Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гренландиялық даниялық поляр зерттеушісі және антропологі (1879–1933)
Greenlandic Danish polar explorer and anthropologist (1879–1933)
Кнуд Йохан Виктор Расмуссен (7 маусым 1879 – 21 желтоқсан 1933) – Гренландиялық даниялық поляр зерттеушісі және антропологі. Ол "эскимологияның әкесі" (қазір көбінесе инуиттерді зерттеу немесе Гренландия және Арктиканы зерттеу деп аталады) деп еске алынады және Солтүстік-Батыс өткелінен иттермен алғашқы болып өтіп, осылайша Еуропалықтардың арасында бірінші болды. Ол Гренландияда, Данияда және Канада инуиттері арасында әлі де кеңінен танымал.
Knud Johan Victor Rasmussen ('/r//æ//s//m//ʊ//s//ən/; 7 June 1879 – 21 December 1933) was a Greenlandic Danish polar explorer and anthropologist. He has been called the "father of Eskimology" (now often known as Inuit Studies or Greenlandic and Arctic Studies) and was the first European to cross the Northwest Passage via dog sled. He remains well known in Greenland, Denmark and among Canadian Inuit.
Алғашқы жылдар
Расмуссен Гренландияның Якобшавен қаласында даниялық миссионер, пастор Кристиан Расмуссен мен инуит-даниялық анасы Ловиз Расмуссеннің (қыз есімі Флейшер) ұлы болып дүниеге келді. Оның екі бауырласы болды. Расмуссен өмірінің алғашқы жылдарын Гренландияда Калааллит арасында өткізді, онда ол Калааллисут тілін үйренді, аң аулауға, күйелі шанамен жүргізуге және Арктиканың қатал жағдайларында өмір сүруге бейімделді. "Менің досым – Гренландиялық аңшылар еді; бала кезімнен олармен ойнап, жұмыс істедім, сондықтан ең қиын шана сапарлары да маған жағымды әдетке айналды."
Rasmussen was born in Jakobshavn, Greenland, the son of a Danish missionary, the vicar Christian Rasmussen, and an Inuit–Danish mother, Lovise Rasmussen (née Fleischer). He had two siblings. Rasmussen spent his early years in Greenland among the Kalaallit where he learned to speak Kalaallisut, hunt, drive dog sleds and live in harsh Arctic conditions. "My playmates were native Greenlanders; from the earliest boyhood I played and worked with the hunters, so even the hardships of the most strenuous sledge trips became pleasant routine for me."
Мансап
Ол 1902–1904 жылдары алғашқы экспедициясын жасады, ол Йорген Брёнлунд, Харальд Мольтке және Людвиг Милиус Эрихсенмен бірге инуиттер мәдениетін зерттеу мақсатындағы «Дания әдеби экспедициясы» деп аталды. Отанына оралғаннан кейін лекциялар оқып, 1908 жылы «Полярлық солтүстіктің халқы» атты саяхат күнделігі мен инуиттер фольклорына арналған ғылыми еңбегін жазды. 1908 жылы Дагмар Андерсенге үйленді. 1910 жылы Расмуссен мен досы Питер Фрейхен Гренландиядағы Кейп-Йорк (Каанаак) жерінде «Туле» сауда станциясын құрды, ол сауда базасы ретінде қызмет етті. «Туле» атауы әлемдегі ең солтүстік сауда бекеті болғандықтан таңдалды, бұл атау сөзбе-сөз «Ultima Thule» деген мағынаны білдіреді. «Туле» сауда станциясы 1912–1933 жылдар аралығында өткен жеті «Туле экспедициясы» деп аталатын экспедициялардың негізгі базасы болды.
He went on his first expedition in 1902–1904, known as The Danish Literary Expedition, with Jørgen Brønlund, Harald Moltke and Ludvig Mylius Erichsen, to examine Inuit culture. After returning home, he went on a lecture circuit and wrote The People of the Polar North (1908), a combination travel journal and scholarly account of Inuit folklore. In 1908, he married Dagmar Andersen. In 1910, Rasmussen and friend Peter Freuchen established the Thule Trading Station at Cape York (Qaanaaq), Greenland, as a trading base. The name Thule was chosen because it was the most northerly trading post in the world, literally the "Ultima Thule". Thule Trading Station became the home base for a series of seven expeditions, known as the Thule Expeditions, between 1912 and 1933.
