Кіріспе

Бит ұрпағының ерекшеліктеріне негізделген медиа стереотиптері – параллель әдеби қозғалыстың авторлары.

Битниктер 20 ғасырдың ортасында антиматериалистік өмір салтын ұстанған әлеуметтік қозғалыстың мүшелері болды. Олар американдық мәдениеттің бағыныштылығы мен тұтынушылыққа қарсы шығып, өзін әдебиет, поэзия, музыка және сурет сияқты түрлі өнер арқылы білдірді. Сонымен қатар, олар руханилық, есірткі, сексуалдық тәжірибелер мен саяхаттармен айналысты. "Битник" термині 1958 жылы Сан-Франциско хроникасының журналисі Херб Кейн тарапынан Бит ұрпағының ізбасарларына қатысты тұрған қарапайым атау ретінде пайда болды. Бұл 1946 жылдан 1963 жылға дейін дамыған, ықпалды жазушылар мен суретшілер тобы, "Үнсіз ұрпақтың" жасөспірім кезеңінде пайда болды, бірақ бұл субмәдениет 1950 жылдары кеңінен таралды. Атау орыс тіліндегі "ник" жұрнағынан шабыттанды, ол түрлі саяси немесе әлеуметтік топтардың мүшелерін білдіру үшін қолданылды. "Бит" терминін алғаш 1948 жылы Джек Керуак өзінің достары мен әріптес жазушылары, мысалы, Аллен Гинзберг, Уильям С. Берроуз және Нил Кассади сияқты әлеуметтік айналымын сипаттау үшін қолданды. Керуактың айтуынша, "бит" сөзінің бірнеше мағынасы бар: "қайырсушы", "батыл", "жараланған" және "жеңіліске ұшыраған". Ол сондай-ақ оны джаздың ырғақты үлгілерін білдіретін "бит" музыкалық терминімен байланыстырды, ол көптеген битниктерге әсер еткен жанр. Битниктер көбінесе қара киім, берет, қара көзілдірік және сақал киіп, "круто", "қазып", "көрікті" және "қалыпты" сияқты сөздерді қолданатын сленгпен сөйлейтін стереотип ретінде бейнеленді. Олар көбінесе кофеханаларға, кітап дүкендеріне, барлар мен клубтарға барып, джаз тыңдап, поэзия оқып, философия талқылап, саяси белсенділікпен айналысты. Сан-Францискодағы Six Gallery, онда Гинзберг 1955 жылы алғаш рет "Аулау" өлеңін оқыды; Нью-Йорктегі Gaslight Cafe, онда көптеген ақындар өнер көрсетті; және Сан-Францискодағы City Lights кітап дүкені, онда Керуактың "Жолда" романы 1957 жылы жарық көрді – бұл ең танымал битник орындарының бірі еді. Битниктер жаңа тәжірибелер мен шабыт іздеп елді және шетелді аралады. Олардың бағыттары Мексика, Марокко, Үндістан, Жапония және Франция болды. Битниктер өз заманының нормалары мен құндылықтарына қарсы шығып, американдық мәдениет пен қоғамға елеулі әсер етті. Олар өнер, әдебиет, музыка, кино, сән және тілдің көптеген салаларын ықпал етті. Олар сондай-ақ олардан кейін пайда болған көптеген әлеуметтік қозғалыстар мен субмәдениеттерге, мысалы, хиппилерге, контрмәдениетке, Жаңа солшылдыққа, азаматтық құқық қозғалысына, феминистік қозғалысқа, экологиялық қозғалысқа және ЛГБТ қозғалысына әсер етті. Битниктерге ықпал еткен немесе олармен байланысты болған танымал тұлғалардың қатарында Боб Дилан, The Beatles, Энди Уорхол, Кен Кизи және Тимоти Лири бар. Битниктер көптеген көркем шығармаларда бейнеленген немесе пародияланған, мысалы, "Добби Гиллистің көптеген махаббаттары", "Чарли Браунның Рождествосы", "Манстерлер", "Флинтстондар", "Симпсондар" және "Губка Боб".

