Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Авейру (aˈvɐjɾu) – Португалиядағы қала және муниципалитет. 2021 жылы халық саны 80 880 адамды құрады. Бұл Португалияның Орталық аймағындағы Коимбрадан кейінгі екінші ең көп халқы бар қала. Авейру, көршілес Ильхаво қаласымен бірге, 120 000 тұрғыны бар қалалық агломерация құрайды, бұл оны Солтүстік аймақтағы халық тығыздығы бойынша маңызды аймақтардың бірі және Авейро мен Баиксо-Вуга қалааралық бірлестігінің бас орталығы етеді. Әкімшілік жағынан, муниципалдық үкіметтің президенті – Хосе Рибау Эстевес, ол Социал-демократиялық партия мен Демократиялық әлеуметтік орталықтың коалициясымен сайланды және он азаматтық приходты (фрегезияларды) басқарады.
Aveiro (aˈvɐjɾu) is a city and a municipality in Portugal. In 2021, the population was 80,880, in an area of : it is the second most populous city in the Centro Region of Portugal (after Coimbra). Along with the neighbouring city of Ílhavo, Aveiro is part of an urban agglomeration that includes 120,000 inhabitants, making it one of the most important populated regions by density in the North Region, and primary centre of the Intermunicipal Community of Aveiro and Baixo Vouga. Administratively, the president of the municipal government is José Ribau Esteves, elected by coalition between the Social Democratic Party and the Democratic Social Centre, who governs the ten civil parishes (freguesias).
Тарих
Авейро аумағында адам қонысының пайда болуы тарихқа дейінгі кезеңдегі, аймақтың көп бөлігінде кездесетін үлкен дольмендермен байланысты. Латыншаланған топоним «Averius» кельт тіліндегі «абер» (өзен сағасы, этим. бриттік *aber < протокельт *adberos, валли тіліндегі Aberystwyth-пен салыстырыңыз) сөзінен шыққан. Ұзақ жылдар бойы Авейро тұз өндіру және теңіз арқылы сауда жасау саласында маңызды экономикалық орталық болды.
The presence of human settlement in the territory of Aveiro extends to the period associated with the great dolmens of pre history, which exist in most of the region. The Latinised toponym ‘'Averius'’ derived from the Celtic word aber (river mouth, etym.< Brythonic *aber < Proto Celtic *adberos, compare Welsh Aberystwyth). For a long period Aveiro was an important economic link in the production of salt and commercial shipping.
Климат
Авейро Атлант мұхитына жақындығының әсерінен жылы жазғы Жерорта теңізі климатына ие. Теңіздің ықпалы температураның тар ауқымын қамтамасыз етеді, нәтижесінде күндізгі температураның орташасы шамамен 24 °C (75 °F) құрайды, бұл Пиреней түбегіндегі сол ендіктегі ішкі аймақтардан едәуір төмен. Жерорта теңізі климатына тән болғандай, жазда құрғақ, ал қыста ылғалды болады. Жағалаудың ерекшелігі – аяз сирек болады және қатты аяз болмайды. Тіркелген ең жоғары температура 39,3 °C (103 °F) болды. 32 °C (90 °F) жоғары температура тек қана кейде тіркеледі.
Aveiro has a warm summer Mediterranean climate influenced by its proximity to the Atlantic Ocean. The maritime influence causes a narrow temperature range resulting in summers averaging around 24 °C (75 °F) in daytime temperatures, considerably lower than inland areas on the same parallel on the Iberian Peninsula. As typical of mediterranean climates, summers are dry and winters are wet. A coastal feature is that frosts are rare and never severe. The hottest temperature recorded was 39.3 °C (103 °F). Temperatures above 32 °C (90 °F) are only occasional.
Экономика
Авейро көптеген жылдар бойы тұз өндірумен және осы мақсатта химиялық заттар ойда келмей тұрып тыңайтқыш ретінде қолданылған моличо теңіз шөбін жинаумен белгілі болды. Бұрын осы шөпті жинауға пайдаланылған қайықтар енді туристерді арналар бойымен тасымалдайды. Тұз өндірісі де күрт азайды, қазір тек бірнеше тұзды көлдер ғана қалды. Аймақ қазір керамика өнеркәсібінің үстемдігімен танымал, бұл аймақтың дамуының көрсеткіші және Римнің соңғы және ерте орта ғасырлық кезеңдерінен бері жалғасып келе жатқан ұзақ өндірістік дәстүрдің нәтижесі (керамика пештерінде көрініс тапқан). Авейро қаласында бірнеше сауда орталықтары мен сауда үйлері бар (Пинго Дос сауда орталығы, Авейро форумы, Глисиниас Плаза (Джамбо – Аушан), Авейро сауда орталығы (Континенте және Медиамаркт), Авейро бөлшек сауда паркі және Оита сауда орталығы). Бұл қалада көптеген дәстүрлі сауда дүкендері бар. Олардың ең орталықта орналасқаны – Forum Aveiro, онда киім дүкендері, мейрамханалар аймағы және кітап дүкендері бар. 2015 жылы қаладағы жұмыссыздық деңгейі 12,5% болды; Авейро университеті – ірі жұмыс беруші.
