Кіріспе
Ирвелл өзені – Ұлыбританияның Ланкашир аймағындағы Мерси өзенінің саласы. Ол Ирвелл Спрингс бастауында, Бакуптан шамамен солтүстікке қарай, Дирплей Мурда орналасқан және 39 миль (63 км) оңтүстікке қарай ағып, Ирлам маңында Мерси өзенімен қосылады. Ирвелл Манчестер мен Салфорд қалаларының шекарасын белгілейді, ал оның төменгі ағысы каналдандырылып, қазір Манчестер кеме каналының бөлігін құрайды. 17-18 ғасырларда Ирвеллдің төменгі ағысы Мерси және Ирвелл кеме жүру жолының бөлігі болған сауда жолы еді. 19 ғасырда өзеннің Манчестерден төменгі ағысы 1896 жылы ашылған Манчестер кеме каналының құрылысынан кейін өзгертілді. Бұл канал Манчестер мен Салфордты маңызды ішкі теңіз портына айналдырды және Еуропадағы ең ірі өнеркәсіптік аймаққа айналған Траффорд паркінің дамуына ықпал етті. Манчестер мен Салфордта су тасқынын болдырмау мақсатында 20-шы және 21-ші ғасырларда қосымша шаралар қабылданды, оның ішінде 1970 жылы Анаконда каналының және 2014 жылы Ирвелл өзенінің су тасқынынан қорғау жобасының құрылысы жүргізілді. Өнеркәсіптік революция кезінде өзен өнеркәсіптік қалдықтармен қатты ластанды, бірақ 20 ғасырдың екінші жартысында су сапасын жақсарту, балықпен толықтыру және жануарлар дүниесі үшін қолайлы орта жасау бойынша бірқатар бастамалар іске асырылды. Манчестер мен Салфорд арқылы өтетін өзеннің бөліктері, мысалы, Салфорд Куэйс сияқты бизнес және тұрғын үйлерге ірі инвестициялар тартты, ал басқа бөліктері жабайы табиғатты қорғауға маңызды аймақтарға айналды. Ирвелл өзенінде демалыс шараларына қатысуға болады, мысалы, саяхаттау, қайықпен жүзу, жарыс, жүзу және балық аулау.
The River Irwell ('/ɜr//w//ɛ//l/ URwel) is a tributary of the River Mersey in north west England. It rises at Irwell Springs on Deerplay Moor, approximately north of Bacup and flows southwards for 39 mile (63 km) to meet the Mersey near Irlam. The Irwell marks the boundary between Manchester and Salford, and its lower reaches have been canalised and now form part of the Manchester Ship Canal. In the 17th and 18th centuries, the Irwell's lower reaches were a trading route that became part of the Mersey and Irwell Navigation. In the 19th century, the river's course downstream of Manchester was permanently altered by the construction of the Manchester Ship Canal which opened in 1896. The canal turned Manchester and Salford into a major inland seaport and led to the development of Trafford Park, which became the largest industrial estate in Europe. Further changes were made in the 20th and 21st centuries to prevent flooding in Manchester and Salford, including the construction of the Anaconda Cut in 1970 and the River Irwell Flood Defence Scheme in 2014. The river became severely polluted by industrial waste during the Industrial Revolution, but in the second half of the 20th century a number of initiatives were implemented to improve water quality, restock it with fish and create a diverse environment for wildlife. Stretches of the river flowing through Manchester and Salford have attracted large scale investment in business and residential developments, such as Salford Quays, and other parts have become important wildlife havens. The Irwell is used for recreational activities, such as pleasure cruising, rowing, racing, swimming and fishing.
Курс
Ирвелл өзені бастауынан Мерси өзенімен қосылған жерге дейін шамамен 39 миль (63 км) ұзын. Ланкашир Кальдері және Йоркшир Кальдерінің бастауларына жақын, Кливгердің үстіндегі жоталарда пайда болып, Рэдклиффке жақын Рох өзенімен бірігуге дейін Бакуп, Раутенсталл, Рамсботтом және Бьюри қалалары арқылы оңтүстікке ағады. Батысқа бұрылып, Фарнворт маңында Кроал өзенімен қосылып, кейін Кэрсли, Клифтон және Пендлберидің Эйджкрофт аймағы арқылы оңтүстік-шығысқа қарай ағады. Содан кейін Төменгі Керсал және Төменгі Бротон айналасынан өтеді. Салфорд пен Манчестерді екіге бөліп, Ирк және Медлок өзендерімен бірігіп, Манчестер кеме каналының бір бөлігі ретінде батысқа қарай Ирламға қарай бұрылады. Оның бағыты Ирламның шығысында аяқталады, онда ол Мерси өзеніне құяды.
Табиғат тарихы
19 ғасырдың басына дейін Ирвелл балық және басқа да жабайы жануарларға толы болған, ал Манчестер соборының жанында тұратын адамдар оның суын ауыз су және тұрмыстық қажеттер үшін пайдаланған. Бірақ Өнеркәсіптік революция кезінде жергілікті өнеркәсіптерден өзенге құйылған қалдықтардың нәтижесінде ластану деңгейінің артуы жануарлар әлемі үшін қатты зиян келтірді, шамамен 1850 жылға қарай балық қорлары толығымен жойылды. Бұл жағдай 20 ғасырда біршама жақсарды, су сапасының баяу көтерілуі роуч, карат және ақбалықтың жаңа популяцияларының пайда болуына әкелді, ал қоңыр балықты көру жиіледі. Салфорд Кейнстің қайта құрылысымен бірге бұрынғы Манчестер доктерінің бассейндеріндегі су сапасының мәселелері анық көрінді. Осы аймақтағы судың баяу ағысының салдарынан жылдар бойы канализация мен жолдардан ағып келген су жиналды, ал органикалық заттардың ыдырауы оттегінің жетіспеуіне себеп болды. 2001 жылы қысылған ауа жіберу жүйесі енгізілді. Бұл судағы оттегі деңгейін 300%-ға дейін арттырып, су сапасын жақсартты, нәтижесінде омыртқасыз жануарлардың 30-дан астам түрі, соның ішінде өзен креветкалары табылды. Роуч және шабақ сияқты балық түрлерінің өсу және шағылысу қарқыны да артты және қазір Англиядағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне ие. Ирвелл өзенінің жағалауына жақын, Болтон қаласының жанындағы Мозес Гейт ауылдық паркінде Кроал өзенінің құйылатын жеріне таяу орналасқан екі Ғылыми маңызы бар арнайы аудан (SSSI) бар. Біріншісі – Ноб-Энд, 88 800 м² аумақты құрайтын, әктас далаларына тән флораның басымдығына байланысты биологиялық маңызы жоғары деп танылған жер, соның ішінде ұлттық сирек кездесетін шөптер мен орхидеялар өседі. Ноб-Энд сонымен қатар Жергілікті табиғат қорығы (LNR) мәртебесіне ие. Екінші аудан – Ашклоу, геологиялық маңызы бар жер. Бұл екі SSSI Ұлы Манчестердегі 21 SSSI-дің арасында. Солфордта өзен Клифтон ауылдық паркі мен Керсал Дейл ауылдық паркі арқылы өтеді, екеуі де LNR мәртебесіне ие. Өзенде сұр құтан, қара құтан, мылқау аққу, балықшыл және қаздар мен үйректердің көптеген түрлері жиі кездеседі. Салфорд Кейнс маңындағы Манчестер кеме каналы Ұлыбританиядағы суға батып жүзетін үйректердің ең үздік он орнының бірі болып табылады, ол шамамен 3000 қарапайым почард және 2000 тоқылған үйрекке қысқы баспана береді.
