Бутанның үшінші Друк Гьялпосы: Жигме Доржи Вангчук
Jigme Dorji Wangchuck
Жимге Доржи Вангчук – Бутанның 3-ші Друк Гьялпосы (1928-1972). Бутанды әлемге ашты, жаңғырту және демократияға қадам салды. Тарихы мен реформалары туралы оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бутанның Друк Гьялпосы 1952-1972 жылдар аралығында, Бутанның үшінші патшасы
Druk Gyalpo of Bhutan from 1952 to 1972
the third king of Bhutan
Джимме Дорджи Ванчук (2 мамыр 1928 – 21 шілде 1972) – Бутанның 3-ші Друк Гьялпосы. Ол Бутанды сыртқы әлемге ашуға, жаңғыртуға және демократияландыруға алғашқы қадамдар жасады.
Jigme Dorji Wangchuck (, ; 2 May 1928 – 21 July 1972) was the 3rd Druk Gyalpo of Bhutan. He began to open Bhutan to the outside world, began modernization, and took the first step towards democratization.
Ерте өмір
Дзигме Дорджи Ванчук 1928 жылы Тронгсадағы Тхруэпанг сарайында дүниеге келді. Жас кезінде ол әкесі, патшаның сарайында әдеп пен басшылыққа қатысты білім алды. Ванчук британдық үлгіде Калимпонг қаласында білім алып, Шотландия мен Швейцария сияқты көптеген шетелдерге оқу сапарларымен барды, онда Бутанды тиісті бейімдемелермен дамытуға шабыттанды. 1943 жылы ол Тронса Дроние қызметіне тағайындалды, ал 1950 жылы 24-ші Паро Пенлоп Тшеринг Пенджор (1902–1949) қайтыс болғаннан кейін 25-ші Паро Пенлоп болып көтерілді. Ванчук 1951 жылғы 5 қазанда Пародағы Угьен Пельри сарайында Гонгзим (Лорд Чемберлен) Сонам Топгей Дорджидің (1896–1953) қызы, Аши Кесанг Чоден Ванчукқа (1930 жылы туған) үйленді. Патшалық той "Бақша сарайында" өтті. Келесі жылы әкесі Куэнга Рабтен сарайында қайтыс болғаннан кейін Ванчук патша болды. 27 қазан 1952 жылы Пунаха дзонгінде таққа отыру рәсімі болды. Ванчук қоғам мен үкіметті қайта ұйымдастыруды ғана емес, сонымен қатар Бутанның егемендігі мен қауіпсіздігін нығайтты. Ол халықаралық донорлардан көмек ретінде қаражаттар тартты. Ванчуктың стратегиясы – басқа елдермен қарым-қатынасты дамыту арқылы көмек көзін кеңейту болды. Бутан 1962 жылы халықаралық көмек алу үшін Коломбо жоспарына қосылды. Дегенмен, Үндістан қаржылық және техникалық көмектің басты көзіне айналды. Ол Бутанның мәдениеті мен дәстүрін бұзбай, елді жаңғыртуға қабілетті және көреген жоспарлаушы болды. Ванчук Бутан мәдениетін сақтау және дамыту үшін заманауи техникалар мен әдістерді енгізді, сонымен бірге Батыс ғылымы мен технологиясын да ұсынды.
Jigme Dorji Wangchuck was born in 1928 in Thruepang Palace in Trongsa. At a young age, he was apprenticed in etiquette and leadership at the royal court of his father the King. Wangchuck was educated in a British manner in Kalimpong and went on study tours and stay to many foreign countries such as Scotland and Switzerland from where he drew inspiration to develop Bhutan with suitable adaptations. In 1943, he was appointed Trongsa Dronyer and then elevated as the 25th Paro Penlop in 1950, upon the death of the 24th Paro Penlop, Tshering Penjor (1902–1949). Wangchuck married Ashi Kesang Choden Wangchuck (born 1930), the daughter of Gongzim (Lord Chamberlain) Sonam Topgay Dorji (1896–1953), at the Ugyen Pelri Palace, Paro, on 5 October 1951. The royal wedding was held at the Garden Palace. The following year, Wangchuck became the King after his father died in Kuenga Rabten Palace. Coronation was held in Punakha Dzong on 27 October 1952. Wangchuck not only achieved the reorganisation of society and government, but also consolidated Bhutan's sovereignty and security. He mobilised resources from the international donors as aid. Wangchuck's strategy was to broaden the source of aid by developing relationships with other countries. Bhutan joined the Colombo Plan in 1962 to obtain international aid. However, India became the main source of financial and technical assistance. He was a deft and farsighted planner in the sense that he modernised Bhutan without destabilizing its culture and tradition. Wangchuck brought modern techniques and methods to preserve and promote the culture of Bhutan, yet at the same time, he introduced Western science and technology.
