Кіріспе

Ағылшын дәрігері (1873–1946)

Чарльз Сэмюэл Майерс, CBE, FRS (13 наурыз 1873 – 12 қазан 1946) – психолог ретінде жұмыс істеген ағылшын дәрігері. Ол бұл терминді өңдеп таппаса да, 1915 жылы The Lancet журналында жарияланған алғашқы ғылыми мақаласы қабықтан соққан жарақаттарға (shell shock) қатысты болды. 1921 жылы ол Ұлттық өнеркәсіптік психология институтын бірлесіп құрды.

Отбасылық негіздер

Майерс 1873 жылдың 13 наурызында Лондонның Кенсингтон қаласында саудагер Вольф Майерстің және оның әйелі Эстер Эуджини Мозестің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның отбасы еврейлер болған. 1881 жылғы халық санағында ол 8 жастағы оқушы болып, ата-анасымен, 4 бауырымен және 4 қызметшісімен бірге 27 Арундел Гарденс, Кенсингтон, Лондон мекенжайында тұрған. 1891 жылғы халық санағында ол 18 жастағы оқушы, ата-анасымен, 4 бауырымен, бір қонақпен және 4 қызметшісімен (ас әзірлеуші, үй қызметшісі, қонақ бөлмесі қызметшісі және әйелдерге арналған қызметші) бірге 49 Лайнстер Гарденс, Паддингтон, Лондон мекенжайында тұрған.

Саяхат және этникалық музыканы зерттеу

1898 жылы ол В. Х. Р. Риверс және Уильям Макдугаллмен бірге Альфред Корт Хэддон ұйымдастырған Кембридж антропологиялық экспедициясына Торрес бұғазы мен Саравакқа қатысты. Ол мұнда этникалық музыканы зерттеді, Борнеодағы ырғақ туралы зерттеулер жүргізді. 1906 жылы Уолтер Джекиллдің «Ямайка әндері мен әңгімелері» кітабына «Ямайкадағы африкалық мелодияның іздері» деген қосымша жазды.

Ерте мансап

1901-1902 жылдары Майерс мысырлықтардың антропометриялық өлшемдерін жинауға қатысты. Англияға оралғаннан кейін ол Сент-Бартоломейде үй дәрігері болып тағайындалды. 1902 жылы ол Кембриджге оралып, Риверске ерекше сезімдер физиологиясын оқытуға көмектесті. 1904 жылы Майерс Лондондағы саудагер Исаак Селигманның кіші қызы Эдит Бэбетке үйленді; олардың үш қызы мен екі ұлы болды. Майерс Кембриджде қалып, бірінен соң бірі демонстратор, лектор, ал 1921 жылы эксперименталды психологиядан оқытушы болды. 1906 жылдан 1909 жылға дейін ол Лондон университетінде эксперименталды психология профессоры болды. 1909 жылы В. Х. Р. Риверс өзінің лекциялық қызметінің бір бөлігінен бас тарқанда, Майерс Кембридж университетінде эксперименталды психологияны оқытумен ғана айналысқан алғашқы лектор болды. Ол үшін жылына 50 фунт стерлинг жалақы төленді. Ол бұл лауазымда 1930 жылға дейін қызмет етті. 1911 жылдан бастап Майерс Риверспен бірге «Британдық психология журналын» бірлесіп редакциялады. 1914 жылы ол жалғыз редактор болып, бұл қызметін 1924 жылға дейін жалғастырды. 1912 жылы Майерс өзінің ынтасы мен қаражат жинау қабілетін пайдаланып, Кембриджде эксперименталды психологияға арналған алғашқы ағылшын зертханасын құрды. Ол зертхананың алғашқы директоры болды және 1930 жылға дейін бұл лауазымды сақтап қалды. (Кембридж эксперименталды психология зертханасы).