Геология
Көзінен бастап, Кроал өзенімен қосылғаннан кейін көп ұзамай, өзен карбон кезеңінің соңғы сатыларындағы тас жыныстарынан және оның астындағы (демек, көнерек) Миллстон Гриттен қалыптасқан ландшафт арқылы ағады, ол негізінен құмтастар мен тақта тастардан тұрады. Өзеннің төменгі бөліктері перм және триас дәуірлеріне жататын тау жыныстарынан тұратын ландшафт арқылы өтеді, бірақ аллювиалды және өзен террасалары көбінесе тау жыныстары қабаттарын жасырады. Плейстоцен дәуіріндегі мұздықтар ландшафтты түбегейлі өзгертіп, кейін шегінді, құм, кесек тастар және тас балшық қалдырды, олар төменгі Ирвелл аңғарының флювиоглациалдық тізбектерін құрады. Престоли мен Литтл Ливер арасындағы өзеннің тік жағалауларын қамтитын Ашклоу учаскесі геологиялық маңызына байланысты ғылыми-зерттеу маңызы бар табиғат ескерткіші (SSSI) ретінде белгіленген, себебі бұл аймақта Ашклоу теңіздік қабаты мен оған байланысты қабаттарды ең жақсы көрсетеді. Ашклоу – Ұлыбританияның көмір шараларының палеогеографиясын түсіндіру үшін ұлттық маңызы бар орын.
Ирвелл өзенінің бассейн аймағы
Ирвелл өзенінің су жиналатын аймағы Бакуптың үстіндегі жоталардан Манчестер кеме каналына дейін созылады. Су жиналатын аймақтың климаты Ұлыбританияның орташа көрсеткіштерінен ылғалдырақ, жауын-шашын мөлшері жылына шамамен есеге қарағанда жылына жоғары, және өзендер жауын-шашынға жылдам ден қояды. Топографиясы айтарлықтай өзгеріп тұрады, жоғарғы ағысында Пеннин жоталары басым, биіктігі АОД аралығында, ал су жиналатын аймақтың төменгі бөлігі салыстырмалы түрде жазық жерлерден тұрады, олардың биіктігі АОД аралығында жатыр. Су арналары тік, тар шатқалдармен сипатталады, бұл ағын деңгейінің жоғары болуына ықпал етеді, сондай-ақ жер асты геологиясы да осыған себепші. Оған төменгі көмір қабаттарының үстінде жатқан Миллстон Грит кіреді, екеуі де аз су сыйымдылығы бар шағын су жинағыштар ретінде жіктеледі. Жер бетіндегі шөгінділер жоғарғы ағыста қалың торфтан, ал төменгі бөлігінде мұздық тас балшықтан, мұздық құм мен қиыршықтан тұрады. Құм мен қиыршық тас та шағын су жинағыш болып саналады, ал тас балшығы су жинағыш емес. Атаудың алғашқы бөлігі бриттік *ar болуы мүмкін, бұл көне өзен атауының элементі, ол көлденең қозғалысты, "ағылуды", "көтерілуді" немесе "атқылауды" білдіреді. Ирвелл аңғарының бойында осы кезеңге тән артефакттардың жекелеген табылымдары кездеседі, сондай-ақ 1982 жылы Прествич гольф алаңында мүмкін аң аулау орны қазылып, кеш неолит және ерте қола дәуіріне тән кремний тақташалары табылды. Неолиттік құралдар Рох өзенінің жанында, Бьюри және Радклифте, ал қола дәуіріне қатысты жерлеу орындары Бьюри және Шатлвортта табылған.
Кельт, рим және ортағасырлық
Кельт тайпасы Бриганттардың тұңғыш қоныстары тіркелген, олар темір дәуірінің соңында өзеннің жоғарғы және төменгі ағыстарында шаруашылық жүргізген. 79 жылы Рим империясы бұл тайпаларды жаулап алып, Ирвелл және Ирк пен Медлок өзендерінің қосылған жерлерінде бекіністер салып, қалаға Мамуциум деп ат қойды. Олар сондай-ақ Корнбрукте төртбұрышты тас блоктардан тұратын өткел салды, ол өзен арқылы салынған алғашқы адам жасаған құрылым деп есептеледі. Төрт жүз жыл бойы Рим бейбітшілігі тыныш өмір сыйлады, бірақ 410 жылы олардың кетуі тайпаларды сакстардың ықтиярына қалдырды, олар қалаға Манигкестр деп қайта атады. Кейін даниялықтар Манигкестрді басып алып, жартылай қиратты және қалған тайпаларды өздеріне қосты. Данелау 920 жылға дейін билік етті, содан кейін Эдуард Ескі Нордтарды қуды. Орта ғасырларда қала, енді Манкестр (кейін Манчестер) деп аталды, өсіп-өркендеді, ал сауда кемелері өзенмен қатынай бастады.
