Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сылбырлы музыкалық аспаптарды келтіруге арналған аппарат, музыкалық аспаптарды келтіру құрылғысы.
Apparatus for tuning stringed musical instruments
the musical instrument tuning device
Машина басы (сондай-ақ, келтіру машинасы, тюнер немесе шестерлік бас деп те аталады) – бұл сымдардың тартылуын реттеу арқылы сылбырлы музыкалық аспаптарды келтіруге арналған механизм. Машина басқандар мандолиналар, гитаралар, контрбастар және басқаларында қолданылады және әдетте аспаптың мойнында орналасады. Гитараны келтіруге арналған құрылғылардың басқа атауларына тіректер, шестернялар, машиналар, тұтқалар, түймелер, кергіштер және бекіткіштер кіреді. Скрипкалар, альттар, виолончельдер, лютнялар, ескі фламенко гитаралары және укулелелерде қолданылатын шестернясыз келтіру құрылғылары үйкеліс тіректер деп аталады, олар сымды олардың конустық пішінінен туындайтын үйкеліс күші арқылы және тартылған сымның күші арқылы тартылып ұстайды.
A machine head (also referred to as a tuning machine, tuner, or gear head) is a geared apparatus for tuning stringed musical instruments by adjusting string tension. Machine heads are used on mandolins, guitars, double basses and others, and are usually located on the instrument's headstock. Other names for guitar tuners include pegs, gears, machines, cranks, knobs, tensioners and tighteners. Non geared tuning devices as used on violins, violas, cellos, lutes, older Flamenco guitars and ukuleles are known as friction pegs, which hold the string to tension by way of friction caused by their tapered shape and by the string pull created by the tight string.
Құрылыс және іс-қимыл
Дәстүрлі түрде, бір машина басы цилиндрден немесе капстаннан тұрады, ол тісті дөңгелектің (пиньон) ортасына орнатылған, түйме немесе "батырма" және оларды байланыстыратын құрттық тісті шегергіштен (червячная передача) құралады. Капстанның тісті дөңгелектен алыс жағында тесігі болады, ал арқан сол тесіктен өтіп, капстанға оралады. Арқанды орнатуды аяқтау үшін, баулықты (ручка) бұрап арқанды тартылады. Құрттық тісті шегергіш капстанның баулық қозғалмаса бұрылмауын қамтамасыз етеді; сонымен қатар, нақты реттеуге мүмкіндік береді. Банжолар көбінесе планеталық дөңгелектерді пайдаланатын басқа механизмді қолданады, онда баулық пен капстан екеуі де бір ось бойынша айналады. Кейбір гитаралар (мысалы, түпнұсқа Gibson Firebird, алғашқы Gibson бас-гитаралары және Марио Маккаферридің пластик аспаптары) осы конструкцияны қолданған. Гитарист әртүрлі арқандардың тартылуын (кернеуін) баулықтар арқылы дұрыс көйлектеу үшін реттейді: жоғары тартылудан (кернеуден) көтеріңкі дыбыс, төмен тартылудан (кернеуден) төменгі дыбыс шығады. "Жеңіл" тартылулы (кернеулі) арқандары бар болат арқанды акустикалық гитаралар үшін әдеттегі тартылу (кернеу) 10,5 кгф (23,3 лбф, 103 Н) -тан 13,8 кгф (30,2 лбф, 135 Н) аралығында болады.
Traditionally, a single machine head consists of a cylinder or capstan, mounted at the center of a pinion gear, a knob or "button" and a worm gear that links them. The capstan has a hole through the far end from the gear, and the string is made to go through that hole, and is wrapped around the capstan. To complete the string installation, the string is tightened by turning the capstan using the tuning knob. The worm gear ensures that the capstan cannot turn without a movement on the knob; it also allows precise tuning. Banjos usually employ a different mechanism using planetary gears in this case, the knob and the capstan both rotate on the same axis. A few guitars (e. g. the original Gibson Firebird, early Gibson basses and Mario Maccaferri's plastic instruments) have used this design. The guitarist adjusts the tension of the various strings using the knobs so that they are correctly tuned: a higher tension yields a sharper pitch, a lower tension a flatter pitch. Typical tensions for steel string acoustic guitars with "light" tension strings are 10.5 kgf (23.3 lbf, 103 N) to 13.8 kgf (30.2 lbf, 135 N).
