Кіріспе

Құқықтық термин – құқықтық ұғым. Ақыл-ой кездесуі (сондай-ақ өзара келісім, өзара мақұлдасу немесе консенсус ад-идем деп те аталады) – шарт құқығында шарт жасасатын тараптардың ниеттерін сипаттау үшін қолданылатын тіркес. Бұл, ең алдымен, шарт жасау кезінде ортақ түсіністің болуын білдіреді. Шарт жасау процесі ұсыныспен басталады. Бұл шарт немесе элемент кейбір заң жүйелерінде шарт жасаудың қажетті шарты ретінде қарастырылады.

Тарих

Ричард Остин Бейкер "ойлар кездесуі" идеясының жалғасуы латын тіліндегі "консенсус ад идем" терминін дұрыс түсінбеуден туындауы мүмкін деп санайды, ол шын мәнінде "бірдей нәрсеге келісім" дегенді білдіреді. Тараптардың әрқайсысы объективті түрде өздерінің келісімін көрсететін әрекеттер жасағанын дәлелдеу қажет, ал тараптар мұндай талапты орындағанда ғана шарт жасалады.

Академиялық жұмыстағы ұғым

Неміс құқықтанушысы Фридрих Карл фон Савиньиге келісімшарттың ерік теориясын оның "System des heutigen Römischen Rechts" (1840) еңбегінде жасағандығын жиі айтады. Фредерик Поллок – келісімшарттың идеясын ойлардың тоғысуы негізінде түсіндірген және сол кезде ол соттарда кең қолдау тапқан тұлға. Оливер Уэнделл Холмс 1897 жылы ойлардың тоғысуы – бұл тек қиял екенін жазды. Ағылшын келісімшарт маманы Ричард Остин Бейкер қазіргі заманға дейін осы ұғымның сақталуы "бір нәрсеге келісім" (consensus ad idem) деген түсінікпен шатастыруға байланысты екенін, ал бұл синаллагматикалық келісімшарттың талабы екенін және мұндай шатасу латын тілін білудің жетіспеушілігінен туындауы мүмкін деп санайды.

Келісімнің бұзылуы

Өзара келісім алаяқтық, артық ықпал ету, қысым көрсету (пер минас қараңыз), өзара жаңылысу немесе қате ақпарат беру сияқты әрекеттермен жойылды. Бұл шартты күшсіз деп тануға немесе оны орындауға келмейтін етеді.