Румынияның мемлекеттік гербі

Кіріспе

Румынияның ұлттық гербі

Румынияның гербі 1992 жылғы 10 қыркүйекте Румыния Парламентімен Румынияның ресми гербі ретінде қабылданды. Қазіргі герб 1922 және 1947 жылдар аралығында қолданылған Румыния Корольдігінің кіші гербіне негізделген, ол 1921 жылы Трансильваниялық венгр геральдисі Йозеф Себестен Клуж-Напока қаласында Румыния королі Фердинанд I-нің тапсырысымен жасалған және Виктор Димамен қайта жобаланған. Гербтің орталық элементі – тұмсығында крест, ал тырнақтарында жезтау мен қылыш ұстаған алтын ақ илаха. Ол сонымен қатар ұлттық тудың түстерін (қызыл, сары және көк) көрсетеді. 2016 жылғы 11 шілдеде Румынияның Темір тәжінің бейнесі қосылып, герб толықтырылды.

Тарих

Румынияның елтаңбасының дизайны идеясы 1859 жылы, екі румын жері – Валахия мен Молдавия, князь Александр Иоан Куза басшылығымен біріккен кезде туындады. Сол кезде екі геральдикалық символ – алтын ақила мен аuroкс ресми түрде бейнеленді. 1866 жылға дейін елтаңбаның көптеген нұсқалары болды, олардың айырмашылығы фон түсі мен екі негізгі элементтің бейнелену санында еді. 1866 жылы Кароль I Румыния князі сайланғаннан кейін қалқан төрт бөлікке бөлінді: бірінші және төртінші бөліктерде ақила, ал екінші және үшінші бөліктерде аuroкс бейнеленді. Қалқанның үстінде биліктегі Гогенцоллерн әулетінің гербі орналастырылды. 1872 жылдан бастап елтаңбаға Оңтүстік Бессарабияның (1877 жылдан кейін Добруджа) символы – төртінші бөлікте екі дельфин, ал үшінші бөлікте алтын арыстан – Олтения символы қосылды. Румынияның тәуелсіздік соғысынан кейін қалқанға егемендік пен тәуелсіздіктің символы – Болат тәж қойылды. Елтаңба 1921 жылға дейін өзгеріссіз қалды, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Трансильвания Румыния Корольдығымен біріктірілгенге дейін. Содан кейін Трансильванияның гербі төртінші бөлікке орналастырылды, Турул (барлық мотивтер, Турулдың өзі де «Notita Dignitatum» еңбектерінде кездеседі, бұл кейінгі Рим империясының қалқан дизайндарының нысаны) қара ақиламен ауыстырылды, үшінші бөлікте Банат гербі (Дамаск Аполлодорының көпірі және алтын арыстан) бейнеленді, ал Добруджа гербі кіріктірілді. Қалқан румындардың латындық тегін білдіретін алтын айқышпен және тәжмен безендірілген ақиланың кеудесіне орналастырылды. Ақила көк қалқанға орналастырылды, оның үстінде Болат тәж тұрды. Елтаңбаның үш нұсқасы болды: кішкентай, орташа (ұстаушылар мен ұранымен) және үлкен (қызыл мантиенің үстіндегі орташа елтаңба, күміспен әсемделген). Елтаңбаны Трансильваниялық венгр Йозеф Себестен Кеопецци жасаған, оны Александру Цыгара Самуркаш ұсынған. 1948 жылдан кейін коммунистік билік туды да, елтаңбаны өзгертті. Елтаңба коммунистік үлгіге сай келген эмблемаға айналды: көтеріліп келе жатқан күн, трактор және мұнай бұрғылауын бейнелейтін пейзаж, ұлттық тудың түстеріндегі лентамен байланған бидай баспен қоршалған. 1989 жылға дейін төрт нұсқасы болды, біріншісі 1948 жылдан кейін (республика жарияланғаннан кейін) өзгертілді, 1952 жылы тағы да өзгертілді (қызыл жұлдыз қосылды), содан кейін 1965 жылы Румыния Халық Республикасы емес, Социалистік Республика болды. 1989 жылғы революциядан кейін Румынияға жаңа, көрнекті елтаңба беру туралы идея туды. Шын мәнінде, революцияның символы – коммунистік елтаңба кесілген ортасындағы тесігі бар ту болды. Румынияның жаңа елтаңбасын жасау үшін құрылған геральдикалық комиссия қарқынды жұмыс істеді, Парламентке екі түпкілікті нұсқаны ұсынды, содан кейін олар біріктірілді. Қазіргі нұсқасы 1992 жылдың 10 қыркүйегінде Румыния Парламентінің екі палатасының бірлескен отырысында қабылданды. 2016 жылдың сәуірінде Әділет комитетінің депутаттары Сенат бұрын мақұлдаған заң жобасын қолдады, ол ақиланың басына тәжді қайтаруды және мемлекеттік органдарға қолданыстағы эмблемалар мен мөрлерді 2018 жылдың 31 желтоқсанына дейін заңмен белгіленгендерге ауыстыруды тапсырды (1918 жылдың 1 желтоқсанында Трансильванияның Румыниямен біріккенінің 100 жылдығына орай). Заң жобасы 2016 жылдың 8 маусымында Депутаттар палатасы қабылдады және 2016 жылдың 11 шілдесінде президент Клаус Йоханнис қол қойды.

