Кіріспе
Еңбек ресурстары: ауыл шаруашылығы: 10% өнеркәсіп: 15% қызмет көрсету: 75% (1996 ж. бағанасы) Өнеркәсіп салалары: туризм, қант, жеңіл өндіріс, экспортқа арналған бөлшектерді құрастыру. Экспорт: 485,4 миллион доллар (2017 ж. бағанасы)
|labour =
|occupations = plainlist|
agriculture: 10%
industry: 15%
services: 75%
(1996 est.) |industries = tourism, sugar, light manufacturing, component assembly for export
|exports = $485.4 million (2017 est.)
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
1966 жылғы 30 қарашада ел Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін де қант құмыры Барбадос үшін маңызды табыс көзі болып қала берді. Аралдың саясаткерлері экономиканы тек ауыл шаруашылығына тәуелді етуден ауыртпалық етті. 1950-1960 жылдары Канада мен Ұлыбританиядан келген туристер туризмді Барбадос экономикасына үлкен үлес қосушы күшке айналдырды. Бриджтаундағы терең су айлағы порты 1961 жылы салынсып аяқталды, содан кейін арал қант тасымалдау және порттағы жүктерді тиеу-төгу үшін заманауи теңіз кемелерін қабылдай алды. 1970 жылдардағы даму барысында әлемдік компаниялар Барбадостың жоғары білімді халқына назар аудара бастады. 1972 жылдың мамырында Барбадос өз Орталық банкін құрды, Шығыс Кариб валюталық органынан (ECCA) бөлініп шықты. 1975 жылға қарай Барбадос долларының АҚШ долларымен арақатынасы жаңа, бекітілген бағамға өтті, ол қазіргі күні АҚШ$1 = BBD$1.98 (BBD$1.00 = ~US$0.50) құрады. 1980 жылдарға таяп Барбадос экономикасы үшін өндіріс саласының өсуі маңызды табыс көзі болып саналды. Intel Corporation сияқты компаниялардың жетекшілігімен өндіріс индустриясы 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында экономикаға зор үлес қосты. 1990 жылдардың басында ел экономикасы ауыр соққыға ұшырады, 1989 мен 1992 жылдар аралығында жан басына шаққандағы нақты ЖІӨ 5,1% төмендеді, бұл 1990 жылғы мұнай бағасының өсуімен байланысты болды. Барбадос Халықаралық валюта қорымен (ХВҚ) ұзақ және қиын келіссөздерден кейін қаржылық көмек алу туралы келісімге келді. Бұл 1993 жылы жалақы мен бағалар жөніндегі хаттамаға әкелді. Бұл инфляциялық оралудың алдын алуға көмектесті және аралдың халықаралық бәсекеге қабілеттілігін қалпына келтірді, соның нәтижесінде 1993 және 2000 жылдар аралығында 2,7% ұзақ мерзімді экономикалық өсімге қол жеткізілді.
Ауыл шаруашылығы
Жердің шамамен 37,2 пайызы егіс жері ретінде жіктеледі. Бұрынғыда барлық егіс жері қант қамысына арналған, бірақ жергілікті тұтынуға арналған дақылдарға бөлінетін үлес артты. 1999 жылы 500 000 тонна қант қамысы өндірілді, бұл 1989-1991 жылдардағы орташа жылдық 584 000 тоннадан кем. 2001 жылы қант экспорты 22 миллион АҚШ долларын құрады, бұл жалпы экспорттың 8,4 пайызына тең. Басты азық дақылдары ("жер өнімдері") – ямс, тәтті картоп, жүгері, еддос, маниок және бірнеше түрлі бұршақ. Жауын-шашынның жеткіліксіздігі мен суарудың болмауы басқа ауыл шаруашылық қызметтерінің дамуына тосқауыл қойды, бірақ көкөніс шаруашылығының бір бөлігі коммерциялық ауқымда жүргізіледі. Аралдың құрғақ аймақтарында да мақта өсіріледі, бірақ мақтаны машинамен жинамайынша, өнім бұрынғы деңгейге жете қоймауы мүмкін.
Мал шаруашылығы
Мал шаруашылығы Барбадостағы маңызды кәсіп емес, себебі жақсы жайылымдар әрқашан жетіспеді және импортталған мал азығының бағасы жоғары. Арал үлкен мөлшерде ет және сүт өнімдерін импорттауға мәжбүр. Малдың көп бөлігі жеке шаруашылықтарға тиесілі. 1999 жылғы бағалау бойынша 23 000 бас ірі қара, 41 000 қой, 33 000 шошқа, 5 000 ешкі және 4 000 000 тауық болды. 1999 жылы құс өсіруде 9 000 тонна ет және 1 000 тонна тауық жұмыртқасы өндірілді. Сүт және құс өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз етуден басқа, шектеулі ауыл шаруашылығы секторы Барбадостың бидай және ет сияқты негізгі азық-түліктерді көп көлемде импорттауына себеп болады.