Этимология

"Битник" сөзінің шығу тегі дәстүрлі түрде Герб Кейнге байланысты, ол 1958 жылғы 2 сәуірде "Сан-Франциско хроникасы" газетіндегі бағанында былай жазды: "Look журналы, S. F. Beat Generation туралы суреттер жинағын дайындап жатқан (о, жоқ, тағы да емес!), No. Beach үйінде 50 битникке кеш өткізді, ал хабар тараған кезде 250-ден астам сақалды жігіттер мен қыздар Майк Коулздің тегін ішімдігін ішіп отырды. Олар жұмыс істегенде ғана 'Beat' деп есептеледі, білесіз бе". Дегендей, Кейн "Beat" сөзіне идиш тілінен алынған "-ник" жұрнағын қосып, осы терминді ойлап тапқан. "-Ник" жұрнағы 1957 жылы іске қосылған және планета айналасында айнала бастаған алғашқы спутник – "Спутникке" байланысты да болды. Бұл жұрнақ "Ногудник" сияқты көптеген күнделікті тілде қолданылатын сөздерде де пайда болды. Алайда, 1954 жылғы немесе, мүмкін, "Спутник" ұшырылғаннан кейін 1957 жылғы дереккөз Сан-Францискодағы өнер галереясының белгілі иесі Этель (Этя) Гехтоффқа тиесілі. Аллен Гинзберг бұл терминге қарсылық білдіріп, "Нью-Йорк Таймс" газетіне "жағымсыз 'битник' сөзіне" наразылық білдіріп, "Егер битниктер және жарықтанған Beat ақындары осы елді басып алса, оларды Керуак емес, адамдардың санасын улауды жалғастыратын бұқаралық ақпарат құралдары индустриясы жаратқан болар еді" деп жазды.