19 ғасыр
Өнеркәсіптік революция кезінде өзен жағалауларында зауыттар, диірмендер және үйлер тізіліп өсті. 1907 жылы жарық көрген «Ируэлл өзені» кітабында Салфорд қаласының инженеры Джозеф Корбет 1819 жылғы әкесі Эдвардтың естеліктерін келтіреді: «Манчестердегі Нью-Бейли көпірінен (қазіргі Альберт көпірі) көріп тұрғанда, балықтың ірі үйірлері, көбінесе қызылбалық, сондай-ақ басқа да балықтар, шырындарға ұмтылып жүргенін» көргенін айтады. Жергілікті өнеркәсіп газ шары, әк және аммиак суы сияқты улы химиялық заттарды өзенге төгіп, 1850 жылға қарай балық қорларының көбі жойылып кетті. 1860 жылы Ируэлл өзені «суының лас болуымен әйгілі, мақта фабрикаларының, көмір шахталарының, баспаханалардың, ағарту, бояу, химия және қағаз фабрикаларының, тіпті барлық өнеркәсіп түрлерінің қалдықтарын қабылдайтын» еді. Виктория дәуірінде өзенде саяхат жасау танымал болғанмен, өзеннен шыққан жағымсыз иіс сапарды қысқартқан. 1862 жылы Салфорд қаласының әкімшілігі өзенді қорғау комитетін құруға мүмкіндік беретін Парламент заңын ұсынды; олар өзен инспекторын тағайындады және өзенді ластағандарға қарсы шара қолдануға құқық алды. 1830 жылдары Ируэлл өзенінде Роберт Томның гидравликалық жаңалықтарымен үлгіленген, су электр станцияларын қуатпен қамтамасыз ету үшін, будан арзан болатын су қоймасы жүйесін салу жоспары болды. Жоспарды Томас Эшворт (Генри Эшворттың кіші інісі) және Питер Эварт басқарды. Жоба бойынша 15 су қоймасы салынып, 241,3 миллион куб метр су сақталып, кем дегенде 6600 ат күшіне дейін қуат өндірілуі тиіс болды. Ируэлл су қоймалары туралы заң жобасы 1832 жылдың қарашасында Парламентке ұсынылды, бірақ қабылданбады. Себептері толыққанды белгісіз, бірақ жоспардан алынған пайданың теңсіздігіне байланысты зауыт иелерінің алаңдаушылығымен байланысты болған сияқты. Осы кезеңде өзенмен байланысты ең танымал тұлғалардың бірі Марк Адди болды, ол 1838 жылы Манчестердегі Блэкфриарс көпірінің жанындағы The Parsonage үйінде дүниеге келді. Өзенде біреу қиын жағдайға түссе, «Марк Аддиді шақырыңдар!» деп айқайлап, ол құтқаруға асығатын. Ол көптеген медальдармен марапатталды, соның ішінде Салфордтың жүздік аймағы үшін Адамгершілік қоғамының алтын және күміс медальдары, сондай-ақ Корольдік Адамгершілік қоғамының қола медалі. 1878 жылы ол Альберт медалімен (бірінші сынып) марапатталған жалғыз азамат болды. Оның соңғы құтқару операциясы 1889 жылғы Уит-дүйсенбіде болды, ол жас баланың өзеннің аса лас бөлігінен құтқарды. Осыдан кейін ол ауырып, 1890 жылы 51 жасында туберкулезден қайтыс болды. Өмірі бойында өзеннен 50-ден астам адамды құтқарды. 1950 жылдарғы «Ируэлл өзені» атты телефильмде су ағысы «әлемдегі ең көп жұмыс істейтін өзен» деп сипатталды. 1946 жылы Салфордта, Манчестермен шекарадағы Стрейнджвейс өзенінің қисығындағы тосқауылдан туындаған су тасқыны болды. Су тасқыны жүздеген жылдар бойы проблема болып келді, ал 1946 жылы өзеннің сыйымдылығын арттыру үшін оны түзеу және кеңейту туралы шешім қабылданды. Жұмыс 1951 жылы басталды, бірақ 1970 жылдың қыркүйегінде ғана су Анаконда кесуінен ағып өтті. Жобаның жалпы құны 2 миллион фунт стерлинг болды. 1950 жылы Парламентке сөйлеген сөзінде Россендейл округінің депутаты Энтони Гринвуд Ируэллдің және оның негізгі саласы Рох өзенінің өкінішті жағдайына тоқталды: «Бүгін бұл өзендердегі балықтардың көбі жойылып кеткен деп қорқамын. Бүгін Манчестер қаласында, биржалық станциядан тыс тұрып, төмен ағып жатқан қара суға қараған кез келген адам, тіпті балықтың немесе басқа тірі жанның Манчестер Guardian-да дұрыс деп аталған «мұңды өзенде» өмір сүргеніне сенуі қиын. Мен Британдық аңшылық қоғамымен келіспегенім болса да, олардың өзеннің ластануы туралы дайындаған ең керемет есептеріне ризамын және олар Ируэлл және Рох өзендерін де зерттеуі керек деп ұсынғанмын. Бұл екі өзен үшінші есепте қамтылған, және оны оқығанда қатты өкініш сезілді. Мен осы есептен оқығым келетін екі үзінді бар. Біріншісі былай дейді: «Жағалаулар үлкен-кішілі зауыттармен қапталған, олардың көпшілігі өзен аңғарының беткейлерін құрайтын төбелерден су алады және оны ластанған ағынды су ретінде кішігірім салаларға немесе негізгі өзенге құяды, сондықтан өзенге табиғи су оның бастауынан Манчестер кеме арнасына дейін кірмейді деуге болады». Екінші цитата мен үшін біріншісінен де қорқынышты. Ол былай дейді: «Бұл өзендерде балық жоқ (бірнеше салалардан басқа), жәндіктер, су өсімдіктері, тірішілік жоқ, тек кәрізді саңырауқұлақтар ғана, пайдалы қолдануға болмайтын химиялық заттар мен қоқыстар ғана бар. Ағынды сулар (әдетте өте жақсы болғандықтан, олар осы қорқынышты жағдайдың ең жағымды жағы болып табылады) өзендегі ең таза су болып саналады». Бұл мәлімдеменің толық маңызын еске түсіргенде, Бакәп, Рамсботтом, Манчестер және Салфорд тұрғындарының Ируэлл суларынан жиі су тасқынына ұшырағанын еске түсіру керек. 8 футтық (2 метрлік) бетон қабырғаның құрылысы 1952 жылдың маусымында басталды және 1957 жылдың тамызында жақын жердегі үйлерге ауа райы нашарлағанда су тасқынының қаупі туған кезде аяқталуға жақындады.
