Кіріспе

Американдық суретші және жазушы

Джером Майерс (20 наурыз 1867 – 19 маусым 1940) – американдық суретші және жазушы, «Ашкан мектебімен» байланысты болған, әсіресе қалалық пейзаж бен оның халқын мейіріммен бейнелеуімен танымал. Ол 1913 жылғы «Армори шоуының» негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды, ол Еуропалық модернизмді Америкаға таныстырды. Вирджиния штатының Петерсбург қаласында туып, Филадельфия, Трентон және Балтиморда өскен ол ересек өмірін Нью-Йоркте өткізді. Майерс қысқа уақыт актер және декоратор болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Купер Одағында бір жыл өнерді оқыды, одан кейін сегіз жыл бойы Көркемсуретшілер лигасының студенті болды, онда оның бас ұстазы Джордж де Форест Бруш болды. 1896 жылы ол Парижге барды, бірақ бірнеше айдан кейін ғана қалды, өйткені оның негізгі оқу залы Нью-Йорктің төменгі Шығыс жағындағы көшелер екенін түсінді. Жаңа иммигранттарға деген ықыласы мен сезімі мыңнан астам суреттерді, сондай-ақ олардың Америкадағы алғашқы үйлері болған үйлердің сыртындағы өмірін бейнелейтін суреттерді, гравюраларды және акварельдерді тудырды. 1923 жылғы журналдағы мақаласында ол қалалардың неліктен оның ең үлкен шабыт көзі екенін түсіндірді:

Мен өмірім бойы Америка қалаларының ең кедей көшелерінде өтіп, жұмыс істеп, ойнадым. Мен оларды және олардың халқын білдім және олардың бірі болдым. Басқалар ондағы ұяттылық пен нашарлықты көрді, ал мен поэзия мен сұлулықты көрдім, сондықтан мен оларға қайта келдім. Мен өз тәжірибемнен бірдеңе айтуға және оның құндылығы бар ма, жоқ па екенін тәуекел етуге батыл болдым. Міне, кез келген суретшінің істей алатыны осы.

Алғашқы жылдар

Вирджиния штатының Петербург қаласында туған Джером Майерс, Абрам мен Джулия Хиллман Майерстің бес баласының бірі еді. Оның ағасы Густав Майерс кейін танымал журналист, социалистік белсенді және тарихшы болды. Әкесі жиі үйде болмағандықтан, Майерс балаларын анасы тәрбиеледі, ал кейін Нью-Джерси штатының Трентон және Пенсильвания штатының Филадельфия қалаларында тұрды. Анасы ауырған кезде бауырлары кейде асырап алуға берілетін. Осындай отбасылық қиындықтарға байланысты Майерс жас кезінде Балтиморда (Мэриленд штаты) жұмыс істей бастады, содан кейін Нью-Йоркке көшті. 1886 жылы он тоғыз жасында Манхэттенге келген Майерс бірнеше жыл сахна суретшісі болып жұмыс істеді, кейін Moss Engraving Company компаниясында фотосуреттердің негативтерін көшірумен айналысты. Осы кезеңде ол Купер Юнион мен Көркемөнер студенттері лигасының кешкі сабақтарына қатыса бастады. Ол кезде-ақ оның қалалық тақырыптарға деген қызығушылығы байқалды. Майерстің ең алғашқы майлы суреті – «Аула» (1888), алыстағы үйлердің силуэтіне қарсы киім ілгіштерді бейнелейді, бүгінде Америкадағы «Ашкан мектебінің» тақырыбын бейнелейтін алғашқы суреттердің бірі саналады. Сол сияқты, 1893 жыл шамасында Моррис және Эссекс каналы бойындағы бір күндік саяхатында канал қайығының эскизін салғаннан кейін Майерс осы қайықта тұратын әйелге алғашқы туындысын сатты. Оның құны екі доллар болды.