Бит мәдениеті

Кезеңнің тілінде "Beat" Beat мәдениетін, көзқарасын және әдебиетін білдірді; ал "beatnik" мультфильмдердегі стереотиптік бейнелерді және (кей жағдайларда ең жаман жағдайда) бұрмаланған, кейде зорлық-зомбылыққа толы медиа кейіпкерлерін білдірді. 1995 жылы кинотанушы Рей Карни биттіктің стереотиптік медиа бейнелеуінен ерекшеленетін шынайы биттік көзқарас туралы жазды: Beat мәдениетінің көп бөлігі оң емес, теріс ұстанымды білдірді. Ол нақты мақсат немесе бағдарлама болмағанда, мәдени және эмоционалдық орынсыздық, қанағаттанбаушылық және құштарлық сезімімен жандандырылды. Бұл – түрлі, қақтығысты, өзгермелі сана жағдайларының жиынтығы еді. 1958 жылдан бері "Beat ұрпағы" және "Beat" терминдері 1940 жылдары Керуакпен басталып, 1960 жылдары жалғасқан антиматериалистік әдеби қозғалысты сипаттау үшін қолданылып келеді. Beat-тің антиматериализм және жан іздеу философиясы 1960 жылдардағы Боб Дилан, ертедегі Pink Floyd және The Beatles сияқты музыканттарға әсер етті. Дегенмен, Beat қозғалысының саундтрегі – саксофоншы Чарли Паркер мен трубашы Диззи Гиллеспи бастаған қазіргі заманғы джаз, оны бұқаралық ақпарат құралдары бибоп деп атады. Джек Керуак пен Аллен Гинзберг Нью-Йорктегі Royal Roost, Minton's Playhouse, Birdland және Open Door сияқты джаз клубтарында көп уақытын "әңгімелесіп" және "музыканы тыңдап" өткізді. Чарли Паркер, Диззи Гиллеспи және Майлс Дэвис Гинзбергтің "жасырын батырларына" айналды. Beat авторлары 1940 жылдардың джаз/хипстер жаргонынан көп нәрсе алды, өздерінің шығармаларын "квадрат", "мысықтар", "круто" және "қаз" сияқты сөздермен байытты. "Beatnik" термині пайда болған кезде, жас колледж студенттері арасында осы стереотипті қабылдауға бейімділік болды. Ер адамдар бибоп трубашысы Диззи Гиллеспидің танымал бейнесін теке терісі, мүйіз жиегі бар көзілдіріктер, берет кию арқылы, темекіні өздері орап, бонго ойнау арқылы қайталап бақты. Әйелдер сәніне қара триколар мен ұзын, түзу, әшекейсіз шаштар кірді, бұл сұлулық салондарының орта тап мәдениетіне қарсылық болды. Марихуана қолдануы осы субмәдениетпен байланысты болды, ал 1950 жылдары Альдус Хакслидің "Түсініктің есіктері" есірткіге қатысты көзқарастарға әсер етті. 1960 жылы Англияның Корнуолл аймағындағы Ньюквей қаласындағы шағын "beatnik" тобы (оның ішінде жас Wizz Jones) иықтарынан ұзын шаш өсіргені үшін көршілерінің назарын аударып, олардың наразылығына ұшырады, нәтижесінде BBC телеарнасының Tonight бағдарламасында Алан Уикермен сұхбаттасты. Beat философиясы көбінесе контрмәдениеттік және антиматериалистік болды, материалдық игіліктерден гөрі ішкі жанды жетілдірудің маңыздылығын баса көрсетті. Кейбір Beat жазушылары, мысалы, Гэри Снайдер буддизм және даосизм сияқты шығыс діндерін зерттей бастады. Саясат көбінесе либералды, солшыл және соғысқа қарсы болды, сегрегацияға қарсы күресті қолдады (дегенмен Beat қозғалысымен байланысты көптеген тұлғалар, әсіресе Керуак, либертариандық және консервативтік идеяларды қабылдады). Африкалық американдық мәдениет пен өнерге деген ашықтық әдебиет пен музыкада, әсіресе джазда байқалды. Caen және басқа жазушылар коммунизммен байланыс бар екенін айтса да, Beat философиясы мен коммунистік қозғалыстың арасында ешқандай айқын немесе тікелей байланыс болған жоқ, екеуінің де капитализмге деген қарсылығынан басқа. Beat қозғалысымен беткі танысқандар көбінесе осы ұқсастықты көріп, екі қозғалыстың ортақ нәрселері бар деп ойлады. Beat қозғалысы Азия діндерін Батыс қоғамына енгізді. Бұл діндер Beat ұрпағына әлемге жаңа көзқарас ұсынды және 1950 жылдардың консервативті орта тап құндылықтарына, 1930 жылдардан кейінгі ескі радикализмге, Америкадағы бағытты мәдениетке және институционалдық діндерге қарсы көтерілуге ұмтылысымен үйлесті. 1958 жылы көптеген Beat жазушылары буддизм туралы жазбаларын жариялады. Осы жылы Джек Керуак өзінің "Дхарма бамдары" романын жариялады, оның басты кейіпкері (Керуак өзінен үлгі алған) өміріндегі оқиғаларға буддалық контекст іздеді. Аллен Гинзбергтің 1963 жылы Үндістанға жасаған рухани саяхаты да Beat қозғалысына әсер етті. Дін мәтіндерін монахтармен бірге зерттегеннен кейін Гинзберг поэзияның Азия діндерімен байланысын түпкілікті шындыққа жетудің ортақ мақсаты екенін түсінді. Оның ауызша жеткізудің бір түрі – индус мантраларын оқуы кейіннен Beat поэзиясына әсер етті. Буддизмнің ықпалында болған рухани жолды ұстанған Beat жазушылары Азия діндері адам табиғатын терең түсінуді және адамзаттың болуы мен шынайылығына жаңаша көзқарас ұсынады деп сенді. Керуак, Гинзберг және Гэри Снайдер сияқты көрнекті Beat жазушылары буддизмге осылай тартылды, олар әрқайсысы өмірінің әртүрлі кезеңдерінде әмбебап сұрақтар мен ұғымдарға жауап іздеу үшін рухани жол ұстанды. Нәтижесінде, Beat философиясы ішкі жанды жетілдіруді және материализмді жобауды баса көрсетті, сондай-ақ Шығыс Азия діндері американдықтардың көптеген адамдарының рухани және діни бос орындарын толтыра алатынын болжады. Қозғалыс өзі, "жоғалған ұрпақ" сияқты, қоғамды өзгертуді мақсат етпеді, бірақ одан қашықтап, өз контрмәдениетін құруға тырысты. Суретшілер жасаған өнер джаз, есірткі, оккультизм және Beat қозғалысының басқа да ерекшеліктеріне ұшырады. Суретшілер поэзия жазды, ақындар сурет салды, қозғалыс аясында болып жатқан процестерді осылай сипаттауға болады. 1952 жылғы Black Mountain College-тегі Театрлық оқиға немесе Джек Керуактың 1951 жылы "Жолда" романын 31 метрлік қағаз рулонына бір отырыста теріп жазуы сияқты өнерлеу Beat өнерінің маңызды бөлігі болды.