Aveiro was known for many years for its production of salt and for the moliço seagrass harvest, which was used as fertilizer before the development of chemicals for that purpose. The boats once used for harvesting now carry tourists on the canals. Salt production has also decreased dramatically with only a few salt ponds still remaining. The region is now known for the preponderance of ceramics industries, a reflection of the regions advancements, resulting in a long productive tradition since the late Roman, early Medieval period (reflected in the ceramics kilns). The city of Aveiro has several shopping centers and malls (Pingo Doce Shopping Center, Fórum Aveiro, Glicínias Plaza (Jumbo – Auchan), Aveiro's Shopping Center (Continente & Mediamarkt), Aveiro's Retail Park and the Oita Shopping Center). This city has many traditional commerce stores. The most central one being Forum Aveiro with clothes stores, restaurant zone and book stores. The town's unemployment rate in 2015 was 12.5%; the University of Aveiro is a major employer.
Туризм
Туризм экономика үшін де маңызды. Ескі қала орталығы, оның модерн және роман стиліндегі сәулет өнері және "гондалалар" (бұрын молисо теңіз шөбін жинау үшін пайдаланылған баркос молисейрос қайықтары) Риа-де-Авейро каналдарымен жүзіп өтеді, кейбір туристік буклеттерде "Португалияның Венециясы" деп аталады. Маңызды туристік тартымдар – 20-ғасырдың басында салынған ғимараттардың Арте Нова (Арт-нуво) архитектуралық жобалары мен әшекейлік плиткалары, Авейро мұражайы (бұрын Иса монастыры болған, король Афонсо V-нің қызы Санта-Жуанаға арналған экспонаттары бар), 15-ғасырлық Авейро Се немесе Сан-Домингос соборы және Иса шіркеуі (Igreja de Jesus) және оның сәулеті. Жақын маңдағы Коста-Нова және Барра жағажайлары жылы ауа райында көптеген келушілерді тартады; оларға Авейродан автобуспен баруға болады. Туристерді қызықтыратын басқа да орындарға 16-ғасырда салынған Кармелиттер шіркеуі мен Мисерикордия шіркеуі жатады.
Tourism is also important for the economy. The old town centre, with its Art Nouveau and Romanesque architecture and "gondolas" (barcos moliceiros once used for collecting moliço seaweed) plying the Ria de Aveiro canals, is referred to as "The Venice of Portugal" in some tourist brochures. Important tourist attractions are the Arte Nova (Art Nouveau) architectural designs and tiles of some buildings that were created in the early 20th century, the Art Nouveau museum, the Aveiro Museum (Museu de Aveiro, formerly the Mosteiro de Jesus convent with exhibits of King Afonso V's daughter, Santa Joana), the 15th century Aveiro Sé or São Domingos cathedral and the Church of Jesus (Igreja de Jesus) with its architecture. The nearby beaches, Costa Nova and Barra, attract many visitors in warm weather; they can be reached by bus from Aveiro. Other sites of interest to tourists include the Carmelite Church and the Misericórdia Church built in the 16th century.
Көлік
Жергілікті экономика муниципалитет шекараларымен кесілісетін көлік желілері арқылы дамиды.
The local economy is fed by a series of transport networks that cross the municipal boundaries.
Ауа
Аймақтық шлюздер Аверо/Сан-Хасинто әуежайы (LPAV) және Аверо порты (Ильхаво/Аверо) арқылы авиациялық қызметтерді қамтиды.
Regional gateways include air service through the Aeródromo de Aveiro/São Jacinto (LPAV) and the Porto de Aveiro (Ílhavo/Aveiro).
Темір жол
Темір жол қызметіне Alfa Pendular (Лиссабон мен Брага; Лиссабон мен Порто; Фаро мен Порто) және Intercity (Лиссабон мен Порто, сондай-ақ Лиссабон мен Гимараес арасында) пойыздары кіреді; Urbanos do Porto арқылы қала маңы байланыстары, сондай-ақ Агеда мен Сернада до Вугаға дейінгі тар темір жол – Linha do Vouga.
Rail service includes service by Alfa Pendular (between Lisbon and Braga; Lisbon and Oporto; Faro and Oporto) and Intercity (between Lisbon and Oporto as well as Lisbon and Guimarães) trains; suburban links through the Urbanos do Porto and, also, the Linha do Vouga, a narrow gauge railway to Águeda and Sernada do Vouga.
