Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Іс-әрекет формалары – ағылшын ортақ құқығы тарихының көп бөлігінде заңдық талап қоюдың әртүрлі рәсімдері болды. Сотқа байланысты, талапкер Канцлерлік кеңсесінен (Chancery) жарлық (writ) сатып алатын немесе өтініш (bill) беретін, ол ортағасырлық ортақ құқық соттарының бірінде сот процесін бастауға алып келетін оқиғалар тізбегін іске қосатын. Әрбір жарлық әртүрлі рәсімдер мен шараларды қамтитын, олардың жиынтығы «іс-әрекет формасын» құрады. Іс-әрекет формалары 19 ғасырда жойылды, бірақ олар заңда өшпес із қалдырды. Ерте орта ғасырларда назар корольдік соттарға – Корольдің тақтасы немесе Ортақ Сотқа (King’s Bench or Common Pleas) талап қою үшін қолданылатын рәсімге аударылды: заңдық талқылау іс-әрекеттің формасына, мазмұнына емес, қатысты. Осы шектеуші тәсіл сотқа жүгінушілерді тікелей Корольге өтініш білдіруге итермелеген себептердің бірі болды, бұл ақырында Канцлерлік кеңсесі (Court of Chancery) деп аталатын жеке соттың құрылуына әкелді, одан әділеттік (equity) деп аталатын заңдар жинағы пайда болды. Қазіргі ағылшын заңдары, көптеген басқа құқықтық жүйелердегідей, формаға емес, мазмұнға баса назар аударады: талапкерге заңдық негізді дәлелдеу жеткілікті.
The forms of action were the different procedures by which a legal claim could be made during much of the history of the English common law. Depending on the court, a plaintiff would purchase a writ in Chancery (or file a bill) which would set in motion a series of events eventually leading to a trial in one of the medieval common law courts. Each writ entailed a different set of procedures and remedies which together amounted to the "form of action". The forms of action were abolished during the 19th century, but they have left an indelible mark on the law. In the early Middle Ages, the focus was on the procedure that was employed to bring one's claim to the royal courts of King's Bench or Common Pleas: it was the form of one's action, not its substance, which occupied legal discussion. This restrictive approach is one of the reasons which attracted litigants to petition the King directly, which eventually led to the development of a separate court known as the Court of Chancery, from which the body of law known as equity derives. Modern English law, as in most other legal systems, now looks to substance rather than to form: a claimant needs only to demonstrate a valid cause of action.
Оңтүстік Австралия
1852 жылғы Жалпы құқықтық рәсімдер туралы заң (15 және 16 Vic., c. 76) 1865 жылғы Колониялық заңдардың күшін жою туралы заң жарияланғанға дейін қабылданды. Бұл заң Англияда күшін жойғанмен, Оңтүстік Австралияда жоғары билікке ие болып қолданыла берді. 1935 жылғы Жоғарғы сот заңы Оңтүстік Австралияның Жоғарғы сотына Англияның жалпы құқықтық және әділет соттарының Сот актілері қабылданғанға дейін жүзеге асырған құзыреттілігіне ұқсас құзыреттілікті береді, соның ішінде шақыру қағазы арқылы адамға қатысты жеке сот құзыреттілігін бастау құқығы да бар. Сот судьяларына сот ісін жүргізу тәртібін реттеу өкілеттігі берілді және 1935 жылғы қолданыстағы Сот ережелері басқаша белгіленбеген жағдайларда сақталды. Шақыру қағазы – бұл бастапқы сот процесінің жалпы түрі, бірақ ол қазіргі ережелерге сәйкес бекітілген нысанда жасалады.
The Common Law Procedure Act 1852 (15 and 16 Vic., c. 76) was enacted prior to the promulgation of the Colonial Laws Validity Act 1865 and while it was repealed in England, continued to apply by paramount force in South Australia. The Supreme Court Act 1935 grants to the Supreme Court of South Australia the like jurisdiction exercised by both the common law and equity courts of England prior to the enactment of the Judiciary Acts which included the initiation of a personal jurisdiction over a person in a case by virtue of the issue of a writ of summons. The judges of the Court were given power to regulate the procedure of the Court within jurisdiction and preserved the Rules of Court extant in 1935, for cases not otherwise provided for. The writ of summons is the common originating process, but takes a form approved under the present rules.
Америка Құрама Штаттары
Іс-қимылдың түрлері АҚШ-та одан әрі ұзақ сақталды. Нью-Йорк оларды жоюға бірінші болып кірісті, 1850 жылы Дэвид Дадли Филд II-нің ұсынысымен Азаматтық іс жүргізу кодексін қабылдады. Содан кейін тағы 26 штат оның үлгісін алды. Калифорния штатының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 307-бабы осы штаттарда іс-қимылдың түрлері қалай жойылғанының классикалық мысалы болып табылады: "Бұл штатта жеке құқықтарды күшпен сақтау немесе қорғау және жеке зардаптарды жою немесе болдырмау үшін азаматтық іс-қимылдың бір ғана түрі бар". Дегенмен, іс-қимылдың формалары 1938 жылға дейін федералды соттарда сақталды, сол кезде Федералдық азаматтық іс жүргізу ережелері Ережелерді қабылдау туралы заңға сәйкес жарияланды. Сол кездегі 2-бапта былай делінген: "«Азаматтық іс» деп аталатын бір ғана іс түрі болады". Қазір АҚШ-тың 35 штаты өздерінің штаттық соттарында FRCP-нің нұсқаларын қолданады, ал қалған 15 штатының барлығы «кодекс бойынша талап арыз» жүйесін қолданады, сондықтан іс-қимылдың түрлері АҚШ-та қазір толыққанды ескірген.
The forms of action survived much longer in the United States. New York was the first to abolish them, by enacting a Code of Civil Procedure in 1850 at the suggestion of David Dudley Field II. Twenty six other states eventually followed. Section 307 of the California Code of Civil Procedure is a typical example of how the forms of action were abolished in those states: "There is in this State but one form of civil actions for the enforcement or protection of private rights and the redress or prevention of private wrongs." However, the forms of action persisted in the federal courts until 1938, when the Federal Rules of Civil Procedure were promulgated pursuant to the Rules Enabling Act. Rule 2, at that time, stated: "There shall be one form of action to be known as 'civil action'." Since 35 U. S. states now use versions of the FRCP in their state courts and the remaining 15 states are all "code pleading" states, the forms of action are now obsolete in the United States.