Бейтниктер БАҚ-та

Бәлкім, Beat қоғамының алғашқы бейнесі 1950 жылы шыққан «D.O.A.» фильмінде, режиссері Рудольф Мате. Фильмде басты кейіпкер Сан-Францискодағы шулы барға барады, онда бір әйел музыканттарға: «Керемет! Керемет! Ғажайып!» деп айғайлайды. Бір кейіпкер: «Мен шынымен де сәндімін ба?» деп сұрайды, ал екіншісі: «Сен ешқайдадан келмедің!» деп жауап береді. Жалғыз бишілер ритммен қозғалады. Кейбіреулері кейінірек түсірілген фильмдерде көрінетін киім-кешектер мен шаш үлгілерін киіп жүр. 1940-шы жылдардың киімдері битниктер киімдерімен араластырылған, әсіресе битниктер шапаны, ұзын шашы, мұрты мен сақалы бар, бірақ әлі де костюм киген бір еркек. Бармен клиентті «Джив Крейзи» деп атайды және музыканың ізбасарларын есінен шығарғанын айтады. Ол бір жігітке: «Жак, тыныштал!» дейді, ал ол: «Маған тиіспе, жігіт. Мен аянды болып жатырмын!» деп жауап береді. Бұл сахнада сондай-ақ, 1940-шы жылдардағы африкалық-американдық музыка жанрларының, мысалы, бибоптың Beat мәдениетінің пайда болуына әсері көрсетіледі. «Jive» тобының барлығы қара нәсілді, ал музыкаға деген ризашылығын Beat мәдениетінің стереотиптерін сипаттайтын жаргонмен білдіретін клиенттер жас ақ хапстерлер. 1953 жылы Дальтон Трамбоның Одри Хепберн мен Грегори Пектің қатысуымен түсірілген «Римдік демалыс» фильмінде Эдди Альберт ойнаған кейіпкер, ол стереотиптік битник, бұл термин пайда болғанға дейін бес жыл бұрын пайда болды. Оның шығыс еуропалық фамилиясы Радович, ол кең киім киетін, жолақты футболка киетін және сценарийде төрт рет айтылған сақалды фотограф. 1954 жылы түсірілген «Ақ Рождество» фильмінде «Хореография» атты би-шоу номері бар. Стенли Донен бұл тақырыпты фильмнің мюзикліне «Funny Face» (1957) фильмінде, 2006 жылы Gap жарнамасына қайта өңделген Одри Хепберннің бір өндіріс нөмірімен әкелді. Джерри Юлсманның Керуактың суретінің бірі Gap баспа жарнамасында пайдалану үшін өзгертілді, онда Джойс Джонсон суреттен алынып тасталды. Битниктер мәдениетіне қатысты тағы бір фильм — Роджер Корманның 1959 жылғы қара комедиясы «A Bucket of Blood», Чарльз Б. Гриффит жазған. Фильмде кофехананың қызметшісі битниктердің қолына түсуді аңсайды, сондықтан ол өлі жануарлар мен адамдарды қолдана отырып, мүсін жасау стилін дамытады. Фильмдегі ықпалды кейіпкер — битник ақын, ол топты автобус жігітін маңызды суретші ретінде қабылдауға сендіреді. Теледидарда Боб Денвердің «Доби Гиллистің көптеген махаббаттары» (1959–1963) фильмінде ойнаған Мейнард Г. Кребс кейіпкері бейшара бейконформист битник стереотипін нығайтты, ол 1950-ші жылдардың басында және ортасында танымал кино актерлері, атап айтқанда Марлон Брандо мен Джеймс Дин ұсынған агрессивті бүлікшіл Beat бейнелеріне қарама-қарсы болды. «High School Confidential» (1958) фильмінде биттік қызды Филлипа Фэллон ойнайды, ол нигилистік биттік өлеңді, «High School Drag»-ті айтады. «The Beat Generation» (1959) қозғалысты қылмыс пен зорлық-зомбылықпен байланыстырды, сондай-ақ «The Beatniks» (1960) жасады. «Альфред Хичкок таныстырды» атты эпизодтың бір бөлімі, 1959 жылдың 10 мамырында «Балалармен бірге түн» деп аталды. 