Жол
Негізгі тас жолдар мен аймақтық бағыттар: A1 (Порту мен Лиссабон арасында); және A25 (Висеу, Гуарда және Вилар Формозоны қосады). Қалааралық автобустар күніне бірнеше рет Авейроны Порту және Лиссабонмен байланыстырады.
The primary expressways and inter regional thoroughfares include: A1 (between Porto and Lisbon); and the A25 (which links Viseu, Guarda and Vilar Formoso). Intercity buses connect Aveiro with Porto and Lisbon several times a day.
Су
Молисейрос Риа бойымен туристік сапарларды ұйымдастыруға, дәстүрлі балық аулауға және демалысқа, оның ішінде регаталарға қатысуға мүмкіндік береді.
Moliceiros provide access along the Ria for tourist visits, in addition to traditional fishing or recreational purposes, including regattas.
Сәулет
Авейро қаласының сәулет өнеріне екі кезең әсер етеді: патшалыққа дейінгі дәуір, онда көптеген тарихи ескерткіштер бар; және 19-шы және 20-шы ғасырларда экономиканың өркендеуінен туындаған модернистік қозғалыстар. Қаланың ең маңызды нысаны – 15 ғасырдағы Иса монастыры (Mosteiro de Jesus), онда король Афонсу V-нің қызы, Әйелі Сент-Жоананың (1490 жылы қайтыс болған) мазары орналасқан. 1693 жылы қасиетті деп жарияланған осы ханшайымның болуы, оның құнды мүлігін монастырға сыйға берген кезде, үлкен пайда келтірді. 17-ші және 18-ші ғасырларда монастырьда кестелеу мектебі жұмыс істеді, бірақ ол Санта-Жоана мұражайына, немесе жай ғана Авейро мұражайына айналдырылды, онда осы қолөнер бұйымдарының көптеген үлгілері сақталған. 19-шы және 20-шы ғасырлардағы сәулеттік ғимараттардың көптігі сол кезеңдегі өркендеудің нәтижесін көрсетеді, соның ішінде модернистік бағыттар мен Estado Novo режимінің ұлттық тенденцияларынан шабыт алған Arte Nova және Art Deco стиліндегі көптеген ғимараттар бар. Авейро қаласында соборлар, каналдар және жағажайлар сияқты бірнеше қызықты орындар бар, оның ішінде Ílhavo ceramica de Vista Alegre және Барра, Коста-Нова-ду-Прадо және Гафанха-да-Назаре жағажайлары да бар.
The architecture of Aveiro is influenced by two phases: the pre Kingdom era, with a number of historical monuments; and the modernist movements resulting from the expansion of economy during the 19th 20th centuries. The city's primary landmark is the 15th century Monastery of Jesus (Mosteiro de Jesus), containing the tomb of King Afonso V's daughter, St. Joana (who died in 1490). The presence of this royal personage, beatified in 1693, proved to be of great benefit when she bequeathed her valuable estate to the convent. In the 17th and 18th centuries, the convent housed a school of embroidery, but was transformed into the Museu de Santa Joana, or simply, the Museum of Aveiro, housing many of these handicrafts. The abundance of 19th 20th century architectural buildings reflects the effects of the boom during that period, including many of the Arte Nova and Art Deco buildings, inspired by modernist trends and Nationalist tendencies of the Estado Novo regime. There are several attractions in the city of Aveiro, including cathedrals, canals and the beaches, including the Ílhavo ceramica de Vista Alegre and the beaches of Barra, Costa Nova do Prado, and Gafanha da Nazaré.
Мәдениет
Авейро Португалияда дәстүрлі тәттілерімен, Ovos Moles de Aveiro (PGI) және жұмыртқадан жасалған trouxas de ovos өнімдерімен танымал. Раивалар да Авейроға тән печеньелер. Қала мерекесі – 12 мамыр, Португалия принцессасы Жоаннаның (1452–1490) күні.
Aveiro is known in Portugal for its traditional sweets, Ovos Moles de Aveiro (PGI), trouxas de ovos, both made from eggs. Raivas are also typical biscuits of Aveiro. The municipal holiday is 12 May, the day of Joanna, Princess of Portugal (1452–1490).
Білім
Авейро университеті 1973 жылы құрылған және қалаға мыңдаған студенттерді тартады. Times World University Rankings әлемдік университетер рейтингісінде ол 354-орынды алып, Португалиядағы екінші үздік университет деп есептеледі. Университетте 430 профессор (PhD дәрежесі бар), 11 мың бакалавр студенті және 1300 магистрант бар.
The University of Aveiro was created in 1973 and attracts thousands of students to the city. It is ranked as the 354th best university in the world in the Times World University Rankings, and the 2nd best in Portugal. The university has about 430 professors (with PhD degrees), 11,000 undergraduate students, and 1,300 post graduate students.