Кіріспе

Джек Керуактың туындысы, Джек Керуактың "Жер асты тұрғындары" повесі.

"Жер асты тұрғындары" – 1958 жылы Бит буынының авторы Джек Керуак жазған повесть. Бұл Нью-Йорктің Гринвич Виллиджіндегі афроамерикандық әйел Алэн Ли (1931–1991)пен болған оның қысқа ғашықтығы туралы жартылай көркем әңгіме. Бұл "Жолда" романының табысынан кейін жарық көрген Керуактың алғашқы туындысы болды. "Жер асты тұрғындары" және одан кейінгі "Дхарма бамдары" романы 1958 жылы шыққанда үлкен танымал болды және қазір Бит әдебиетінің маңызды туындылары саналады. 1960 жылы осы шығарма бойынша Голливудта фильм түсірілді.

Өмірбаян

Керуак 1953 жылдың тамыз айының соңында Аленмен Гинзбергтің Нью-Йорктің төменгі шығыс жағындағы пәтерінде, ол Уильям Берроуз бен Аллен Гинзбергтің қолжазбаларын теріп жатқанда танысты. Шағын романның ішінде Керуак оқиғаны Нью-Йорк қаласынан Сан-Францискоға көшіріп, Ален Лиді "Марду Фокс" деп атады. Ол Сан-Францисконың жаңадан пайда болған биттер қозғалысының джаз клубтары мен барларына жиі баратын еркін рухты адам ретінде сипатталады. Романда автордың өмірінен белгілі басқа да тұлғалар мен достары да аздап өзгешеленіп келеді. Франк Кармоди кейіпкері Уильям С. Берроуздың, ал Адам Мурад Аллен Гинзбергтің прототипі. Тіпті Гор Видал да табысты жазушы Ариал Лавалина болып келеді. Керуактың өзінің өзгеше бейнесі Лео Персепид деп аталады, ал оның көп жылдық досы Нил Кассади тек Лерой деп сөз етіледі.

Таңба кілті

Керуак өзінің көркем әдеби кейіпкерлерін көбінесе достары мен туыстарынан негізге алған. Нақты өмірдегі тұлғалар: Джек Керуак – Лео Персепид, Антон Розенберг – Джулиен Александр, Ирис Броди – Роксанн, Уильям С. Берроуз – Фрэнк Кармоди, Джоан Волмер – Джейн, Люсиен Карр – Сэм Веддер, Нил Кассади – Лерой, Грегори Корсо – Юрий Глигорик, Аллен Эйгер – Роджер Белойт, Уильям Гаддис – Гарольд Санд, Аллен Гинзберг – Адам Мурад, Луанн Хендерсон – Энни, Джон Клллон Холмс – Баллиол МакДжонс, Билл Кек – Фриц Николас, Аллен Ли – Марду Фокс, Джерри Ньюман – Ларри О'Хара, Гор Видал – Ариал Лавалина, Дэвид Даймонд – Сильвестр Страус.

Сын-пикір және әдеби мәні

Джаз бен джаз мәдениетінің орны романның орталық тұсы болып табылады, Керуактың осы және басқа шығармаларындағы тақырыптарды байланыстырады. Ол өзінің көптеген туындыларын жазған "серпінді проза" стилінде бұл көрініс тапқан. "Жер асты тұрғындарынан" алынған 1-тараудан берілген мысал, осы серпінді проза стилін көрсетеді:

Фильм нұсқасы

1960 жылы Metro Goldwyn Mayer компаниясы кітаптың сәттілігін пайдалану мақсатымен фильмге бейімдеді. Продюсерлер Керуактың сүйіктісі, афроамерикалық Марду Фокс кейіпкерін, қазіргі қоғам мен Голливудтың талғамына сай келу үшін жас француз қызына (Лесли Карон сомдады) өзгертіп жіберді. Аллен Гинзберг пен басқалар оның екі өлшемді кейіпкерлері үшін оны сынап, кешіргенімен, бұл фильм индустриясының Сан-Франциско мен Нью-Йорктегі Гринвич Виллиджде дами бастаған осы мәдениеттің өсіп келе жатқан танымалдылығын пайдалануға жасаған әрекетін көрсетеді.