In the Victorian era passenger boat trips were popular but cut short by the foul smells from the river. In 1862 the Corporation of Salford promoted an Act of Parliament enabling them to establish a River Conservancy Committee; they appointed a river inspector, and had to power to take action against anyone polluting the river. In the 1830s, there was an ambitious plan to build a reservoir system on the Irwell, in the vein of Robert Thom's innovations in hydraulics, in order to provide a more regular supply of water power to mills at a lower cost than steam power. The plan was led by Thomas Ashworth (younger brother of Henry Ashworth) and Peter Ewart. The proposal was to build 15 reservoirs that would contain 241.3 million cubic feet of water and generate at least 6,600 horsepower. The Irwell Reservoirs Bill was submitted to Parliament in November 1832, but it was not passed. The reasons are not entirely known, but are seemingly related to concerns from mill owners about unequal benefits obtained from the plan. One of the most famous characters associated with the river during this time was Mark Addy, who was born in a tenement on The Parsonage near Blackfriars Bridge in Manchester in 1838. Whenever anyone was in difficulty in the river, the cry would go up "Bring Mark Addy!" and he would race to the rescue. He was awarded a number of medals including the gold and silver medals from the Humane Society for the Hundred of Salford, and the Royal Humane Society's bronze medal. In 1878 he became the only civilian ever to be awarded the Albert Medal (first class), His final rescue was on Whit Monday in 1889, when he saved a young boy from a particularly sewage laden section of the river. After this he became ill, and died of tuberculosis in 1890 aged 51. He had rescued more than 50 people from the river during his lifetime. During a 1950s television documentary entitled River of Irwell, the watercourse was described as "The hardest worked river in the world". In 1946, there was serious flooding in Salford, caused by a bottleneck at a bend in the river at Strangeways, on the border with Manchester. Flooding had been a problem for hundreds of years, and, in 1946, the decision was made to straighten and widen the river to increase its capacity. Work started in 1951 but it was not until September 1970 that water first flowed through the Anaconda Cut. The total cost of the project was £2m. In a question to the House of Commons in 1950 the Member of Parliament for Rossendale, Mr. Anthony Greenwood, highlighted the lamentable condition of the Irwell and one of its main tributaries, the River Roch:
<blockquote>Today I am afraid that fish in most of those rivers are virtually extinct. Anybody who stands today in the City of Manchester outside the Exchange Station and looks down at the noisome black water which flows beneath him would find it difficult to believe that any fish, or any other living creature, could ever have lived in what the Manchester Guardian has so rightly called that "melancholy stream" I have had my differences with the British Field Sports Society, but I have nothing but admiration for the excellent series of reports on river pollution which have been prepared for that Society and ventured to suggest that they should make a similar survey of the Rivers Irwell and Roach. These two rivers were covered by the third report; and very sorry reading it made. There are two passages in that report which I should like to read. The first says: "The banks are lined with factories, large and small, many of which take their water from the drainage of the hills forming the slopes of the river's valley, and discharge it as a polluted effluent, either into the small feeders, or the main river itself, so it may be said that no natural water normally enters the river from its cradle in the moors to its grave in the Manchester Ship Canal." The second quotation is one which I find still more appalling than the first. It is: "There are no fish in these rivers (apart from a very occasional tributary), no insects, no weeds, no life of any kind except sewage fungus, nothing but chemicals and any dirt which cannot be put to profitable use. Sewage effluents (and, being usually very good, they are the most encouraging feature of the appalling situation) are hailed with delight as being the purest water which the rivers hold." The full importance of that statement will be realised when I remind hon. Members of the frequency with which residents in Bacup, Ramsbottom, Manchester and Salford are subjected to flooding from the waters of the Irwell. Work on the 8 feet (2 m) concrete wall did not get underway until June 1952 and was still only nearing completion when, in August 1957, nearby homes were threatened by flooding during heavy rain.
1970 жылдар
1971 жылы «Манчестер Evening News» газетінде Берри балық аулау қоғамы Берри корпорациясымен келісімге отырып, Саммерсит пен Рэдклифф арасындағы өзеннің 6 км (4 миль) бойында балық аулау құқығын алғаны жазылған. Қоғам хатшысы былай деді: «Біз өзенге жіберген балықтарға жан-жақты сынақтар жасадық және су балық өмірін сақтай алатынына көз жеткіздік. Ротан мен сазан ұсталды, ал қандай да бір зиянды әсер туралы хабарлама жоқ. Ластанудың азайғанына еш күмән жоқ. Бұл ұзақ процесс, бірақ өзенде балық аулаудың болашағы бар деп сенеміз. Сондай-ақ, қоғам «жақын арада балық шаруашылығын жүргізуді жоспарлап отыр» делінген. 1972 жылы газетте «тиддлерлер» (кішкентай балықтар) «нашар сиялы Ирвеллде», Пил паркінің жанында, Салфордта жүзіп жүргені хабарланды. Сол кездегі Салфордтың су сапасының бас инспекторының орынбасары Эрик Харпер мырза: «Он жыл бұрын, кез келген балық Салфордқа жеткенде, судағы ластанудан бірден өлген болар еді. Өзен қазір 100 жылдық қарағанда әлдеқайда жақсы болғанымен, балық ұзақ өмір сүре алмайды. Бұл балықтар, мүмкін, Іруэлл өзеніне құятын кішкентай арналардан келген болар. Бірақ менің ойымша, бұл нағыз үлкен қадам. Харпер мырза 100 жыл бұрын Ирвелл өзені бойында балық көп болғанын, бірақ оның қай кезде сол жағдайға жететінін болжаудан бас тартты. 1974 жылы барлық өзендерді басқару органдары өңірлік су басқармасына біріктірілді. 1974 жылғы Солтүстік-Батыс су басқармасының (NWWA) жылдық есебінде «бұрын халықаралық деңгейде әйгілі болған, немесе өзен ластануының символы ретінде танымал болған өзен, тоғыз жыл бұрын жүргізілген арнайы зерттеудегі жағдайымен салыстырғанда, қазір әлдеқайда жақсы жағдайда» делінген. Бұл туралы сол жылдың 26 қазанында «Манчестер Evening News» газетінде жарияланған мақалада былай делінген: Солтүстік-Батыс су басқармасы қарастырған тоғыз жылдық ластануды бақылау жұмысының нәтижесінде ең үлкен жақсарту Болтон ауданында болды, онда бес тозық кәріз станциясы мен екі қағаз фабрикасының ағынды сулары қазір Рингли Фолд зауытында тазартылуда [бірақ] Рох өзеніндегі ластану азайған жоқ. Бакупта Ирвелл өзенінің бастауындағы су, қолданыстан шыққан шахтадан шыққан охрдың әсерінен түсі өзгерген, бірақ охрдың таралуын тоқтату жұмыстары жүргізілуде. Россендейл мен Бери арасында балық бар, ал Рэдклифф пен Манчестер арасында балықтар қосылады. Дегенмен, өзенде балықтар еркін көбейе бастағанша көп жылдар өтеді деп қорқады.