Кәсіби суретші болу

1895 жылы Майерс «Нью-Йорк Трибьюн» газетінің сурет бөлімінде жұмысқа орналасты. Осы жұмысынан екі жүз елу доллар жинап, 1896 жылы Парижге сапар шекті. Нью-Йоркке қайтқаннан кейін, әсіресе жиырма доллары ғана қалған күйде, ол айына жеті доллар төлеп, бұрынғы бес қабатты сарайдағы 232 West 14th Street мекенжайындағы студияны жалға алды. Бұл сарай «көкжиекпен жабдықталған және суретшілердің пайдалануына бейімделген» еді. Оның көршісі – Майерстен бір жасқа үлкен суретші Эдвард Адам Крамер болды. Майерстің көркемөнердегі білімі Нью-Йорктегі Купер Юнион мен Көркемөнер студенттері лигасына қатысқан қысқа мерзімді оқумен ғана шектелсе, Крамер Мюнхен, Берлин және Париж сияқты еуропалық өнер орталықтарында білім алған. Майерсті кәсіби суретшілер қатарына енгізген – Крамер болды. Бір күні сурет сатушы Уильям Макбет жұмыстарын көру үшін Крамердің студиясына келгенде, Крамер оны Майерстің студиясына да шақырды. Макбет Майерстің Нью-Йорк көшелерінен жасаған алғашқы екі кішкентай суретін сол жерде сатып алды және бірден галереяға қосымша жұмыс әкелуді ұсынды. Макбет осы екі суретті жоғары бағалап, галереясына алып келді де, бірін банкир Джеймс Шпейерге сатты. «Нью-Йорк глобусы» газетінің ертедегі сыншысы айтқандай: «Майерстің атағы осы сатып алудан бастау алды». Макбет сондай-ақ Майерске қарындаш пен пастельмен салудан бас тауып, май бояуға көшуді ұсынды. 1902 жылдан кейін Майерс Macbeth галереясы арқылы туындыларын сатты және басқа да орындарда өткен топтық көрмелерге қатысты. 1903 жылдың наурыз және сәуір айларында Нью-Йорк колониалды клубы жыл сайынғы көрмесін – «Негізінен жаңа суретшілердің туындылары» деген тақырыпта өткізді. Көрмеге Роберт Анри, Джон Френч Слоун және Майерс сияқты жиырма суретшінің туындылары қойылды, олар алғаш рет бірге жұмыстарын көрсетті.

Манхэттендегі жаз

Джером Майерс үшін Манхэттендегі жаз қалалық пейзажда иммигранттар өмірін бейнелеуге ерекше мүмкіндіктер берді. Ыстық ауа райы пәтерде тұратын адамдарды қаланың көшелері мен саябақтарына шығарды. 1906 жылдың шілдесіне қарай Майерстің Lower East Side тұрғындарының өмірін бейнелейтін суретші ретіндегі беделі соншалыққа жетті, New York Times газетінің тілшісі таңғы сағат бес кезінде суретшінің жұмыс істеп жатқан ересектер мен ойнап жатқан балалардың портреттерін жасауын бақылау үшін жіберілді. Репортер атап өткендей, Майерспен бірге Ист-Сайдта серуендеу – «бірнеше үйлерге немесе адамдар тобына тоқталып, ашық ауада қуанышпен өмір сүрудің әсерін сезіну, еуропалықтардың осындай өмір салтын ұстанатын себебімен бірдей – үйлері көшелердей жайлы емес болғандықтан» еді. Алайда Майерстің қатысуына жеке реакциялар мәдени айырмашылықтарға байланысты болды. Итальяндық аудандардың тұрғындары суретші мен оның іс-әрекеттеріне қызығушылықпен қараса, еврей кварталының тұрғындары, олардың дәстүрлері көбінесе бейнелеу суреттерін жасауға тыйым салған, суретшінің көру қабілетінен алыстап, наразылық білдірді. Жылдар бойы әртүрлі студияларда жұмыс істегеніне қарамастан, ол әрқашан өзінің нағыз үйі ретінде Карнегиге оралды. Майерс 1940 жылдың 19 маусымында Карнеги студиясында құлаудан алған жарақатынан туындаған бірқатар аурулар салдарынан қайтыс болды. Ол 73 жаста еді. Осы жылдың басында ол «Манхэттендегі суретші» атты автобиографиясын жариялаған еді. 1940 жылдың шілдесінде жарық көрген Art Digest журналы Майерсқа арналған некрологта былай деп жазды:

Майерс кейіннен үлкен құрметке ие болғанымен – ол Академияға сайланды және Альтман, Карнеги және Исидор медалі сияқты маңызды жүлделермен марапатталды, – соңғы жылдары назарсыздаулыққа ұшырады. Майерстің туған өнерімізге қосқан ерекше үлесі және оның өнер бостандығы үшін күресі көбінесе ұмытылды. 1941 жылдың сәуір-мамыр айларында Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайында Жером Майерсқа арналған естелік көрме ұйымдастырылды, онда оның 90-нан астам суреті, сызбасы және гравюрасы АҚШ-тың бүкіл ауманындағы мұражайлар мен жеке коллекционерлерден алынған еді. Көрмедегі майлы суреттер 1905 жылғы «Тамбурин» картинасынан бастап, 1939 жылы, ол қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын салған автопортретіне дейін қамтыды. Майерстің артында 1905 жылы үйленген әйелі және әріптес суретшісі Этель Майерс және олардың қызы, биші Вирджиния Майерс қалды. Күйеуінің қайтысынан кейін Этель көп уақытын оның өнерінің беделін арттыруға арнады. Ол 1941-1943 жылдары Америка өнер федерациясының қолдауымен оның туындылары туралы бүкіл АҚШ-та лекция оқыды және бірнеше жыл бойы Нью-Йорктегі Жером Майерсқа арналған естелік галереясын ұстады.