Балық аулау
Балық аулау саласында шамамен 2000 адам жұмыс істейді, ал флотта 500-ден астам қозғалмалы қайықтар бар. 2000 жылы 3100 тонна балық ауланды. Ұшқыш балық, дольфин балығы, тунец, камбала, король балығы және семсер балығы – ауланатын негізгі түрлердің ішінде. 1983 жылы Оистинс портында балық шаруашылығы терминалдық кешені ашылды.
Орман шаруашылығы
300 жылдық қант өсіру салдарынан бастапқы орманның аз бөлігі ғана сақталған. Жер аумағының шамамен 12 пайызын орманды жерлер құрайды. 2000 жылы дөңгелек ағаш өндірісі 5000 текше метр (176 500 куб фунт) жеткен, ал импорт 3000 текше метр (106 000 куб фунт) болды. 2000 жылы Барбадос 35,3 миллион долларлық ағаш және орман өнімдерін импорттады.
Тау-кен өндірісі
Жергілікті құрылыс қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін әк тасы мен маржан кен орындары қазылды. 2000 жылы әк тасы өндірісі 1,5 миллион тоннаға жетті. Саз және тақта тас, құм мен майда қиыршық тас, сондай-ақ көмірлі кен орындары аз көлемде өнім берді. 2000 жылы гидравликалық цемент өндірісі 267 659 тоннаны құрады, бұл 1996 жылғы 106 515 тоннадан жоғары. Барбадосте мұнай өндірісі де жүргізіледі, құрлықтағы көп бөлігі Вудборн, Сент-Филип аймағында өтеді.
Өңдеу
Барбадостың өңдеуші өнеркәсібі 1980 жылдардың соңындағы дағдарыстан әлі толыққанды қалпына келген жоқ, сол кезде көптеген банкроттық жағдайлар тіркелді және жұмыс күшінің шамамен үштен бірі жұмысын жоғалтты. Бүгінде Барбадоста шамамен 10 000 адам өндіріс саласында жұмыс істейді. Әсіресе электроника секторы 1986 жылы АҚШ-тың Intel жартылай өткізгіш компаниясы зауытын жапқаннан кейін ауыр соққыға ұшырады. Қантты тазарту және ром жасау сияқты дәстүрлі өндірістен басқа, Барбадостың өнеркәсіптік қызметінің бір бөлігі жергілікті нарыққа бағытталған, онда консервіленген тағамдар, сусындар және темекі сияқты тауарлар өндіріледі. Аралдың түкпір-түкпірінде көптеген өнеркәсіптік аймақтар орналасқан. Сент-Люсиде цемент зауыты бар. Экспорттық нарықтар Кариб бассейні мен Латын Америкасының арзан бәсекелестігінен қиындық көріп отыр. Бірақ отандық өндіріс те елеулі проблемаларға тап болып отыр, себебі сауданы либерализациялау арқасында үкімет импортталған тауарларға жоғары тарифтер қойып, ұлттық өнеркәсіптерді қорғау мүмкіндігінен айырылды. Осылайша, Барбадостың өндірушілері төмен жалақы мен өндіріс шығындары бар басқа аймақтық экономикалармен бәсекелесуге тиіс. Мұнай секторы да маңызды өнеркәсіптік жұмыс беруші болып табылады. Мұнай кендері оңтүстік аймақтарда орналасқан, бірақ мұнай коммерциялық көлемде өндірілген жоқ. Аралдағы жалғыз шағын мұнай өңдеу зауыты 1998 жылы жабылып, өңдеу жұмыстарын Тринидад пен Тобагоға көшірді, онда еңбекақы және басқа да шығындар арзан.
Құрылыс
Туризм мен тұрғын үйлерді салуға байланысты құрылыс шары аралдың солтүстігіндегі бірнеше жыл жабық тұрған, 1997 жылы қайта ашылған ірі цемент зауытының жаңаруына ықпал етті.
