Кіріспе
Ежелгі Мысырдағы перғауын Usermaatre Sekheperenre Рамсес V (Рамсes және Рамсес деп те жазылады) - Мысырдың жиырмасыншы династиясының төртінші перғауыны, Рамсес IV пен Дуатентопеттің ұлы. Оның мумиясы қазір Каирдегі Египет өркениеті ұлттық мұражайында көрсетілуде.
Usermaatre Sekheperenre Ramesses V (also written Ramses and Rameses) was the fourth pharaoh of the Twentieth Dynasty of Egypt and was the son of Ramesses IV and Duatentopet. His mummy is now on display at the National Museum of Egyptian Civilization in Cairo.
Билік
Рамсес V билігі Амон діни қызметкерлерінің билігінің үнемі өсуімен сипатталды, олар билік басындағы перғауындардың есебінен елдегі ғибадатханалық жердің көп бөлігін және мемлекеттік қаржыны бақылады. 1887 жылғы Турин папирусы Рамсес билік құрған кездегі Элефантинаның діни қызметкерлеріне қатысты қаржылық дау туралы мәлімет береді. Оның билік ету кезеңінде ішкі тұрақсыздық та болды, бұл туралы Турин папирусы Cat. 2044-те Дейр-эль-Медина жұмысшыларының Рамсес V-нің KV9 қабіріндегі жұмысын, осы патшаның билікке келген бірінші жылында, "душпаннан" қорқып, мерзімді түрде тоқтатқаны айтылған. Бұл "душпан" – Ливия шабуылдаушылары болған, олар Пер-Нэбит қаласына жетіп, "халықты өртеді". Бірнеше күннен кейін осы шабуылшылардың Фиваға тағы бір шабуыл жасағаны туралы жазба бар. Бұл Мысыр мемлекетінің өзінің элиталық зират жұмысшыларының қауіпсіздігін қамтамасыз етуде қиындықтарға тап болғанын көрсетеді, тіпті жалпы халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету де қиын болды. Вилбур папирусы, Рамсес V билігінің 4-ші жылында жазылған деп саналады, ол маңызды жер өлшеу және салық бағалау құжаты болып табылады. Онда "Крокодилополис (Мединет-эль-Файюм) маңынан оңтүстікке қарай, қазіргі Эль-Миня қаласына дейін, шамамен 90 мильге дейінгі" әртүрлі жерлер қамтылған. Бұл құжат Мысыр жерінің көп бөлігі Амон ғибадатханаларының бақылауында болғанын және олар елдің қаржысын басқарғанын көрсетеді. Сондай-ақ, құжат Амонның бас діни қызметкері Рамсеснахттың билігінің артуын көрсетеді, оның ұлы, Усимаренақте, бас салық жинаушы лауазымын атқарды.
Өлім
Рамзес V-тің қайтыс болу себептері белгісіз, бірақ оның билігі шамамен төрт жылға созылғандығы мәлім. Ол өзінің билік еткенінің 4-ші жылында, Перет айының бірінші және екінші айлары аралығында дүниеден озды. Остракон бойынша, бұл патша Рамзес VI-ның, оның мұрагерінің билігінің 2-ші жылында ғана жерленген, бұл египеттік дәстүрге қайшы келеді, себебі дәстүр бойынша патшаны мумиялап, мұрагері билік құрғаннан кейін 70 күн ішінде жерлеу керек еді. Дегенмен, Рамзес VI-ның билігінің 2-ші жылында, Ахет айының 2-ші айының 1-ші күнінде Рамзес V-тің жерленуінің кешігуінің тағы бір себебі (ҚРИ, VI, 343 қараңыз) Тебадан ливиялықтарды [басқыншыларды] тазарту және Рамзес V-ке KV9 қабірінде екі қабірді бірге жасау жоспары іске асырылғанша уақытша қабір дайындау қажеттілігімен байланысты болуы мүмкін. 2016 жылы жасалған жаңа жаңалықтарға сәйкес, шешекке ұқсас аурудың ортақ ата-тегі 1580 жылға дейін жетеді, бірақ бұл зерттеу шешекті жою кезінде тараған штаммдардың ортақ ата-тегі 16 ғасырдың соңында болғандығын көрсетеді, атап айтқанда, "20 ғасырда жойылған VARV түрлері шамамен 200 жыл ғана өмір сүрді, адамдардың қозғалысы мен халық санының қарқынды өсу кезеңінде, сонымен қатар егу және вакцинация кеңінен таралған кезде". Шындығында, олар ежелгі шешек жағдайлары туралы "егер олар шынымен шешек болса, онда бұл ерте жағдайлар 1970 жылдары жойылған вирустардың түрлерінен туындаған" дейді. Вакцинацияның, немесе орта ғасырлардағы Қытай мен Жапониядағы вариоляцияның пайда болуы шешек штаммдарының салыстырмалы мөлшерін өзгертіп, ежелгі штаммдардың таралуын азайтуы мүмкін. 2015 жылғы шолу шешектің эволюциясы және оның ортақ ата-тегінен айырмашылығы туралы соңғы зерттеулерді қорытындылап, шешектің 3000-4000 жыл бұрын Шығыс Африкада немесе Үндістанда пайда болған болуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл сипатталған зерттеумен қайшы келмейді, онда біздің заманымыздан бұрынғы бірінші ғасырға дейінгі шешек туралы сипаттамалар бар. Соңында, тағы бір геномдық талдау шешектің эволюциясын қазіргі уақыттан 16 000 жыл бұрынға жатқызады және Рамзес V туралы айтады: "Егер Рамзес V-тің іріңді бөртпесі шешек болса, онда ол аймақтық эндемиялық аурудың орнына импортталған жағдайлардан туындаған шешек жарылымын білдіруі мүмкін. Бұл гипотеза сол кезеңдегі үш мумияда осындай зақымданулар болғандығымен расталады".