Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бутанның көлік жүйесінде шамамен жолдар мен төрт әуежай бар, олардың үшеуі жұмыс істейді және бір-бірімен байланысты. Паро әуежайы – халықаралық рейстерді қабылдайтын жалғыз әуежай. Бутанның инфрақұрылымды жаңғырту бағдарламаларының аясында оның жол желісі 1960 жылдан бері дамып келеді. Темір жол жоқ (бірақ жоспарлануда), және Бутан теңізге шығу жолы жоқ, құрлық ішіндегі ел болғандықтан, порттары да жоқ.
Transport in Bhutan uses about of roads and four airports, three of which are operational and interconnected. Paro Airport is the only airport which accommodates international flights. As part of Bhutan's infrastructure modernization programs, its road system has been under development since the 1960s. There are no railways (although one is planned), and as Bhutan is a landlocked country with no major waterways, there are no ports.
Жол
2003 жылы Бутанда барлығы жол болды, олардың көп бөлігі асфальтталған және асфальтталмаған. Асфальтталған жолдардың жетіспеуіне байланысты 1961 жылға дейін Бутанда саяхаттау жаяу, қашырмен немесе жылқымен жүргізілді; Үндістан шекарасынан Тымбуға сапар алты күнге созылды. Жол құрылысы Бірінші даму жоспары кезінде (1961–66 жж.) күш алды. Алғашқы асфальтталған жол 1962 жылы аяқталды. Кейіннен Пароны Пхунтшолинг-Тымбу жолымен байланыстыратын тармақ жол салынды, ал джип жолы Тымбу мен Пхунтшолингті Батыс Бенгалияның Джейгаон қаласымен қосты. Шекарадан Тымбуға көлікпен саяхаттау уақыты алты сағатқа дейін қысқарды. Қытайдың болуы мүмкін шабуылына қарсы қорғанысын нығайту үшін Үндістанның көмегімен шамамен 30 000 үнді және непалды жұмысшылар шақырылды. Бутан да құрылыс жұмыстарына еңбек күшін қосты. Аруначал-Прадеш штатының Таванг қаласын Трашигангпен байланыстыратын тағы бір жол салынды. 1970 жылдардың ортасына дейін шамамен жол салынды, олардың көп бөлігі қолмен салынды. 1989 жылы жол желісі болды; кем дегенде асфальтталған, ал қалғаны ұлттық тас жолдар деп саналды. Оңтүстіктегі негізгі қалаларды байланыстыратын асфальтталған жолдар салынғанмен, таулы жерлерде тіпті бір аңғардан екінші аңғарға өту де қиындық тудырады. Көптеген жолдар өзен аңғарларымен өтеді. Алтыншы даму жоспарының (1987–92 жж.) аясында Мемлекеттік жұмыстар департаменті (Үндістанның Шекаралық жолдар ұйымымен бірлесе отырып) 1992 жылға дейін жолдарды салу және жаңартуды, сондай-ақ Бутанның бес ірі өзен аңғары арқылы жол желісін кеңейтуді жоспарлады. Жүргізуге жарамды жолдар ғана маңызды даму емес еді; Бесінші даму жоспарының аясында Бутан елдің 4500 елді мекенін байланыстыру үшін шамамен қашыр жолдарына мұқтаж болды. Батыс және шығыс Бутандағы негізгі жолдарды Үндістанның Шекаралық жолдар ұйымының Дантак тобы күтіп ұстайды. Елдің қалған бөлігіндегі жолдарды Бутан үкіметінің Жол департаменті ұстап тұрады. Еліміздің геологиясының көп бөлігі тұрақсыз, жиі құлаған оқиғалар мен жер сілкіністері болады, олар жазғы муссон мен қысқы қарлы борандармен және тоңумен күшейеді. Тау өткелдеріндегі жұмыс лагерьлерінде үнді жұмысшылары орналасқан, олар жолдарды тазалауға кіріседі. Лагерьдегі жағдайлар нашар, жұмысшылар жолдарды тазаламағанда, тастарды қиыршық тасқа бөлгенде, бірлік төлеммен жұмыс істейді. Жолдың ең қиын бөліктерін тұрақтандыру үшін халықаралық көмек жобасы жүргізілуде. Ірі жапондық жобаның мақсаты – тар, бір жолды көпірлердің көп бөлігін екі бағытты арқалық көпірлермен ауыстыру, олар ауыр жүк көліктерін қабылдай алады. Көптеген жүктер сегіз тонналық Tata жүк көліктерімен тасымалданады, олар көбінесе жүкпен артық жүктелген. Жолаушылар автобустарының желісі бар, ал мемлекеттік және жеке пайдаланудағы ең көп таралған көлік – төрт дөңгелекті пикап. Ұлттық жүргізуші куәлігін алу жүйесі жүргізушілікті тексеруді қамтиды. Мемлекеттік жүргізушілер Самтанг кәсіптік оқу институтының (бұрынғы Ұлттық жүргізушілерді даярлау институты) жүргізуші мектебінде оқытылады. Жолдарда светофорлар бар; Тымбудағы светофор бұрын демонтаждалған, бірақ оны қайта орнату жоспарлануда.
Bhutan had a total of of roads in 2003, of which were paved and unpaved. Because of the lack of paved roads, travel in Bhutan was by foot or on mule or horseback until 1961; the trip from the Indian border to Thimphu took six days. Road construction began in earnest during the First Development Plan (1961–66). The first paved road was completed in 1962. A branch road later linked Paro with the Phuntsholing–Thimphu road, and a jeep track linked Thimphu and Phuntsholing with Jaigaon, West Bengal. Travel time by motor vehicle from the border to Thimphu shrank to six hours. About 30,000 Indian and Nepalese labourers were imported to build the road with Indian aid when India was bolstering its defence against a potential Chinese invasion. Bhutan also provided labour for the construction work. Another road was built to connect Trashigang with Tawang, Arunachal Pradesh. About of roads were built by the mid 1970s, largely with manual labour. There was a road network in 1989; at least were paved with asphalt, and were classified as national highways. Despite the construction of paved roads linking the principal towns in the south, mountainous terrain elsewhere makes travel difficult even from one valley to the next. Most roads run in river valleys. As part of the Sixth Development Plan (1987–92), the Department of Public Works (in cooperation with the Indian Border Roads Organization) made plans to construct and upgrade of roads and to extend the road network through Bhutan's five major river valleys by 1992. Driveable roads were not the only important development; as part of the Fifth Development Plan, Bhutan also needed an estimated of mule tracks to connect the country's 4,500 settlements. Main roads in western and eastern Bhutan are maintained by Dantak, a task force of India's Border Roads Organisation. Roads in the rest of the country are maintained by the Bhutanese government's Department of Roads. Much of the country's geology is unstable and there are frequent slips and landslides, aggravated by the summer monsoon and winter snowstorms and frost heaving. Teams of Indian labourers are housed at work camps in the mountain passes to clear blocked roads. Conditions in the camps are poor, with workers breaking rocks into gravel on a piece rate basis when not clearing the roads. An international aid project is underway to stabilise the worst sections of the road. A major Japanese aid project aims to replace most of the narrow, single track bridges with two way girder spans capable of carrying heavier traffic. Most freight is moved on eight ton Tata trucks, which are often overloaded. There is a network of passenger buses, and the most common vehicle in government and private use is the four wheel drive pickup truck. A national driver licensing system includes a driving test. Government drivers are trained at the Samthang Vocational Training Institute's driving school (formerly the National Driving Training Institute). The roads have traffic lights; although a stoplight in Thimphu was dismantled, there are reportedly plans to reinstall it.