The idea behind the design of the coat of arms of Romania dates from 1859, when the two Romanian countries, Wallachia and Moldavia, united under Prince Alexandru Ioan Cuza. Then the two heraldic symbols, the golden aquila and the aurochs, were officially juxtaposed. Until 1866, there were many variants of the coat of arms, regarding the background color and the number of times the two main elements where represented. In 1866, after Carol I was elected Prince of Romania, the shield was divided into quarters: in the first and fourth an eagle was depicted, and in the second and third the aurochs; above the shield the arms of the reigning Hohenzollern family was placed. After 1872, the coat of arms included the symbol of southern Bessarabia (after 1877, of Dobruja), two dolphins, in the fourth quarter; and the one of Oltenia, a golden lion, in the third quarter; on the shield the Steel Crown was placed, as a symbol of sovereignty and independence, after the Romanian War of Independence. The coat of arms remained unchanged until 1921, after World War I, when Transylvania was united with the Kingdom of Romania. Then the coat of arms of Transylvania was placed in the fourth quarter, with the Turul (almost all motivs including the supposed Turul can be found in the "Notita Dignitatum" in form of late roman empire shield designs) replaced by a black aquila, the third quarter depicted the coat of arms of Banat (the bridge of Apollodorus of Damascus and a golden lion), and the coat of arms of Dobruja was placed in an insertion. The shield was placed on the chest of a golden crossed and crowned aquila, as a symbol of the Latinity of the Romanians. The aquila was placed on a blue shield, capped with the Steel Crown. The coat of arms had three versions: lesser, middle (with supporters and motto), and greater (the middle arms on a red mantle lined with ermine). The coat of arms was designed by Transylvanian Hungarian József Sebestyén Keöpeczi, who was recommended by Alexandru Tzigara Samurcaș. After 1948, the Communist authorities changed both the flag and the coat of arms. The coat of arms was rather an emblem, faithful to the Communist pattern: a landscape (depicting a rising sun, a tractor and an oil drill) surrounded by stocks of wheat tied together with a cloth in the colors of the national flag. Until 1989, there were four variants, the first being changed shortly after 1948 (the proclamation of the republic), again changed in 1952 (a red star was added), and finally in 1965, when Romania ceased to be a People's Republic and became a Socialist Republic. Immediately after the 1989 Revolution, the idea came up of giving Romania a new, representative coat of arms. In fact, the very symbol of the Revolution was the flag with a hole in its middle where the communist coat of arms had been cut out. The heraldic commission set up to design a new coat of arms for Romania worked intensely, subjecting to the Parliament two final designs which were then combined. What emerged is the current design adopted by the two chambers of the Romanian Parliament in their joint session on September 10, 1992. In April 2016, deputies of the Judiciary Committee endorsed a bill voted previously by the Senate that returns the crown on the head of the eagle and mandates the public authorities to replace the existing emblems and seals to those provided by law until 31 December 2018 (to mark the centenary of the Union of Transylvania with Romania on 1 December 1918). The bill was adopted by the Chamber of Deputies on 8 June 2016 and promulgated by President Klaus Iohannis on 11 July 2016.