Extensive tests have been carried out on fish we put in the river and we are satisfied that the water will support fish life. Roach and perch have already been caught and we have had no reports of any ill effects. There is no doubt the pollution is clearing. It will be a long job, but we are sure there is a future for angling in the river. The report went on to state that the society "intends to carry out stocking operations soon". In 1972 the newspaper reported that "tiddlers" (small fish) had been seen swimming in the "notorious inky Irwell" near Peel Park, Salford. The Deputy chief water quality officer for Salford, Mr. Eric Harper, said:
Ten years ago, any fish getting as far down as Salford would have been killed almost immediately by the pollution in the water. Although the river there is now a great deal better than it has been for 100 years, fish will probably not be able to live long. These had probably got into the main river from small streams flowing into the Irwell. But I think it is real progress. Mr Harper went on to say that the Irwell had been well stocked with fish along its whole length 100 years ago but refused to guess when it would reach the same state again. In 1974 all of the river authorities were merged into the Regional Water Authorities. In the 1974 annual report of the North West Water Authority (NWWA), it was said that the river "once internationally famous, or infamous as the epitome of river pollution, is now in a much better state as compared with its condition at the time of a special survey carried out nine years ago." This was reported in an article in The Manchester Evening News on 26 October of that year which stated that:
During nine years of pollution control work reviewed by the North West Water Authority, the biggest improvement had been in the Bolton District, where effluent from five dilapidated sewage plants and two paper mills were now being treated at the Ringley Fold Works [but] there has been little reduction in pollution from the river Roch. At Bacup the headwater of the Irwell is discoloured by ochre deposits from a disused mine but work is being done to stop the ochre seepage. Fish do exist in the stretch between Rossendale and Bury and fish are to be introduced in stretches between Radcliffe and Manchester. However, it is feared that it will be many years before fish will be able to breed freely in the river.
1980 жылдар
1980 жылы Литтлтон жолы мен Салфордтағы Адельфи Уэйр арасындағы өзеннің бір бөлігін қайықпен жүзу мақсатында жақсарту жоспары Ұлы Манчестер Саясат комитетінің 1981-1982 жылдарға арналған капиталдық бағдарламасына енгізілді. Аудандық кеңесшілер жақында өткен комитет отырысында өзеннің жай-күйін сынады, Олдхэм қалалық округінің кеңесшісі оны "өте жағымсыз және қорқынышты" деп атады. NWWA өкілі өзеннің ластанғаны туралы жаман аты бар екенін, бірақ жағдайы жақсарып келе жатқанын, әлі де олар қанағаттанатын деңгейге жетпегенін айтты. Ол Ирвелл өзенінің тазалығының жақсарғанын көрсету үшін сынақтар жүргізіліп жатқанын және жақында Бьюри маңындағы Саммерситте өзенге 600 форель балықтары жіберілгенін қосты. Бұл ұсынысты Солфорд университеті мен Эйджкрофт ескек клубы құптады, университет бұл бөлікті өздерінің қайық жарысына пайдалануды ниеттенгендерін мәлімдеді. Сол жылдың соңында 650 000 фунт стерлингтік "жасыл саусақ" бағдарламасы аясында Браутон мен Помона доктары арасындағы Ирвеллдің жағалауына жүздеген ағаштар мен бұталар отырғызылатыны хабарланды, мақсаты – "өнеркәсіптік Салфордтың жүрегіне ауылды әкелу". Бағдарламаның жоспарын дайындаған Салфордтың техникалық қызметтер офицері Ирвелл аңғарының "көңіл көншітпейтін сипатын" және "өзен бойындағы көптеген құрылыстардың тозуы мен шіруін" баса көрсетті, сондай-ақ "негізгі проблемалар ағынды сулардағы аммиактың көп болуымен және жоғары органикалық заттардың болуымен байланысты" деді. Бұл есепте "NWWA-ға Ирвелл өзенінің ластануын бақылауда одан да көп қолдау көрсету қажет" деген ұсыныс берілді. 1980 жылдар бойына жергілікті газеттерде Манчестер қаласының орталығына дейін балықтардың кездесетіні туралы хабарлар жарияланды. 1981 жылдың ақпан айында "Манчестер Evening News" газеті "шамамен екі дюймдық он аққуды" (стикльбектер) Марк Адди пабтың құрылысында жұмыс істеген шебер көргенін хабарлады, ол бұл кезде пайдаланылмаған New Bailey Landing Stage-те салынған еді, Манчестер мен Салфорд шекарасында. Өзенді демалыс мақсатында пайдалану жоспарлары да іске асырылды, 1982 жылы мамыр мерекесінде өзендегі алғашқы демалыс круизі Mark Addy-ден басталып, өзендегі круиздердің табысты болатынын анықтау үшін үш күндік тәжірибе ретінде өтетіні хабарланды. 1983 жылы 100-ден астам қайық және өзен кемелері "Біріктірілген Манчестер су жолдары фестивалінде" су тасқынымен ағып өтті, бұл іс-шара демалыс қайықтарының Манчестердің жүрегіндегі "көңіл көншітпейтін су жолын қалай өзгерте алатынын" көрсетуге бағытталған. 1984 жылы екі жергілікті тұрғын судың жеткілікті таза екенін сезініп, Клифтоннан Манчестерге дейін 16 шақырымдық қайырымдылық мақсатында жүзуге батылдық танытты, бірақ Солтүстік-Батыс су басқармасының өкілі оларды ағынды сулар мен кейде тазартылмаған кәріз суларының қоспасы Ирвеллдің әлі де "4-ші сыныпты өзен – ластану тізіміндегі ең жоғары көрсеткіш" екенін ескертті. 1985 жылы Кроал-Ирвелл аңғарының жергілікті жоспары жарияланды, онда аңғарды жақсарту бойынша 187 ұсыныс тізімделген, ал 1986 жылы Мерси бассейнінің науқаны жарияланды. Науқан үлкен аумақты қамтыды, солтүстікте Россендейлден оңтүстікте Крюге дейін, ал алғашқы үш жылда су және жер жобаларына 67 миллион фунт стерлинг жұмсалатыны уәделенді. 1987 жылдың қыркүйегінде Манчестер қаласының орталығында бір шақырымдық көгалдандырылған жаяу жолының құрылысы жоспарланды және құрылыс салушылар Манчестер соборының қарама-қарсы жағындағы өзен жағасындағы үш кірпішпен қаланған теміржол аркасын шарапхана мен мейрамханаға айналдыру жоспарларын жариялады. 1988 жылы Манчестердегі алғашқы су автобусы Нью-Бейли қону сатысынан, содан кейін Марк Адди Кей деп аталған, бес шақырымдық (8 км) Сальфорд Кейлеріне бағытталған саяхатын жасады. 1980 жылдардың соңында Манчестерді халықаралық туристік орталыққа айналдыруға бағытталған амбициялы жоспарлар жарияланды, "негізінен Манчестер, Салфорд және Траффордтың су жолдарының айналасындағы қираған аумақтарға негізделген – Ирвелл, Ирк, кеме каналы және Бриджуотер каналы, келесі 10 жылда 500 миллион фунт стерлинг инвестиция және 13 000 жаңа жұмыс орны әкеледі". Манчестер кеме каналы компаниясы сонымен қатар Салфордтағы Помона доктарын қайта дамытудың 70 миллион фунт стерлингтік жоспарын жариялады, онда марина, үйлер, кеңселер және басқа да коммерциялық дамулар кіретін еді.
