Кіріспе

Америкалық тауға өрмелеуші және альпинист Джон Рэндалл Дюрранс (20 шілде 1912 – 7 қараша 2003) – американдық тауға өрмелеуші және альпинист, бұл саланың иесі болған адам.

Ағашқа көтерілу

Дюрранс Германияда орта мектепте оқып жүргенде альпинизмді үйренді, кейін 1936 жылы Дартмут колледжінде оқығанда Дартмут альпинизм клубын құрды. Оның ең танымал алғашқы шығуларының бірі – Гранд-Тетон тауының солтүстік беті және Дьявол мұнарасындағы «Дюрранс жолы». Гранд тауының Эксум қырқасы мен Батыс бетін сәтті бағындыруы, сондай-ақ боулдерингтің дамуына қосқан үлесі оның өзге де альпинистік жетістіктерінің қатарында. 1939 жылғы американдық Қарақорұм экспедициясында ол әлемдегі екінші биік тау – К2 шыңына көтерілуге тырысты. Экспедицияның төрт мүшесі қаза болғаннан кейін және экспедиция жетекшісі Фриц Висснер Дюррансты кінәлағаннан кейін ол даудың ортасына ілікті. Оқиғаға жарық түсіру мақсатында 1993 жылы «К2: 1939 жылғы трагедия» атты кітап жарық көрді. Альпілік клубтың бұрынғы президенті Уильям Путнам және бұрынғы директоры Энди Кауффман, экспедициядан кейін елу жыл өткен соң алғаш рет пайда болған Дюрранстың күнделігіне сүйене отырып, дауды реттеуге және өлімге Висснердің жауапты екенін көрсетуге тырысты. Эд Вистурс өзінің «К2: Әлемдегі ең қауіпті таудағы өмір мен өлім» атты кітабында барлық қолжетімді құжаттарды қайта қарап, төменгі лагерьлерді жою туралы жоспарланбаған шешім трагедияға елеулі үлес қосыпты деген тұжырым жасады. Дюрранс, Висснердің шағымдарына қарамастан, дау қайта жанданса, оның жариялануы адамдардың беделіне зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, күнделігін одан бұрын жариялауға тартынғанын атап өткен жөн.

Жеке өмір

1939 жылы тауға шығу кезінде Дюрранс өкпе ісігінен (өкпе эдемасынан) зардап шеккен Чэп Кранмердің өмірін сақтап қалды. Мистер Кранмердің отбасы Дюррансқа туберкулез жөніндегі халықаралық сарапшы Джеймс Уорингпен стажировка алуға көмектесу арқылы ризашылық білдірді. Дюрранс стажировканы қабылдап, Денвердегі ауруханада өкпе ауруларының дәрігері болды. Тауға шығу мен медицинадан басқа, оның тағы бір әуесқойлығы – ирис гүлдерін будандастыру еді. Дюрранс 2003 жылдың 7 қарашасында 91 жасында дүниеден өтті, одан әйелі, Стелла Колтер Дюрранс және олардың бес баласы қалды.