуфера, Луле, Фаро, Ольхао, Тавира және Вила Реал де Санто Антонио жағалауындағы муниципалитеттер сияқты аймақтарда әлі күнге дейін диалектімен сөйлеседі. Алгарв архитектурасының ең көрнекті нышаны – үй иесінің жеке басын бейнелейтін және дүние-мүлкін танытқан шымшықтар. Екі түтіндік бірдей емес еді, әрі олардың құрылымы неғұрлым күрделі болса, соғұрлым қымбатқа түсетін. Алгарведегі ең бай үйлерде халықтық өнер мен техникалық шеберліктің осы белгілерін көруге болады. Платибанда (платибанда) – Альгарведің сәулет мұрасының тағы бір ерекшелігі. Бұл – геометриялық пішіндер мен түстермен безендірілген, қасбеттерге және төбеге немесе қаптамаға жауып тұратын сәнді сәндік жолақ. Бұл ақ түсті ақтайтын ақпен қарама-қарсы келеді және есіктер мен терезелердің шеңберіндегі түсті сырықтармен сәйкес келеді. Төрт қиғаш немесе қайшылы қақпақтар аристократиялық қалаларға тән және жібек пен дәмдеуіштермен бірге саяхаттаған Шығыс эстетикалық әсерін білдіреді. Олар Тавирамен, Гилаоның ханшайымымен, жақсы сақталған сәулет әшекейімен және бір кездері үлкен стратегиялық маңызы бар портпен байланысты. Олар Фарода да бар, бірақ олардың қазіргі кездегі болуы қалдық. Алгарведің батысында Атлантика жағалауынан соққан жел соғады, ал оның ішкі бөлігінде таулы климат. Бұл жердегі үйлер әдетте қарапайым, күрделі емес, саздан немесе тастан салынған, әшекейсіз, тек ақтайтын. Бұл қарапайым ауыл үйлері өзінің қарапайымдылығымен Кальдейрао тау жотасында да кездеседі. Жағалауда жиі ацотеиялар, арабша шабыттанған шатырлар салынады, олар теңізге қарап, балық аулау сапарларынан қайтып келетін қайықтарды күтеді. Сондай-ақ, осы жеке орындарда жеміс-жидек пен балық кептіріліп, адамдар ыстық жазғы түндерде демалатын. Олхао – бұл таза және таза сызықтар сәулетінің экс-либрисі, ол кубистік қала лақап атауына лайық, оның ғимараттары кубтар түрінде жинақталған, икемді жоспармен, Марокко сәулетінің тікелей әсері. Корридиньо – Алгарведің дәстүрлі биі, поляка мен мазуркаға ұқсас. Корридиньо – португал халық биінің бір түрі, оның шығу тегі белгісіз, бірақ ол 1800 жылдарда танымал болды деп саналады. Алгарве сонымен қатар гончарлық және керамикалық бұйымдарымен, әсіресе қолмен боялған гончарлық және азулежоспен танымал, бұл боялған, қалайы глазурланған керамикалық плиткалар. Алгарве аймағында көптеген керамикалық және гончарлық дүкендер ашық, оның ішінде Алгарве гончарлық өнерінің ескі дәстүріне қызығушылық танытқан шетелдік суретшілер құрған бірнеше гончарлық шеберханалар бар. Гончарлық және керамикалық шеберханалардың негізгі (немесе ең танымал) орталықтары Алмансил, Луле, Поршес және Силвесте орналасқан, бірақ көптеген басқа Алгарве керамикалық және гончарлық шеберханалары мен дүкендері бүкіл Алгарве аймағында табылған. Алгарве қолөнерінің басқа да өкілдік ететін түрлері – «empreita», құрма жапырағының жіңішке өрімдерінің әртүрлі пішіндерде оралған тоқуы және қамыс пен биеқұйрықтың тоқу техникасынан жасалған тоқу, бұл Алгарве тоқуын португал оңтүстігінде танымал етеді. Алгарве гастрономиясы римдік және арабтың тарихи қатысу кезеңдеріне дейін барып жетеді, бұл аймақтың климатымен қатар, туристердің қызығушылығының басты орталықтарының бірі болып табылады. Қолданылатын ингредиенттер теңіздің жаңа дәмі мен ауылдың жағымды және күшті хош иістерін көрсетеді. Фародан тілмеқанаттармен жасалған «arroz de lingueirão» күрішінен, Портимаодан грильденген сардинаға дейін, Лагостан «Dom Rodrigos» тәттілеріне дейін, барлық талғамға сай тағамдар мен дәмділіктер бар. Бұл тарауда Моншике қаласы ерекше көзге түседі, өйткені ол шошқа еті өндірісімен танымал, оның дәлелі – шошқа етінен жасалған танымал шұжықтар (шұжық, қара қан, фаринейра және чоуризо) және пресуто шұжықтары, тиісінше «Feira dos Enchidos» және «Feira do Presunto» көрмелерінде көрсетіледі. Бұл аймақта қолмен және өнеркәсіптік түрде өндірілетін «aguardente de medronho» (арбутин жемісінен жасалған арақ) да аймақтағы танымал жеміс арағы болып табылады. Аймақтық өнімдерден жасалған ликерлерге де сұраныс жоғары. Оларға жинжинья (қызыл жидек ликері) және amêndoa amarga (қызыл бадам ликері) кіреді. Ескі инжір және бадамға негіделген тәттілер мен десерттер, сондай-ақ жаңа құрмаға негіделген өнімдер, жағалауға жақын балық және теңіз өнімдерінің көптеген тағамдары, және Алгарве ішкі аймағынан шошқа және тауық тағамдары – аймақтық асүйінің ең типикалық элементтерінің арасында. Катаплана; Guia стиліндегі грильденген тауық, «frango de churrasco à la Guia»; калдейрада; Алгарве стиліндегі португал тунец стейкі; моллюскалар, мидия, қабылдақ және креветка сияқты әртүрлі моллюскаларды қамтитын теңіз өнімдерінің әртүрлі тағамдары; грильденген сардина; Алгарве стилінде толтырылған және қуырылған калмар; марципан; және шарем – Алгарведегі типикалық аймақтық ас есімдерінің кейбіреулері. Carne de porco à alentejana, көршілес Алентежо айманының атымен аталған, кейбіреулер оның тамырлары Алгарве аймағында болуы мүмкін деп болжайды, өйткені моллюскалар теңіз жағасындағы қалалар, кенттер және ауылдарда, Алгарве сияқты, құрлықтан алыс жерлерге қарағанда тағам ретінде танымал. Бұл мысал...