1990 жылдар
1990 жылы жаңадан құрылған Мерси және Ирвелл пакет компаниясы Кауэй көшесіндегі Гранада студиясы турдың кіреберісінің қарама-қарсысындағы қону сатысынан өзен бойымен тұрақты туристік сапарларды бастады, Каслфилдтен Салфорд Кайзға дейінгі аралықты қамтиды. Бұл идеяны бәрі де қолдамады, себебі сол жылдың қыркүйек айында зейнеткер химиялық инженердің айтуынша, саяхалық қайық "өзен төріндегі шөгінділерді қозғап, іздерінде метан бұлттарын қалдырып жатыр". Алайда 1991 жылы Lancashire Life журналында круиздің артықшылықтары жөнінде мақала жарияланып, Ирвелл өзенінің "бұрынғыда кемшілік деп есептелгенінің шын мәнінде қалалық жаңарудың маңызды факторы екені" айтылды. Сондай-ақ, "екі қала енді онымен достық қарым-қатынас орнатуға, оны әсемдеуге және қоғамға қайта таныстыруға бәсекелесіп жатыр. Ал халық оның суларына қайта шақырылады" делінді. 1994 жылы Манчестер мен Салфордты байланыстыратын жаңа 1.3 миллион фунт стерлингтік жаяу көпірдің құрылысы басталды, ол Троица көпірі деп аталды. Испандық архитектор Сантьяго Калатрава толық желкенде жүретін кемеге ұқсас етіп жобалаған бұл қорапша тәрізді және болат кабельді құрылыс, 50 миллион фунт стерлингтік Chapel Wharf жаңғырту жобасының орталық бөлігі болды. Бұл жобаның Салфордтың тоқыраған аймағына жаңа өмір сыйлап, 8000-ге дейін жаңа жұмыс орнын құруға көмектесетіні күтілді. 1995 жылы мамыр айында Манчестер кешкі жаңалықтарында 30 миль (48 км) ұзындықтағы, көп миллиондық өнер жолы – Ирвелл мүсін жолы туралы хабарланды. 1997 жылы маусымда Төменгі Керсалда 10 миллион фунт стерлингтік Төменгі Ирвелл аңғарының су тасқынынан қорғау схемасы бойынша жұмыстар басталды.
21 ғасыр
2000 жылдың шілдесінде тазалау бағдарламасына үзіліс келді, себебі ластану оқиғасы Равенсталл мен Рамсботтм арасындағы өзеннің шамамен бір бөлігіне әсер етіп, 36 000-нан астам балықтың өліміне себеп болды. Бірақ, өлген балықтардың көп саны өзеннің 1950 жылдардағы тіршіліксіз, "көңілсіз ағыннан" қаншалықты жақсарғанын көрсетті. 2005 жылы United Utilities компаниясы өзенді "ондаған жылдардағы ең таза күйіне" жеткізу үшін 1 миллион фунт стерлингтік жобаны жариялады. Жақсартуларға Адлингтон, Уиган, Чорли, Рочдейл және Бьюридегі су ағынын жақсарту схемасының бөлігі ретінде, суға қоқыс түсіп жармас үшін Төменгі Броутондағы кәріздерге сүзгілер орнату кірді. 2008 жылдың қазан айында United Utilities компаниясы Stoneclough қаласындағы Ringley Fold сарқырамалық тазарту стансасындағы жұмыстарды жыл соңына дейін аяқтау жоспарланғанын хабарлады, бұл өзендегі балықтардың санын арттырып, жергілікті ортаны "жақсартады, соның арқасында серуендеушілер, каноэмен жүзушілер және балық аулаушылардың бәрі де пайда көреді". Компания бұл жобаның аймақтағы ең ірі жоба екенін айтты, ал жоба жетекшісінің сөзіне сүйенсек:
Судағы фосфат мөлшерін азайту – жобаның басты мақсаты. Жаңа заңнамаға сәйкес, қалдық судағы фосфат мөлшері литрге бір миллиграмм болуы керек, себебі ол судың балдырлармен толуына және судағы оттегі мөлшерінің азаюына себеп болады, нәтижесінде су жануарлары мен балықтардың саны кемиді. 1930 жылдары салынған және соңғы рет 1970 жылдары жаңартылған тазарту стансасы Болтон, Прествич, Уайтфилд және Клифтон қалаларының жарты миллион халқынан шығатын қалдық суларды тазартады. 2008 жылдың наурыз айында тағы бір ластану оқиғасы болды, онда өзеннің жиырма милі қызғылт сары түске боялды. Ирвелл Спрингс жанындағы ескі шахталардан шыққан темір тотығы 1969 жылдан бері суды ластап келді, ал 1997 жылы Көмір басқармасы бұл учаскені елдегі шахта суларының ластануының ең нашар төртінші жағдайы деп анықтады. 1999 жылы ластануды жою үшін 1 миллион фунт стерлинг жұмсалып, тазарту стансасы салынды, бірақ 2008 жылдың көктеміндегі ауыр жаңбырдан кейін шахта құлаған болуы мүмкін деп есептеледі. Су охрмен боялған болса да, жануарларға ешқандай зиян келтірілген жоқ.
Reducing the amount of phosphate in the water is the main driver behind the scheme. New legislation states that the amount of phosphate in waste water should be one milligram per litre because it causes water to clog with algae and reduces the amount of oxygen in the water, which results in less aquatic life and fish. The treatment plant, which was built in the 1930s and last updated in the 1970s, treats waste water from a population of half a million, from Bolton, Prestwich, Whitefield and Clifton. There was another pollution incident in March 2008 when twenty miles of the river turned orange. Iron oxide from old mine workings near the source at Irwell Springs had polluted the water since 1969 and in 1997 a Coal Authority survey identified the stretch as having the fourth worst case of minewater pollution in the country. A treatment plant was built in 1999 to remove the pollution at a cost of £1M; however, it is thought that there was a collapse in the mine after heavy rains in the spring of 2008. Although the water was stained with ochre, no damage to wildlife was reported.
