Кіріспе

Роберт Дэниел Мерфи (28 қазан 1894 – 9 қаңтар 1978) – американдық дипломат. Эйзенхауэр әкімшілігі кезінде құрылған саяси істер жөніндегі АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары лауазымын алғаш рет иеленді.

Ерте өмір және мансап

Висконсин штатының Милуоки қаласында туған Мерфи өзінің федералдық қызметін АҚШ поштасында бастады (1916) және Швейцарияның Берн қаласындағы американдық елшілігінде шифрлаушы клерк болып жұмысқа ауысты (1917). 1921 жылы АҚШ Сыртқы істер қызметіне қабылданды. Ол бірнеше лауазымды атқарды: Цюрих және Мюнхендегі вице-консул, Севильядағы консул, 1930 жылдан 1936 жылға дейін Париждегі консул, сондай-ақ Виши үкіметіне уәкілдік етуші. Ол бір кездегі Мемлекеттік департаменттің Франция жөніндегі маманы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың ақпан айында Мерфи Мерфи-Вейганд келісімін жасады, ол АҚШ-қа Виши үкіметі басқаратын аймаққа қарсы британдық блокада мен сауда шектеулеріне қарамастан, Француз Солтүстік Африкасына экспорттауға мүмкіндік берді. 1942 жылдың күзінде президент Франклин Рузвельттің тапсырмасымен Мерфи екінші дүниежүзілік соғыс кезінде батыс одақтастарының алғашқы ірі құрлықтағы шабуылы – «Торч» операциясына дайындық ретінде Француз Солтүстік Африкасындағы жағдайды зерттеді. Ол президенттің Француз Солтүстік Африкасындағы министрлік шеніндегі жеке өкілі болып тағайындалды. Мерфи Алжирдегі түрлі француз әскери шенеуніктерімен байланыс жасап, Француз Солтүстік Африкасына одақтастар шабуыл жасағанда оларға қолдау көрсету үшін оларды жұмылдырды. Осы кезеңде Кеннет Пендар оның көмекшісі болды. 8 қарашадағы шабуылға дейін Мерфи АҚШ генералы Марк Кларкпен бірлесіп, француз генералы Анри Жироның қолдауын алу үшін жұмыс істеді. Американдықтар мен британдықтар Жироны Солтүстік Африкадағы барлық француз күштерінің басшысы етіп тағайындап, оларды одақтастар үшін басқаруды үміттенеді. Алайда Жиро өзін Солтүстік Африкадағы барлық одақтас күштердің басшысы деп жаңылысқандықтан, Мерфидің дипломатиялық шеберлігіне сынақ келді, Жироны одақтастардың қатарында ұстап тұру үшін. Мерфи мен Кларк бірлесіп Солтүстік Африкадағы француздарды Виши режиміне адал барлық француз әскери күштерінің қолбасшысы адмирал Франсуа Дарланды және Алжирде кездейсоқ болған оны Француз Солтүстік Африкасындағы жоғары билік ретінде, ал Жироны Солтүстік Африкадағы барлық француз әскери күштерінің қолбасшысы ретінде қабылдауға көндірді. Мерфи Солтүстік Африкадағы француздармен жақсы қарым-қатынасын пайдаланып, олардың Остік державаларға қарсы соғысқа қайта қосылуына көмектесті. Сондай-ақ, ол Кларкты француздармен, әсіресе Дарланмен қақтығысқа бармау үшін барлық дипломатиялық шеберлігін жұмсады. Желтоқсанның соңында Дарланның қазасы жақсы қарым-қатынасқа кедергі келтіретін мәселенің шешілді дегенді білдірді. 1943 жылға дейін француздарды біріктіріп, одақтастармен ынтымақтастықта жұмыс істеуі Мерфидің шеберлігіне үлкен сынақ болды. Ол британдық саясаткер (кейін премьер-министр) Гарольд Макмилланды күшті одақтас етті, ол да 1943 жылдың қаңтарында Алжирге жіберілді. Екі дипломат 1943 жылдың қаңтарында Касабланка конференциясының сәтті өтуін және Жиро мен де Голльдің француздарды одақтастардың қатарында біріктіру үшін күш біріктіруін қамтамасыз ету үшін ынтымақта жұмыс істеді. Француздарды біріктіру және американдықтар мен британдықтармен жұмыс істеу Мерфиді шаршатып жіберді. 1943 жылы Эйзенхауэр Италияда осындай рөлді атқару үшін Мемлекеттік департаменттен азаматтық қызметкерді іздегенде, Мерфи оны қуана қабылдап, Алжирді тастап кетті.

Кейінгі өмірі

Мерфи 1959 жылғы желтоқсанда Мемлекеттік департаменттен зейнеткерлікке шықты, бірақ президенттер Джон Ф. Кеннеди, Линдон Б. Джонсон және Ричард Никсонның кеңесшісі болды. Ол президент Джеральд Фордтың Сыртқы барлау жөніндегі кеңесшілер тобында қызмет етті. Ол Бильдерберг тобының басқару комитетінің мүшесі болды. 2006 жылы Мерфи АҚШ пошта маркасында бейнеленді, ол көрнекті дипломаттардың суреті салынған алты маркадан тұратын жиынтықтың бірі болды.