In the western Algarve, the Barlavento, in Odiáxere, there are 5 days of entertainment, parades and music. Lagos and Sagres also offer plenty of entertainment during the festivities. In the Central and Eastern Algarve, the Sotavento – besides the big event in Loulé – Quarteira, São Brás, Olhão, Moncarapacho, Tavira and Vila Real de Santo António all organize festivals and corsos in their own way, smaller in size but equally lively and joyful. Although the festivities in the Algarve are now heavily based on the samba style of Brazilian Carnival, the old tradition of playing pranks is still present. Stylishly dressed student girls tour shopping malls, bars, cafes and the streets, singing their satirical songs about the government, politicians and world events. Every year in August the city of Silves organizes a Medieval fair which incorporates Muslim Algarve and Reconquista themes, celebrating the region's conjoint Muslim and Christian cultural heritage. The fair attracts an average of 100 150 thousand visitors during its 10 day run, and it is Algarve's most visited medieval fair.
Білім
Алгарве тұрғындарының балабақшадан бастап жоғары білімге дейінгі барлық білім беру қажеттіліктерін мемлекеттік және жекеменшік білім беру мекемелері қамтамасыз етеді. Алгарведе 1-сыныптан 12-сыныпқа дейінгі бастауыш және орта білім беретін мектептер, оның ішінде бірнеше халықаралық мектептер (мысалы, Aljezur International School, Deutsche Schule Algarve, International School São Lourenço, Nobel International School Algarve, Vale Verde International School және Vilamoura International School) бар. Сонымен қатар, мемлекеттік және жекеменшік балабақшалардың кең желісі Алгарведе, әсіресе халық тығыздығы жоғары жағалау аймағында орналасқан. Алгарве университеті, штаб-квартирасы Фаро қаласында орналасқан, Портимаода филиалы бар, мемлекеттік университет. Ол биомедициналық ғылымдар, ландшафттық архитектура, агрономия немесе теңіз биологиясы, экономика, психология, әлеуметтану немесе тілдер, әдебиеттер мен мәдениеттер сияқты салаларда бакалавр, біріктірілген магистратура, магистратура және доктатура дәрежелерін тағайындайды. Алгарве тұрғындарына екі жеке жоғары білім беру мекемесі (Сильвестегі Пиаже институты және Портимаодағы Мануэль Тейшейра Гомес жоғары институты) қызмет көрсетеді.
Спорт
Алгарведегі спорт клубтарына бірнеше футбол командалары кіреді (S. C. Olhanense, Portimonense S. C., S. C. Farense, Imortal de Albufeira, Louletano D. C., C. F. Esperança de Lagos және т.б.), олар Португалия футбол лигасы жүйесінде ойнайды. S. C. Farense және Portimonense S. C. – Алгарведегі ең табысты футбол клубтары және әдетте Португалиядағы екі негізгі жоғары деңгейдегі кәсіби футбол лигаларының бірінде бақталастырады. Алгарве кубогы – Португалия футбол федерациясы (FPF) ұйымдастырған әйелдер құрама командалары арасындағы шақыру турнирі, ол 1994 жылдан бері жыл сайын Алгарведе өткізіліп келеді. Велосипед спорты Португалияда танымал, ал Алгарве аймағында ұзақ жылдар бойы қалыптасқан, белгілі кәсіби велосипед командалары бар. Олар «Волта а Португалия» және басқа да ірі велосипед жарыстарында бақтарын сынап бақталастырады. «Волта ао Алгарве» – Алгарве аймағындағы ең көне және ең танымал жол велосипеді жарысы. Алгарве аймағындағы UCI Continental Tour-дағы ең табысты кәсіби велосипед командалары – Louletano Desportos Clube және Clube de Ciclismo de Tavira. «Бадам гүлдері» кросс-кантрисі (порт. Cross Internacional das Amendoeiras em Flor) – алғаш рет 1977 жылы ұйымдастырылған жыл сайынғы халықаралық кросс-кантри жарысы. Бұл IAAF-тың әлем чемпионатына іріктеу жарыстарындағы бірі. Жыл бойы көптеген ашық суда жүзу жарыстары мен теннис турнирлері өтеді. Алгарведе әлемдегі ең танымал гольф алаңдары орналасқан. Алгарве халықаралық трассасы – аймақтағы автоспорт орталығы. Португалияның оңтүстік жағалауында соғатын күшті «Нортада» желдерінің арқасында Алгарве жел спорты үшін тамаша жазғы демалыс орны болып табылады. Алгарведе желкендеу, виндсерфинг және әсіресе кайтсерфинг кең таралған және дамитын қауымдастыққа ие. Алгарве жағалауы Риа Формоза табиғи паркі сияқты тыныш су лагуналарын немесе Сагрестің толқындарын және оңтүстік-батыс жағалауын ұсынады. Алгарве жағалауында көптеген кайтсерфинг орындары бар.