Кіріспе

Авейру (aˈvɐjɾu) – Португалиядағы қала және муниципалитет. 2021 жылы халық саны 80 880 адамды құрады. Бұл Португалияның Орталық аймағындағы Коимбрадан кейінгі екінші ең көп халқы бар қала. Авейру, көршілес Ильхаво қаласымен бірге, 120 000 тұрғыны бар қалалық агломерация құрайды, бұл оны Солтүстік аймақтағы халық тығыздығы бойынша маңызды аймақтардың бірі және Авейро мен Баиксо-Вуга қалааралық бірлестігінің бас орталығы етеді. Әкімшілік жағынан, муниципалдық үкіметтің президенті – Хосе Рибау Эстевес, ол Социал-демократиялық партия мен Демократиялық әлеуметтік орталықтың коалициясымен сайланды және он азаматтық приходты (фрегезияларды) басқарады.

Тарих

Авейро аумағында адам қонысының пайда болуы тарихқа дейінгі кезеңдегі, аймақтың көп бөлігінде кездесетін үлкен дольмендермен байланысты. Латыншаланған топоним «Averius» кельт тіліндегі «абер» (өзен сағасы, этим. бриттік *aber < протокельт *adberos, валли тіліндегі Aberystwyth-пен салыстырыңыз) сөзінен шыққан. Ұзақ жылдар бойы Авейро тұз өндіру және теңіз арқылы сауда жасау саласында маңызды экономикалық орталық болды.

Климат

Авейро Атлант мұхитына жақындығының әсерінен жылы жазғы Жерорта теңізі климатына ие. Теңіздің ықпалы температураның тар ауқымын қамтамасыз етеді, нәтижесінде күндізгі температураның орташасы шамамен 24 °C (75 °F) құрайды, бұл Пиреней түбегіндегі сол ендіктегі ішкі аймақтардан едәуір төмен. Жерорта теңізі климатына тән болғандай, жазда құрғақ, ал қыста ылғалды болады. Жағалаудың ерекшелігі – аяз сирек болады және қатты аяз болмайды. Тіркелген ең жоғары температура 39,3 °C (103 °F) болды. 32 °C (90 °F) жоғары температура тек қана кейде тіркеледі.

Экономика

Авейро көптеген жылдар бойы тұз өндірумен және осы мақсатта химиялық заттар ойда келмей тұрып тыңайтқыш ретінде қолданылған моличо теңіз шөбін жинаумен белгілі болды. Бұрын осы шөпті жинауға пайдаланылған қайықтар енді туристерді арналар бойымен тасымалдайды. Тұз өндірісі де күрт азайды, қазір тек бірнеше тұзды көлдер ғана қалды. Аймақ қазір керамика өнеркәсібінің үстемдігімен танымал, бұл аймақтың дамуының көрсеткіші және Римнің соңғы және ерте орта ғасырлық кезеңдерінен бері жалғасып келе жатқан ұзақ өндірістік дәстүрдің нәтижесі (керамика пештерінде көрініс тапқан). Авейро қаласында бірнеше сауда орталықтары мен сауда үйлері бар (Пинго Дос сауда орталығы, Авейро форумы, Глисиниас Плаза (Джамбо – Аушан), Авейро сауда орталығы (Континенте және Медиамаркт), Авейро бөлшек сауда паркі және Оита сауда орталығы). Бұл қалада көптеген дәстүрлі сауда дүкендері бар. Олардың ең орталықта орналасқаны – Forum Aveiro, онда киім дүкендері, мейрамханалар аймағы және кітап дүкендері бар. 2015 жылы қаладағы жұмыссыздық деңгейі 12,5% болды; Авейро университеті – ірі жұмыс беруші.