1960 жылы Джерри Льюис түсірген «Кіші планетаға сапар» фильмінде Гор Видалдың сатиралық пьесасына негізделген Льюис бейтаныс ретінде түнгі клубтағы битниктерге («Біз еденді қолданбаймыз, тұманды қолданамыз») кіреді және ол скет әнін түсінікті тілінде түсінетіндей көрінеді. 1961 жылы Дик Трейси мультфильмінде Ник есімді битник пайда болады. Ол ешқашан сөйлемейді, бірақ ол Хеп О'Калориге «көшедегі сөзді» өзінің бонголарында кодталған хабарламалар түрінде береді. Looney Tunes мультфильмінің кейіпкері Cool Cat жиі битник ретінде бейнеленеді, сондай-ақ 1963 жылы Foghorn Leghorn қысқа «Banty Raids»-те Banty Rooster бейнеленген. Сол сияқты, Бини мен Сесил мультфильмдер сериясында да битник кейіпкері бар, Го Ман Ван Гог (яғни «Жабайы адам»), ол көбінесе джунглиде тұрады және жауларын алдау үшін әр түрлі суреттер мен фондарды суреттейді, ол алғаш рет «Вайлдсвиллдің жабайы адамы» эпизодында пайда болды. Ханна Барбераның «Top Cat» сериясында битник мысығы Spook, ал оның «Scooby Doo» сериясында битник кейіпкері Shaggy бар. Екі битник (The Cars тобының Рик Окасек және Пиа Задора ойнады) Джон Уотерстің 1988 жылғы «Hairspray» фильмінде ашулы бояулар мен бонго ойнады. «The Addams Family» эпизодының бір бөлімінде: «The Addams Family Meets a Beatnik:», 1965 жылдың 1 қаңтарында эфирге шыққан, оқиғадан кейін өзін-өзі жарақаттаған жас байкер / битник көрсетеді және Адамс отбасында қалады. Бит кофеханалары «Гүл барабан әнінде» (1961), «Оны ал, ол менікі» (1964), «Американдық поп» (1981), «Абсолюттік жаңадан келгендер» (1986), «Мен бір балта өлтірушіге үйлендім» (1993), «The Hudsucker Proxy» (1994), «An Extremely Goofy Movie» (2000) және «Mad Men» (2007) сериалының алтыншы эпизоды «Babylon» көрсетілген. «Mystery Science Theater 3000» культты телесериалында екі Beat-ке қатысты фильмдер талқыланды: 1960 жылғы «The Beatniks» және 1959 жылғы «The Rebel Set». Кэролин Джонс «A Hole in the Head» (1959) фильмінде битник кейіпкерін ойнады. Гарри Конник-младший Брэд Бердтің «The Iron Giant» (1999) фильмінде битник, Дин рөлін ойнады. «Daria» сериалының үшінші маусымындағы «The Lawndale File» эпизодында Куинн Моргендорффер және Fashion Club битник киімін кигенін көруге болады. «The Detectives» сериалының «Tobey’s Place» эпизоды, 1961 жылдың 29 қыркүйегінде эфирге шықты, Адам Уэст кейіпкері, сержант Стив Нельсон, су жағасындағы битниктермен араласады, онда ол өзінің өлеңдерін оқиды. Осы үшін ол полиция қызметкерлерінен айып алады және қысым көреді. «My Little Pony: Friendship Is Magic» сериалының тоғызыншы эпизоды «Sweet and Smokey» атты эпизодында Спайк драконының бұрынғы зорлап алушысы Гарбл битник ақын екені белгілі болды. «The Simpsons» сериалының сегізінші эпизоды «Hurricane Neddy» атты эпизодында Нед Фландерстің ата-анасы битниктер ретінде бейнеленген. HBO Family сериалы «Crashbox»-та Sketch кейіпкері битник ретінде бейнеленген.