Мерси және Ирвелл кеме қатынасы
17 ғасырдың соңында Уоррингтон кәсіпкері Томас Паттен Мерси өзенін Уоррингтонға дейін кеме жүзуге қолайлы етіп, оны Ирвелл арқылы Манчестерге дейін ұзартудың зор коммерциялық пайдасы болатынын ұсынды. 1721 жылы Парламент Мерси және Ирвелл су жолы заңымен бұл өзгеріске рұқсат берді, ал 1736 жылға қарай Уоррингтоннан Манчестерге дейінгі 32 шақырымдық (20 миль) бағытта сегіз канал шлюзін салып жұмыс аяқталды, бұл 51 тоннаға дейінгі кемелердің өтуіне мүмкіндік берді.
Бриджвотер каналы
Фрэнсис Эгертон, Бриджвотердің 3-ші герцогы Бриджвотер каналын салғанда, Ирвелл өзенін кесіп өту ол кездеген басты қиындықтардың бірі болды. Осы мәселені шешу үшін өзен арқылы өтетін каналдық көпір, яғни Англиядағы алғашқы баржалық су құбыры салынды. 1761 жылы ашылған су құбырының биіктігі және ұзындығы өлшенді, ол сол заманның кереметтерінің біріне айналды. Мерси және Ирвелл кемелері мен Бриджвотер каналы келесі 120 жыл бойы Манчестерге және одан сауда үшін бәсекелестікке түсті, ал екі су жолында да "Мерси флеттері" деп аталатын, суға батып кетпеу үшін арнайы жасалған, терең суға түспейтін баржалар пайдаланылды. Жылдар өте келе сауда да, бәсекелестік те күшейді, әр компания екіншісінен клиенттерді тартып алу үшін тасымалдау құнына жеңілдіктер жасады немесе арнайы бағалар мен жеңілдіктер ұсынды. Ең маңызды тасымал – Ливерпульден Манчестерге шикі мақта, сондай-ақ ағаш, бояуға қолданылатын ағаштар, шойын, қорғасын, мыс, шегелер, дегь, құм, астық және ұн да тасымалданды. Бриджвотер каналында жолаушылар тасымалы бірнеше жылдан бері жүргізіліп келді, ал 1807 жылы Ирвелл мен Мерси навигациялық компаниясы Ранкорн мен Манчестер арасында күнделікті рейстер ұйымдастырып, бәсекелесе бастады. 1816 жылы олар экспресс кемелерін пайдалана бастады. Бірақ 1830 жылы Ливерпуль мен Манчестер темір жолы ашылды, экспресс кемелердің маңызы төмендеді және 1860 жылдары толығымен тоқтатылды.
Манчестер кеме каналы
XIX ғасырдың аяғына қарай ірі жүк тасымалдаушы кемелерге деген қажеттілік артып, Ливерпульдің порт ретінде басымдығы қалыптасты. Манчестер импорт және экспорт жөнінен Мерсисайд көршісіне көбірек тәуелді болды, бірақ Мерси доктары мен порты жөніндегі кеңестің жүк тасымалдау және төлемдері Манчестер тауарларын бәсекеге қабілетсіз етті. Осы мәселені шешу үшін Манчестер кеме каналын салу қажет болды. 1887 жылы Бриджвотер навигациялық компаниясы 1,710,000 фунт стерлингке Манчестер кеме каналы компаниясымен сатып алынды, бұл сол кездегі ең ірі чек болды, және Манчестер кеме каналын салу жұмысы басталды. Мерси және Ирвелл кеме қатынасының шығыс бөлігін ұлғайту және тереңдету арқылы салынған канал 1894 жылдың 1 қаңтарында ашылды. Бұл канал шикі мақтаның фабрикаларға тасымалдану және дайын матаны шетелге жөнелту шығындарын азайтты. Канал аймақтың Өнеркәсіптік революцияның орталығы болуына көмектесті және Манчестерді, 64 шақырым (40 миль) ішкі жерде орналасқанына қарамастан, Англияның үшінші ірі портына айналдырды. Канал салынып жатқанда, Бриндлидің әйгілі су құбырының бұзылуы қажет екендігі анықталды, өйткені ол канал тасымалдайтын жүк кемелері үшін жеткілікті биіктік бермейтін. Бақытымызға орай, 1896 жылы Экклс округінің кеңесшілері су құбырын бүгінгі орнына көшіруге төледі, ол каналдың қасында орналасқан. Бриджвотер каналы қазір Манчестер кеме каналы арқылы тең дәрежеде танымал Бартон айналмалы су құбырымен өтеді, ол 1893 жылы кемелердің өтуіне мүмкіндік беру үшін 90 градусқа айналу арқылы "ашылу" идеясымен аяқталды. Манчестер кеме каналы мен Манчестер доктарының салынуы Траффорд паркінің Еуропадағы ең ірі өнеркәсіптік аймақ ретінде дамуына әкелді және келесі сексен жылға аймаққа жұмыс орындарын әкелді. Алайда, 1960 жылдары Ұлыбритания әлемдік өнеркәсіптік держава ретіндегі позициясын жоғалта бастады. XX ғасырдың ортасына қарай Ұлыбританияның мақта өнеркәсібі Азиялық өндірушілердің төмен бағалы бәсекелестігі салдарынан құлдырады. Аймақтағы ауыр өнеркәсіптің құлдырауы, жүк тасымалдау кемелерінің көлемінің артуы және автомобиль көлігімен бәсекелесуі 1982 жылы жабылған Салфордтағы терминалдық доктардың құлдырауына әкелді.