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы Майерске Корольдік армияның медициналық корпусына тапсырыс берілді, ал 1916 жылы ол Франциядағы британдық армияның психолог-консультанты болып тағайындалды, оның Ле Тукеде көмекшілер тобы болды. 1915 жылы Майерс «Ланцет» журналында «ұрысқа байланысты дүрбелең» (shell shock) терминін алғаш рет қолданды, бірақ кейін 1940 жылы ол осы терминді өзі ойлап таппағанын мойындады. Ол ұрысқа байланысты дүрбелеңге ұшыраған сарбаздарды өлім жазасынан құтқаруға тырысты. Әскерде қызмет еткен кезінде, әсіресе ұрысқа байланысты дүрбелеңді емдеуге болатын жағдай деп қарастыруға қарсылық білдіргеніне қатты ашуланды. Оның күш-жігері «психологиялық деректерді және қолданбалы психологияны қабылдау үшін пионерлік, бірақ көңіл көншітпейтін күрес» деп сипатталды. Әскери биліктің оның идеяларын қабылдамауынан ол қатты ренжіді, сондықтан 1940 жылы жазғандай, «өткен бес жылдағы жұмысымды еске түсіру мен үшін тым ауыр болды» деп, ол ұрысқа байланысты дүрбелең туралы Саутбороу комитетіне куәлік беруден бас тартты. Соғыстың соңғы жылы ол сынақтар жасады және оларды қолдануды қадағалады, олардың көмегімен дұшманның суасты қайықтарын анықтау үшін гидрофонмен жұмыс істеуге жарамды адамдар іріктелді.

Соғыстан кейінгі мансап

Соғыстан кейін Майерс Кембридждегі қызметіне оралды. Бірақ ол мұнда да толық қанағаттанбады, өзінің практикалық қызығушылықтарын дамыту үшін кеңрек мүмкіндіктерді іздеді және ресми және академиялық айналымдар психологияға шын ниетпен қызығушылық танытпайды деп ойлады. 1922 жылдан бастап Майерс 1921 жылы Генри Джон Уэлчпен бірге құрған Ұлттық өнеркәсіптік психология институтын (ҰӨПИ) дамытуға өзін толық арнады. Ол сондай-ақ Өнеркәсіптік денсаулықты зерттеу кеңесінің жұмысына қатысты. 1928 жылы Кембридждегі Гиртон колледжінде өткен Халықаралық өнеркәсіптік қатынастар институтының екінші конгресіне қатысты. Соғыс министрлігі персоналды іріктеу жөніндегі кеңесші комитет құрғанда, ол мүше болып тағайындалды. 1933 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінде "Медициналық білім беруге психологиялық көзқарас" тақырыбында Брэдшоу лекциясын оқыды. Ол 1946 жылы Сомерсет графтығындағы Майнхед қаласының жанындағы Уинсфордта қайтыс болды. Қоғам кеңейтілгеннен кейін ол оның алғашқы президенті болып сайланды және 1920-1923 жылдар аралығында бұл лауазымды атқарды. 1920 жылы Майерс BPS-ті ғылыми білімнің соңғы жетістіктеріне арналған жаңа журнал – Discovery журналының басқару кеңесінде өкілдік етті. Майерс сонымен қатар W. H. R. Rivers ескерткіші құру үшін құрылған комитетте Қоғамның өкілі болды. Риверстің қызығушылық танытқан ғылымдарын, әсіресе антропология мен психологияны дамыту үшін қаражат жиналды.

Марапаттар

1915 жылы Майерс FRS мүшесі болып сайланды; 1919 жылы CBE орденімен марапатталды және Манчестер (DSc, 1927), Калькутта (LLD) және Пенсильвания (DSc) университеттерінен құрметті ғылыми дәрежелер алды. Ол Кембридждегі Гонвилл және Каиус колледжінің мүшесі (1919) және кейіннен құрметті мүшесі (1935) болды, француздық Société de Psychologie қоғамының шетелдік мүшесі, Британдық қауымдастықтың психология бөлімінің президенті екі рет болды (1922, 1931), 1923 жылы Халықаралық психология конгресінің президенті және Британдық психология журналының редакторы (1911–1924) қызметін атқарды.