Битник кітаптары

Алан Бисборттың «Битниктер: американдық субмәдениетке арналған нұсқаулық» атты зерттемесі 2009 жылы Greenwood Press баспасынан «Greenwood Press субмәдениеттер мен қарсы мәдениеттерге арналған нұсқаулықтар» сериясының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Кітапта уақыт жолағы, сөздік және өмірбаяндық очерктер бар. Greenwood сериясындағы басқалары: панктар, хиппилер, готтар және флэпперлер. Эд Сандерстің «Битник даңқы туралы әңгімелер: I және II томдары» атты жинағы, атынан көрініп тұрғандай, әңгімелер жинағы және оның қатысушыларының өмірінен алынған битник ортасына толық кіріспе. The Fugs тобын құрған автор 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Гринвич Виллидж және Лоуэр Ист-Сайдтағы битниктердің орталығына көшті. Юморлық кітаптардың ішінде «Beat, Beat, Beat» 1959 жылы Phi Beta Kappa Принстон университетінің түлегі Уильям Ф. Браунның карикатураларынан тұратын Signet баспасынан шықты, ол Batten, Barton, Durstine & Osborn жарнама агенттігінің теледидар бөліміндегі қызметінен осы қозғалысқа сын көзбен қарады. Сандра Скоппеттоненың Луиза Фитцхугтың суреттерімен бірге жазған «Сузуки Бийн» (1961) кітабы Кей Томпсонның «Элоиз» (1956–1959) сериясының Бликер-стриттегі битник пародиасы болды. 1960 жылдардағы комиксте Америка Әділет лигасының көмекшісі Снаппер Карр сөйлеу тілі мен киім-кешегіне дейін стереотиптік битник ретінде бейнеленді. DC Comics кейіпкері Джонни Дабл битник ретінде көрсетілген.

Мұражайлар

Сан-Францискода Джерри мен Эстель Симино өздерінің Beat мұражайын басқарады, ол 2003 жылы Калифорния штатының Монтерей қаласында ашылды және 2006 жылы Сан-Францискоға көшірілді. Эд "Биг Дэдди" Рот 1960 жылы Beatnik Bandit көлігін жасау үшін шыны талшығын пайдаланды. Бүгінде бұл көлік Невада штатының Рино қаласындағы Ұлттық автомобиль мұражайында тоқтатылған.