Блоктаушы тюнерлер
"Блокировкалы тюнерлер" термині екі мағынаны білдіреді. Қазіргі кезде ол ілгектің ішіндегі, сымды бекітіп, сырғанаудың алдын алатын механизмді (әдетте, эксцентрик немесе бұранда) көрсетеді. 1980 жылдары вибрато қолданудың кеңінен таралуымен бірнеше өндірушілер өзгертілген конструкцияны ұсынды, ол әдетте "бұғаттағыш ілгектік механизмдер" деп аталады. Бұл механизмдер әрбір тюнерде сымды бекіту және құлақты тұрақтандыру үшін қосымша мүмкіндіктермен жабдықталған, негізінен вибратоны жиі қолданатын музыканттарға арналған. Кейбір конструкциялар сымды ұстаған жерінде оның жұлынуын күшейтеді. "Блокировка" термині бұрыннан келе жатқан, мүмкін Гровер компаниясынан бастау алған, және ол құрт және тістік жүйенің сырғанауын едәуір азайтатын "кері соққыға қарсы" дизайнды білдіреді. Тістік дөңгелегінің тістері құрт тістерімен байланысып, сымның кернеуі тістер арасындағы үйкелісті жеңуге жеткіліксіз болады. Мұндай конструкция өзін-өзі бұғаттайтын деп аталады. Grover Rotomatics және басқа өндірушілердің ұқсас конструкциялары "бұғаттағыш тюнерлер" деп дұрыс аталады.
The term "locking tuners" has two meanings. Presently, it refers to some sort of mechanism in the string peg (usually a cam or screw) that locks the string in place, preventing slippage. With the popular increase of extreme vibrato arm usage in the 1980s, several manufacturers introduced a modified design, commonly called locking machine heads, where the individual tuner has an additional mechanism to lock the string in place and stabilize tuning, primarily intended for musicians who make regular use of the vibrato. Some designs increase string breakage at the point they grip the string. The term "locking" is much older, possibly originating with Grover, and refers to an "anti backlash" design of the gears, which greatly reduced the slippage of the basic worm and gear system. The gear's teeth are shaped to lock into those of the worm, with the string tension insufficient to overcome the friction between the gears. Such a design is called self locking. Grover Rotomatics and similar designs from other manufacturers are rightly called "locking tuners".
Пайдалануға төзімділік
Кейбір аспаптарда, әсіресе скрипкалар отбасында (контрабастан басқа) ойнайтын музыканттар машиналық құрылғыларды қолдануға қарсы тұрады, сүргіш тіректерді пайдалануды жалғастыруды қалайды. Сыртқы түрі, салмағы, дәстүр және қарапайымдығы сияқты факторлар осыған себеп ретінде келтіріледі, тіпті сүргіш тіректердің ырғақтан шығып қалуы, босап кетуі немесе қысылып қалуы сияқты мәселелерге қарамастан. 2000-жылдардың басында, аспапқа ешқандай физикалық өзгеріс енгізбей орнатуға болатын, сүргіш тірек пішіндес корпусы бар планеталық механизмдермен жабдықталған тіректер пайда болды. Бұл тіректерге көшу шамалы қиындықтармен жүзеге асты, бірақ олардың көмегімен ішектерді ауыстыру көбірек уақытты алуы мүмкін.
Musicians playing certain instruments, most notably the violin family, (excepting the double bass) remain resistant to the use of machine heads, insisting on the continued use of friction pegs. Such factors as appearance, weight, tradition and simplicity are cited as justification, despite issues with friction pegs slipping out of tune, coming loose or jamming. In the early 2000s, tuning pegs were introduced with planetary gearing inside a friction peg shaped casing that can be fitted to an instrument without physical alterations. While reasonably well accepted, planetary pegs can make string changes more time consuming.