Саяси және әлеуметтік реформалар
Бутан жағдайында, борышкерлік еңбекпен ұсталған шағын топтар болды. Олар аристократтар мен белгілі отбасылардың шаруашылықтарында жұмыс істеді. Оларға жауап ретінде тамақ, тұру және киім берілді. Патша таққа отырғаннан кейін, патшалық жерлерде жұмыс істеген еңбекшілер енді борышкерлік еңбекшілер емес, жалға алушылар мен өнімді бөлісушілерге айналды. Кейіннен, осындай борышкерлік еңбекшілер елдің басқа аймақтарында, әсіресе Шығыс Бутанның кейбір бөліктерінде босатылды, онда олар шоғырланған болатын. 1953 жылы Вангчук, бұған дейін патшаның және жоғары лауазымды шенеуніктердің шешімдері ел үшін міндетті болғанын түсініп, оларды бөлісуді қалады. Осының нәтижесінде Вангчук 1953 жылы Пунахха Дзонгында Бутанның Ұлттық Ассамблеясын ашты. Тримжунг Ченмо жарияланғаннан кейін, заңдарды іске асыру және күшіне енгізу механизмі қажет болды. Вангчук сот жүйесін ашуға шешім қабылдады, бірінші кезекте аудандарға тримпон (судьялар) тағайындалды, ал 1968 жылы Жоғары сот құрылды. Бұл әкімшілік және әлеуметтік реформалар кез келген экономикалық жаңарту бағдарламаларына дейін жүзеге асырылды. 1955 жылы ол жерді ақшалай салық салуға бағалау арқылы тауарлық салықтарды ақшалай салықтарға ауыстыруды күшейтті.
In the context of Bhutan, there were small groups who were bonded labourers. They would work on the farms of the aristocratic and prominent families. In return, they would receive food, lodging and clothes. As soon as he became the King, labourers who worked on the royal lands were made into tenants and sharecroppers instead of indentured labourers. Later, similar indentured labourers were set free in other areas of the country, especially in some parts of Eastern Bhutan, where they were concentrated. In 1953, Wangchuck, realising that hitherto the decision of the King and that of the high officials were binding on the country, wanted them to be shared. As a result, Wangchuck opened the National Assembly of Bhutan in 1953 in Punakha Dzong. Along with the promulgation of Thrimzhung Chenmo, a mechanism to implement and enforce laws was needed. Wangchuck decided to open the judiciary, first with the appointment of Thrimpons (judges) in districts, and then finally to the High Court, which was set up in 1968. These administrative and social reforms were prior to any economic modernisation programmes. In 1955, he intensified the conversion of commodity taxes to cash taxes by assessing land for cash taxation.
Мәдениет және білім беру
Патша Бутан мәдениетін сақтап қалуға ерекше мән берді, соның арқасында Бутан мәдени жағынан ерекше ел ретінде, әсіресе өркендеген буддалық мәдениетпен өз өзін жалғастыра берді. Ол буддалық ескерткіштерді салдырды, оның ішінде Тхимпхудегі парламент ғимаратының жанында Будданың үлкен мүсіні және Кангюр мен Тенгюр сияқты буддалық мәтіндердің көркемделген түптемелерін жасатуға тапсырыс берді. 1961 жылы автокөлікпен жүру Тхимпхуға келді. Бутанның экономикалық болашағын бесжылдық жоспарлар арқылы жүйелі түрде жоспарлау 1961 жылы қолға алынды. Бюджеттеу және бағдарламалауды бес жылдық циклмен жүргізу идеясы осы кезеңнен бастау алды. Жолдардың салынуы Дзигме Дорджи Вангчуктың билігінің соңына дейін қарқынды түрде жалғасты, оның қайтыс болуына дейін елде 1200 км-ден астам жол салынды.
The king paid considerable policy attention on preserving Bhutanese culture so that Bhutan could always perpetuate itself as a culturally distinct nation, in particular with a flourishing Buddhist culture. He commissioned Buddhist monuments, including a large statue of the Buddha near the parliament building in Thimphu, as well as ornate copies of Buddhist texts such as the Kangyur and Tengyur. In 1961, motor road transport reached Thimphu. The systematic envisioning of the economic future of Bhutan through FYPs was put into practice in 1961. The idea of budgeting and programming on a five year basis is a legacy from that period. The construction of roads expanded vigorously to the end of Jigme Dorji Wangchuck's reign; by his death, more than 1200 km (750 miles) of road had been built in the country.
Өлім
Уангчук ұзақ жылдар бойы жүрек ауруларымен ауырған; ол 20 жасында алғаш рет жүрек ұстамасын басынан өткерді.
Wangchuck suffered from long term heart problems; he had his first heart attack at the age of 20.