Кіріспе

Людвиг Милиус Эрихсен (15 қаңтар 1872 – 25 қараша 1907) – даниялық жазушы, этнолог және саяхатшы, Ринкёбинг қаласынан шыққан. Ол ең белгілісі Гренландияны зерттеуші ретінде танылды.

Әдеби экспедиция

Граф Харальд Молтке және Кнуд Расмуссенмен бірге Милиус Эриксен Дания әдеби экспедициясын (1902–1904) Батыс Гренландияға ұйымдастырды. Экспедицияның алғашқы кезеңінде (1902) Эвигедсфьорд жанында екі мұзсыз тау жотасын ашты. Кейіннен экспедиция мүшелері Кейп-Йоркке жетіп, 10 ай бойы эскимолар сияқты өмір сүрді. Экспедицияның Мелвилл шығанағының мұзы арқылы Упернавикке қайту жолы – мұз үстіндегі алғашқы тіркелген өткел болды.

Дания экспедициясы

Дания экспедициясының (1906-08) командирі ретінде Милиус Эриксен үш айлық далалық жұмыс арқылы белгісіз Солтүстік-Шығыс Гренландияның барлық жағалауын зерттеу және картаға түсіру міндетін алды. Экспедиция 6436 шақырымнан асатын мұз үстіндегі саяхат жасады, бұл Арктикадағы кез келген күштің рекордтық көрсеткішін басып өтті. Йохан Петер Кохтың негізгі саяхаты, қайталануларды есептемегенде, шамамен 2011 шақырымды (1250 миль) құрады, ал Милиус Эриксеннің саяхаты 1609 шақырымнан (1000 миль) асып кеткен болуы керек. Олардың зерттеулері Роберт Пирридің Navy Cliff-тен оңтүстік-шығысқа қарай созылатын жағалау картасының мүлдем дұрыс емес екенін көрсетті. Шындығында, жағалау солтүстік-шығысқа қарай созылып, Гренландияның ауданын шамамен 259 000 шаршы километрге (100 000 квадрат миль) ұлғайтты және оны Navy Cliff-тен – карталарда Гренландия теңізі дұрыс емес көрсетілген – Шпицбергенге дейін жартылай созып алды. Милиус Эриксеннің жеке зерттеулері Пирри каналының бар еместігін дәлелдеді. Екі жылдан кейін, Дания Гренландия экспедициясының жетекшісі Эйнар Миккельсен (1880-1971) бұл канал бар деп есептеді, бірақ Дания фиордының төбесіндегі қалың таста (cairn) Милиус Эриксеннің баяндамасын тапқанға дейін. Милиус Эриксен онда былай деп нақты жазған:

Милиус Эриксен Гренландияның Farewell мүйісінен (60° N) ең солтүстікке жеткен жерге дейін (83° 39' N) үзділігін анықтады. Ол сонымен қатар Дания, Хаген және Брёнлундтың үлкен фиордтарын ашты және зерттеді.

Өлім

Бұрынғы карталардың қателігіне ие болып, Милиус Эриксен Нильс Петер Хоге Хаген және гренландық Йорген Бронлунд саяхатын осылай ұзартты, сол көктемде кемеге қайту мүмкін болмады. Олар тасты далаларда аң аулауға қажетті аяқ киімсіз Дания фьорды аймағында жазды өткізуге мәжбүр болды. Адамдар мен иттерді қоректендіру қажеттілігінен үш иттен құралған топты бірге дейін азайтуға тура келді. Қыркүйек айында олар Гренландияның солтүстік-шығыс бөлігіндегі жаңадан мұз басып қалған теңіз арқылы кері жолға шықты. Бірақ Малемук тауының оңтүстік жағалауына жеткенде, ашық суға тап болып, құрлыққа ішкері жол тартуға мәжбүр болды. Сапар барысында Милиус Эриксен мен Хаген аштықтан, шаршаудан және Ниоглефьерд фьордының мұзындағы қадамдарынан қаза тапты. Кох келесі көктемде Ламберт Лэндте Хагеннің карталық эскиздерін, Бронлундтың денесін және оның күнделігін тапты. Милиус Эриксеннің Дания фьордында қалдырған кейбір тас үй есебін 1912 жылы Эйнар Миккельсен тауып, Копенгагенге жеткізді.

Құрметтер

Гренландияның солтүстігіндегі Милиус Эриксен жері оның құрметіне аталған. Копенгагендегі Дания экспедициясының ескерткіші. 1933 жылы, экспедициядан 25 жыл өткен соң, экспедициялық кеме «Данияның» капитаны және Милиус Эриксеннің қазасынан кейін Дания экспедициясын басқарған Альф Тролле (1879–1949) жасаған күміс естелік медаль.