Ирвелл өзенінің су тасқынынан қорғаныс схемасы
Ирвелл өзенінің төменгі ағысы тарихында көп рет суға батып, ең жақсы құжатталғаны – 1866 жылғы су тасқыны. 1866 жыл, «үлкен су тасқыны жылы», қарашаның 13-і сейсенбі күні басталып, үш күн бойы жаңбыр жауды. Мұндай мәселелерді шешу үшін Литтлтон-роудтың батысында, Керсал қаласында шамамен 11 миллион фунт стерлинг сомасына екі су тасқынына арналған жинауыш алабы салынды. Ирвелл өзенінің су тасқынынан қорғау схемасының бөлігі ретінде, бұл қорғаулар Керсал және Төменгі Броутон аудандарындағы 3000-ға жуық үй-жайды 75 жылда бір рет болатын су тасқынынан қорғауға көмектеседі. Қорғаулардың тиімділігі 2008 жылдың 22 қаңтарында дәлелденді, сол күні соңғы тридцать жылдағы ең ауыр су тасқыны Ирвелл өзенінің жағалауларын Манчестер орталығында бұзып жіберді. 2018 жылдың 2 ақпанында Қоршаған орта туралы агенттік су тасқынынан қорғау схемасын 10 миллион фунт стерлингке кеңейтуті аяқтағанын хабарлады, бұл шамамен 2000 үй мен кәсіпорынды қорғайды және 5 гектардан астам жоғары сапалы қалалық сулы-батпақты жерді құрайды. Жаңа жоба сонымен қатар, Манчестер орталығына және кері бағытқа жасыл маршрутты қамтамасыз ету үшін қолданыстағы жаяу жолдарымен байланысатын жаңа жаяу жол ұсынады. 28 гектарлық су жинауыш алабы су тасқыны кезінде 650 миллион литрге дейін суды сақтап, айналасындағы үй-жайларды қорғайды. Схемада «желіден тыс» жинауыш алабы пайдаланылады, ол бұрынғы Манчестер ат шабуы алаңы орналасқан Ирвелл өзенінің иілісінде құрылған және Литтлтон-роудтағы су тасқынынан сақталатын аймақпен бірге жұмыс істейді. Алапты қоршаған бөгетте өзен деңгейі жоғары болғанда, судың бақыланатын түрде ағып кіруіне мүмкіндік беретін кіреберіс бар. Су тасқыны кезінде су алапқа жиналады және су деңгейі төмендегеннен кейін өзенге қайта жіберіледі. Су тасқынына қарсы бөгеттердің бойында 10 гектарға жуық жабайы гүлдер егілді, олар көбелектер, құмырсқалар және аралар сияқты тозаңдаушы түрлерді тартады.
Қайта жаңғыру
1985 жылы «Salford Quays Development Plan» атты ірі қалалық жаңғырту жобасы жарияланды және бірнеше жылдан кейін тұрғын үйлер, бизнес және ойын-сауық мақсатында пайдалану үшін аймақты қайта дамыту жұмыстары басталды. «Salford Quays» су жағалауындағы даму Ирвелл өзенінің және оған құятын Манчестер кеме каналының жанында тұруды қайтадан сәнге енгізді. Сонымен қатар, жылдар бойына қалып келген тоқырауға тоқет салу және Ирвелл өзенін Манчестер мен Салфордтың мұрасының және болашақ экономикалық және әлеуметтік өсуінің маңызды бөлігі ретінде қайта қабылдау жоспарлануда. Мақсат – Манчестер агломерациясын Солтүстік Англияның маңызды су жағалауына айналдыру. Осы жаңғырту көрінісін дамытуға бірқатар маңызды тараптар қатысады. Оларға Манчестер, Салфорд және Трафорд кеңестері, Манчестер кеме каналы компаниясы, Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Мерси бассейні науқаны, жергілікті кәсіпорындар, жер иелері, қоғамдық ұйымдар және Манчестер, Салфорд және Трафордтың тұрғындары кіреді.
communities.
Ирвелл қалалық паркі
2007 жылы Манчестер қалалық кеңесі, Салфорд қалалық кеңесі және Траффорд қалалық округі кеңесі өзенді қалпына келтіру және Ирвелл қалалық паркі деп аталатын жаңа қалалық парк құру жобасын іске асыруға көмектесетін жоспарлау бойынша нұсқаулық дайындады. Мақсаты – солтүстіктегі The Meadows және Peel Park аралығында, Салфорд және Манчестер қалаларының орталығы арқылы, Ordsall және Pomona Dock аймақтарынан өтіп, Salford Quays және Trafford Wharfside айналасындағы өзен жағалауын дамыту. Үш орган 2008 жылдың наурыз айында жоспарлау нұсқаулығының жобасын ресми түрде бекітті. Нұсқаулық Ирвелл қалалық паркі аумағындағы жоспарлауға рұқсат алу және басқа да мәселелерді қарастыру кезінде кеңестер қолданатын қағидаларды белгілейді. Сондай-ақ, үздіксіз өзен жағалауындағы велосипед және жаяу жолдарды қамтамасыз ету, сондай-ақ жаңа ашық қоғамдық кеңістіктер мен басқа да инфрақұрылымның жоғары сапалы дизайнын қамтамасыз ету үшін қағидалар жиынтығы құрылды. 2008 жылдың қазан айында жобаны іске асыруға дайындық жұмыстарын, оның ішінде жобалау және техникалық мүмкіндіктерді зерттеуді қолдау үшін Солтүстік-Батыс даму агенттігіне өтініш берілмек.
Ирвеллдегі спорт
1823 жылдан бері Манчестер және Солфорд өзендері бойында қайық спорты қалыптасқан. 1842 жылдың 12 қыркүйегінде Throstle's Nest Weir-ден Regent Road Bridge-ке дейінгі тік учаскеде алғашқы регата өтті. Манчестерде жарыстар Эйджкрофт регатасы және Уорбертон регатасы сияқты іс-шаралармен жалғасты. 20-ғасырдың басында аймақта қайық спорты өте танымал болды, Nemesis, Prince of Wales, Minerva, Didsbury және Agecroft сияқты көптеген жергілікті клубтар үнемі жарысқа қатысты. Судың сапасы нашарлауына байланысты, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тек Agecroft және Broughton қайық клубтары ғана белсенді қалды. Agecroft Rowing Club 1861 жылы құрылған, бұл оны әлемдегі ең көне ашық мүшелік қайық клубтарының бірі етеді. Клуб бастапқыда Agecroft Hall аумағында, содан кейін Littleton Road бойында, өзенге қарай орналасқан. Бірақ, қоршаған ортаны тазартудан кейін су өсімдіктері мен өзендегі тіршілік көбейгеніне байланысты сегіз және төрттік қайықтар үшін өту мүмкін болмай қалды. Қазіргі таңда, клуб Salford Quays-тағы Salford Watersports Centre-нің жанындағы қайық үйінен жұмыс істейді, оны 2004 жылдан бері Salford University Boat Club-пен бөліседі. Бұл қайық үйі, спортты басқаратын British Rowing ұйымының Солтүстік-Батыс өңіріндегі оқу-жаттығу орталығы ретінде танылған, сонымен қатар 1972 жылдан бері өзенде өткізіліп келе жатқан Two Cities Boat Race жарысын қабылдайды. Бұл өзенде 1817 жылы құрылған әлемдегі ең көне балық аулау қоғамы – Salford Friendly Anglers' Society орналасқан.