Туризм

Туризм экономика үшін де маңызды. Ескі қала орталығы, оның модерн және роман стиліндегі сәулет өнері және "гондалалар" (бұрын молисо теңіз шөбін жинау үшін пайдаланылған баркос молисейрос қайықтары) Риа-де-Авейро каналдарымен жүзіп өтеді, кейбір туристік буклеттерде "Португалияның Венециясы" деп аталады. Маңызды туристік тартымдар – 20-ғасырдың басында салынған ғимараттардың Арте Нова (Арт-нуво) архитектуралық жобалары мен әшекейлік плиткалары, Авейро мұражайы (бұрын Иса монастыры болған, король Афонсо V-нің қызы Санта-Жуанаға арналған экспонаттары бар), 15-ғасырлық Авейро Се немесе Сан-Домингос соборы және Иса шіркеуі (Igreja de Jesus) және оның сәулеті. Жақын маңдағы Коста-Нова және Барра жағажайлары жылы ауа райында көптеген келушілерді тартады; оларға Авейродан автобуспен баруға болады. Туристерді қызықтыратын басқа да орындарға 16-ғасырда салынған Кармелиттер шіркеуі мен Мисерикордия шіркеуі жатады.

Көлік

Жергілікті экономика муниципалитет шекараларымен кесілісетін көлік желілері арқылы дамиды.

Ауа

Аймақтық шлюздер Аверо/Сан-Хасинто әуежайы (LPAV) және Аверо порты (Ильхаво/Аверо) арқылы авиациялық қызметтерді қамтиды.

Темір жол

Темір жол қызметіне Alfa Pendular (Лиссабон мен Брага; Лиссабон мен Порто; Фаро мен Порто) және Intercity (Лиссабон мен Порто, сондай-ақ Лиссабон мен Гимараес арасында) пойыздары кіреді; Urbanos do Porto арқылы қала маңы байланыстары, сондай-ақ Агеда мен Сернада до Вугаға дейінгі тар темір жол – Linha do Vouga.

Жол

Негізгі тас жолдар мен аймақтық бағыттар: A1 (Порту мен Лиссабон арасында); және A25 (Висеу, Гуарда және Вилар Формозоны қосады). Қалааралық автобустар күніне бірнеше рет Авейроны Порту және Лиссабонмен байланыстырады.

Су

Молисейрос Риа бойымен туристік сапарларды ұйымдастыруға, дәстүрлі балық аулауға және демалысқа, оның ішінде регаталарға қатысуға мүмкіндік береді.

Сәулет

Авейро қаласының сәулет өнеріне екі кезең әсер етеді: патшалыққа дейінгі дәуір, онда көптеген тарихи ескерткіштер бар; және 19-шы және 20-шы ғасырларда экономиканың өркендеуінен туындаған модернистік қозғалыстар. Қаланың ең маңызды нысаны – 15 ғасырдағы Иса монастыры (Mosteiro de Jesus), онда король Афонсу V-нің қызы, Әйелі Сент-Жоананың (1490 жылы қайтыс болған) мазары орналасқан. 1693 жылы қасиетті деп жарияланған осы ханшайымның болуы, оның құнды мүлігін монастырға сыйға берген кезде, үлкен пайда келтірді. 17-ші және 18-ші ғасырларда монастырьда кестелеу мектебі жұмыс істеді, бірақ ол Санта-Жоана мұражайына, немесе жай ғана Авейро мұражайына айналдырылды, онда осы қолөнер бұйымдарының көптеген үлгілері сақталған. 19-шы және 20-шы ғасырлардағы сәулеттік ғимараттардың көптігі сол кезеңдегі өркендеудің нәтижесін көрсетеді, соның ішінде модернистік бағыттар мен Estado Novo режимінің ұлттық тенденцияларынан шабыт алған Arte Nova және Art Deco стиліндегі көптеген ғимараттар бар. Авейро қаласында соборлар, каналдар және жағажайлар сияқты бірнеше қызықты орындар бар, оның ішінде Ílhavo ceramica de Vista Alegre және Барра, Коста-Нова-ду-Прадо және Гафанха-да-Назаре жағажайлары да бар.

Мәдениет

Авейро Португалияда дәстүрлі тәттілерімен, Ovos Moles de Aveiro (PGI) және жұмыртқадан жасалған trouxas de ovos өнімдерімен танымал. Раивалар да Авейроға тән печеньелер. Қала мерекесі – 12 мамыр, Португалия принцессасы Жоаннаның (1452–1490) күні.

Білім

Авейро университеті 1973 жылы құрылған және қалаға мыңдаған студенттерді тартады. Times World University Rankings әлемдік университетер рейтингісінде ол 354-орынды алып, Португалиядағы екінші үздік университет деп есептеледі. Университетте 430 профессор (PhD дәрежесі бар), 11 мың бакалавр студенті және 1300 магистрант бар.