Туризм
Туризм – Барбадостың маңызды экономикалық қызметі және 1960 жылдан бері солай келіп отыр. Жұмыс істейтін халықтың кемінде 10 пайызы (шамамен 13 000 адам) осы салада жұмыс істейді, ол сәнді қонақүйлерден бастап қарапайым, өздігінен қызмет көрсететін жатақханаларға дейін туристерге әртүрлі жатақханалар ұсынады. Рецессия жылдарынан кейін туризм 1990 жылдардың ортасында қайта жанданды, бірақ 1999 жылы тағы да бір төмендеуге ұшырады. Бұл төмендеудің бір бөлігі Доминикан Республикасы сияқты басқа Кариб елдерінен бәсекелестіктің күшеюіне, екінші бөлігі круиздік кемелердің маршруттарын өзгертуіне байланысты болды – олар Кариб теңізінен тыс немесе Багам аралдары сияқты қысқа маршруттарға көшті. 1999 жылы круиздік кемелермен келген туристердің саны 445 821 адамды құрады, бұл 1997 жылғы 517 888 адамнан азырақ болды, бірақ тұрақты түрде келген туристердің саны 517 869 адамға жетіп, жаңа рекорд орнатты. Жалпы алғанда, 1999 жылы ел туризмнен 700 миллионнан астам АҚШ доллары түсім алды. Барбадостағы мәселе – туристік нысандардың көп бөлігі жоғары урбанизацияланған оңтүстік жағалауда шоғырланған, ал Атлант мұхитының жағалауы – тік жарлары мен үлкен толқындарымен – жағажай туризмі үшін қолайсыз. Аралды АҚШ-та таныстыруды қиындататын бірнеше ірі, танымал брендтік қонақүйлер бар. Екінші жағынан, конгломераттар мен тур пакеттерінің болмауы халық арасында тікелей туристік шығындардың артуына әкеледі. Барбадоста көптеген халықаралық деңгейде танымал қонақүйлер бар. Уақытпен бөлісуге мүмкіндік бар, сонымен қатар аралды жайлаған көптеген шағын жергілікті қонақүйлер мен жеке виллаларда алдын ала брондалған жағдайда орын табуға болады. Барбадостың оңтүстік және батыс жағалаулары тыныш, ашық көк түсті Кариб теңізімен және ақ және қызғылт құмды жағажайларымен танымал. Аралдың шығыс жағалауында Атлант мұхитына қарап тұрған үлкен толқындар бар, олар жеңіл серфингке өте қолайлы. Кейбір аймақтардағы су ағындары жүзушілер үшін қауіпті болуы мүмкін. Кран жағажайы әлемдегі ең жақсы 10 жағажайдың бірі деп танылды. Барбадоста сауда орталықтары танымал, салықсыз сауда жасауға мүмкіндік бар. Сондай-ақ, Сент-Лоуренс ойысы сияқты негізінен туристік аймақтарда мерекелік түнгі өмір де дамыған. Басқа да қызықты орындар: жабайы табиғат қорықтары (Грейм Холл табиғат қорығы), әшекей бұйымдары сататын дүкендер, суға секіру, тікұшақпен саяхаттау, гольф, фестивальдар (ең ірісі – шілде/тамыз айларында өтетін жылдық Crop Over фестивалі), көрікті жерлерді аралау, үңгірлерді зерттеу (Харрисон үңгірі), экзотикалық сусындар мен сәнді киімдерді сатып алу.
Ақпараттық техника
1999 жылы информатика саласында шамамен 1700 адам жұмыс істеді, бұл көрсеткіш қант өнеркәсібімен салыстырылатын шама. Арал 1980 жылдардан бері деректерді өңдеумен айналысып келеді және қазірде дерекқорын басқару, сақтандыру талаптарын өңдеу сияқты операцияларға маманданған. Барбадостегі шығындар Кариб бассейнінің басқа аймақтарына қарағанда жоғары (бірақ АҚШ-тағы шығындардың жартысына жуық), алайда арал сауатты, ағылшын тілінде сөйлейтін жұмыс күшімен және АҚШ-тың шығыс жағалауымен бірдей уақыт белдеуінде орналасқандығының артықшылықтарын ұсынады. Бұл факторларға қарамастан, соңғы жылдары жұмыспен қамту деңгейі төмендеді, себебі шетелдік компаниялардың жылжу белсенділігі артып, олар көбінесе шығындары төмен аймақтарға көшіп барады.
Қаржылық қызметтер
Халықаралық бизнес және қаржылық қызметтер секторы Барбадостың экономикасына маңызды үлес қосуын жалғастыруда. 2010/2011 қаржы жылында сектор корпоративтік салықтар түрінде шамамен 186 миллион BBD төлем түсірді – бұл корпоративтік салықтың жалпы сомасының шамамен 60 пайызын құрайды. 2010 жылдың желтоқсан айының соңында 45 оффшорлық банк, 242 тұтқындалған сақтандыру компаниясы, 3065 халықаралық бизнес компаниясы және 408 шектеулі жауапкершілігі бар халықаралық қоғам тіркелді. Қаржы секторы Еуропалық Одақ пен Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) санкцияларымен қауіп төніп тұр, олардың екеуі де Кариб аймағындағы оффшорлық орталықтарда ақша жылу, салықтан қашу және басқа да қаржылық заңбұзушылықтар туралы алаңдаушылық білдірді.
Круиздік индустрия
2006 жылы Барбадостың Орталық банкінің басшысы үкіметтен барбадостық круиздік кеме компаниясына инвестиция салуды қарастыруды сұрады. Сол кездегі үкімет бұл мүмкіндікті пайдаланбады, бірақ болашақта инвестиция салады ма, жоқ па, әзірге белгісіз.
Ром
Барбадоста үш коммерциялық ром зауыты бар: Вест-Индия ром зауыты, Маунт Гей ромы және Four Square. "Mount Gay Eclipse Silver" 2008 жылы құрылған ең жаңа ромдардың бірі. Сонымен қатар, кішкентай, эксклюзивті өнім шығаратын Сент-Николас аббаттығы да бар.
Кішігірім сауда
Бөлшек сауда маңызды экономикалық қызмет, әсіресе Бриджтаунда ірі дүкендер мен супермаркеттер көп. Ауылдық жерлерде дүкендердің көп бөлігі шағын және отбасылық кәсіп болып табылады. Бөлшек сауда саласында шамамен 18 000 адам жұмыс істейді.