Туле экспедициялары
Бірінші Туле экспедициясы (1912, Расмуссен және Фрейхен) Роберт Пирридің Пирри жерін Гренландиядан бөліп тұратын арна бар деген мәлімдемесін тексеру мақсатымен ұйымдастырылды. Олар бұл дұрыс емес екенін, өлімге жуық сапармен мұздың ішінде жүріп дәлелдеді. Фрейхен осы сапар туралы (және басқаларын) "Вагрант викинг" (1953) және "Мен Расмуссенмен бірге саяхаттадым" (1958) кітаптарында баяндады. 1915 жылы ол Матиас Сторхтың "Сингнагтугак" романын дания тіліне аударды ("Ұйқы" деп аударылған, ағылшын тілінде "The Dream"; En grønlænders drøm деп аталды), бұл гренланд тілінде жазылған алғашқы роман болды. Екінші Туле экспедициясы (1916–1918) Гренландияның солтүстік жағалауының нашар зерттелген аймағын картаға түсіру үшін жеті адамнан тұратын үлкен командамен аттанды. Бұл сапар Расмуссеннің "Поляр теңізі жағасындағы Гренландия" (1921) еңбегінде сипатталған. Сапарда екі адам қаза тапты, бұл Расмуссеннің мансабындағы жалғыз трагедия болды.
The First Thule Expedition (1912, Rasmussen and Freuchen) aimed to test Robert Peary's claim that a channel divided Peary Land from Greenland. They proved this was not the case in a remarkable journey across the inland ice that almost killed them. Freuchen wrote personal accounts of this journey (and others) in Vagrant Viking (1953) and I Sailed with Rasmussen (1958). In 1915, he translated Mathias Storch's novel Singnagtugaq into Danish (The Dream in English; translated as En grønlænders drøm), the first novel written in Greenlandic. The Second Thule Expedition (1916–1918) was larger with a team of seven men, which set out to map a little known area of Greenland's north coast. This journey was documented in Rasmussen's account Greenland by the Polar Sea (1921). The trip was beset with two fatalities, the only in Rasmussen's career,
Расмуссен команданы тастап, екі инуит аңшысымен бірге иттермен 16 ай бойы Солтүстік Америка арқылы Алясканың Ном қаласына дейін саяхаттады. Ол Ресейге өтуге тырысты, бірақ визасы берілмеді. Келесі жеті жыл бойы Расмуссен Гренландия мен Дания арасында лекциялар оқып, жазумен айналысты. 1931 жылы ол Норвегиямен таласқа түскен Гренландияның шығыс бөлігіне Данияның құқығын бекіту мақсатымен Алтыншы Туле экспедициясына қатысты, содан кейін бірнеше аптадан кейін Копенгагенде 54 жасында қайтыс болды. Осы экспедиция барысында Расмуссен "Палоның үйлену тойы" фильмі жөнінде жұмыс істеді, оның сценарийін өзі жазды. Фильмді Фридрих Дальсхайм түсірді және 1934 жылы "Palos brudefærd" деген даниялық атаумен аяқталды.
Rasmussen left the team and traveled for 16 months with two Inuit hunters by dog sled across North America to Nome, Alaska – he tried to continue to Russia but his visa was refused. For the next seven years, Rasmussen traveled between Greenland and Denmark giving lectures and writing. In 1931, he went on the Sixth Thule Expedition, designed to consolidate Denmark's claim on a portion of eastern Greenland that was contested by Norway. dying a few weeks later in Copenhagen at the age of 54. During this expedition Rasmussen worked on the film The Wedding of Palo, which Rasmussen wrote the screenplay for. The film was directed by Friedrich Dalsheim and completed in 1934 under the Danish title Palos brudefærd.
Құрметтер
Бірнеше мүйістер мен мұздықтардан басқа, Гренландиядағы Кнуд Расмуссен жотасы, сондай-ақ Кнуд Расмуссен класындағы патрульдік кеме және оның бас кемесі HDMS Knud Rasmussen оның құрметіне аталған. Ол 1912 жылы Америка географиялық қоғамының құрметті мүшелігімен, ал 1924 жылы Дейли медалімен марапатталды. Ұлыбританияның Корольдік географиялық қоғамы оған 1923 жылы Негізін қалаушы медалін, ал Данияның Корольдік географиялық қоғамы 1924 жылы Ханс Эгеде медалін табыс етті. 1924 жылы Копенгаген университеті мен 1927 жылы Сент-Эндрюс университетінің құрметті докторы атанды.
In addition to several capes and glaciers, Knud Rasmussen Range in Greenland is named after him, as is the Knud Rasmussen class patrol vessel and its lead ship, the HDMS Knud Rasmussen. He was awarded an Honorary Fellowship from the American Geographical Society in 1912, and its Daly Medal in 1924. The Royal Geographical Society awarded him their Founder's Medal in 1923 and the Royal Danish Geographical Society their Hans Egede Medal in 1924. He was made honorary doctor at the University of Copenhagen in 1924, and the University of St Andrews in 1927.