Кіріспе

Каргополь (Ка́ргополь) – Ресейдің Архангельск облысындағы қала және Каргополь ауданының әкімшілік орталығы. Қала Онега өзенінің екі жағасында, Лача көлінен солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде, облыстың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Халық саны:

Тарих

Каргополь қашан құрылғаны белгісіз, бірақ 1146 жылы алғаш рет тарихқа түскен кезде ол Новгород Республикасының сауда бекеті және ең солтүстік тұрақты славян елді мекендерінің бірі болды. Оның ерте тарихына қатысты құжаттар аз болғанымен, Каргополь 13 және 14 ғасырларда Бжармаландтың ең ірі сауда орталығы болған деп саналады. 1447 жылы осы жерде Дмитрий Шемьяка Василий II-нің ашуынан паналаған. Мәскеу мен Архангельск арасындағы ежелгі сауда жолында (сол кездегі жалғыз ресейлік теңіз порты) орналасқан Каргополь, әсіресе 16 ғасырдың ортасында Мәскеу компаниясы қызметін бастағаннан кейін, Ресейдің ең гүлденген қалаларының біріне айналды. Ұлы қару-жарақ кезеңінде ол поляк және литвалық қарақшылардың қоршауына қарсы тұрды. 1608 жылы Каргопольде шаруалар көтерілісінің басшысы Иван Болотников өлім жазасына кесілді. Ресей Балтық теңізіне қайта қол жеткізгеннен және Санкт-Петербург қаласы негізделгеннен кейін, Каргополь біртіндеп естен шықты. Дегенмен, Каргополь тұрғындары Азиялық Ресейді зерттеуде белсенділік танытты. Ресей Америкасының (Алясканың) тұңғыш губернаторы Александр Баранов осы қалада дүниеге келген.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-территориялық бөлініс жүйесінде Каргополь – Каргополь ауданының әкімшілік орталығы. Әкімшілік бірлік ретінде, ол Каргополь ауданы құрамына аудандық маңызы бар Каргополь қаласы ретінде кіреді.

Өнеркәсіп

Каргопольск ауданының өнеркәсібі ағаш өнеркәсібіне негізделген. Каргополде 1970-жылдарға дейін жұмыс істеген лин өндірісі зауыты қазір тоқтатылған.

Көлік

Каргополь Няндомамен асфальтталған жолмен және шығысқа қарай аймақтың басты тас жолы – Мәскеу мен Архангельскті байланыстыратын М8 тас жолымен қосылған. Солтүстікке қарай Плесецк және Брин-Наволок арқылы М8 тас жолына жалғасатын жол бар. Бұл – теміржол салынғанға дейін Каргопольді Архангельскпен байланыстырған тарихи сауда жолы, және осы жолдың көп бөлігі әлі де асфальтталмаған. Каргополь мен Плесецк арасындағы кезең 2011 жылы асфальтталды. Батыс бағыттағы тағы бір асфальтталмаған жол Карелия Республикасымен шекарадан өтіп, Пудожға жетеді. Каргопольде теміржол жоқ, бірақ Вологда мен Архангельск арасындағы теміржол құрылысы кезінде – 1894 жылдың маусымында патша Александр III қабылдаған шешім бойынша – бұл аймақтағы ең ірі қала болды, ал теміржол адам тұрмайтын жерлер арқылы салынды. Аңыз бойынша, Каргополь саудагерлері Каргопольде теміржол салынуына қарсы болды, себебі бұл сауданы нашарлатады деп ойлады, сондықтан теміржолдың айналып өтуін сұрады. Шындығында, жергілікті басқару органы – Каргополь думасы 1894 жылдың қыркүйегінде мәселені екі рет талқылап, теміржол құрылысы саудаға зиян келтіретініне келісті, бірақ егер ол Каргопольден өтпесе, зиян одан да ауыр болар еді. Сондықтан, екі рет те дума теміржолды Каргополь арқылы қайта бағыттау туралы петиция жіберді. Бірақ бұл орындалмады, себебі құрылыс 1894 жылдың тамызында басталған еді, және айналып өту тым ұзақ болар еді, өйткені Каргополь Вологда мен Архангельскты тікелей байланыстыратын сызықта жатпайды. Онега өзені тек Каргополь мен Лача көлі арасында жүзуге қолайлы, себебі Каргопольден төмен қарай тас жолдар бар. Каргопольде әуежай бар, бірақ кем дегенде 1990 жылдардың басынан бері ол тек жүк тасымалдау үшін пайдаланылады.

География

Қала Онега өзенінің екі жағында, Лача көлінен бірнеше шақырым солтүстікте, облыстың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан.