Кіріспе
Caproni Ca.4 - Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі итальяндық ауыр бомбалаушы ұшақ.
The Caproni Ca.4 was an Italian heavy bomber of the World War I era.
Даму
Ca.3 ұшағын жобалағаннан кейін, Caproni фирмасының инженеры Джанни Капрони одан әлдеқайда ірі ұшақ жобалады. Ол Caproni Ca.3 ұшағының ерекше конструкциялық ерекшеліктерін бөлісті: екі балкалы, орталық гондоланың арт жағында бір итергіш қозғалтқышы және екі балканың алдында екі тартымды қозғалтқышы бар, бұл итеру-тарту конфигурациясын қамтамасыз етеді. Екі балкаға бір лифт және үш кішкентай қанат орнатылған. Негізгі қондырғы тік тұрғызылған және әрқайсысы төрт доңгелектен тұратын екі жиынтықтан құралған. Ағаштан жасалған үш қабатты ұшақ, каркасы матамен жабылған. Ашық орталық гондола ортаңғы қанаттың астыңғы бетіне бекітілген. Оның ішінде бір итергіш қозғалтқыш, ұшқыш және алдыңғы пулеметші орналасқан. Қалған қозғалтқыштар әр фюзеляждың алдыңғы бөлігіне тартымды түрде орнатылған. Орталық гондоланың кем дегенде бір нұсқасы экипажды екі орындық тізбектей форматта орналастырған, алдыңғы орынды пулеметші/ұшқыш, ал артқы орынды ұшқыш алған. Басқалары алдыңғы пулеметшімен қатар, ұшқыш позициясы пулеметшінің артында орналасқан. Екі артқы пулеметші, ортаңғы қанаттың артында әр балкада бір-бірден орналастырылған. Онда инженер немесе екінші ұшқыш та орналаса алады. Қару-жарақ төрт (бірақ сегізге дейін) Revelli 6,5 мм немесе 7,7 мм пулеметтерінен тұрады, олар алдыңғы айналмалы ұстағыштарда және екі балкадағы айналмалы ұстағыштарда орналасқан. Бомбалар төменгі қанатқа бекітілген ұзын, тар бомба бөлімінде сақталған. Фотосуреттерде бомба тасу бөліміне қатысты кем дегенде төрт түрлі конфигурация көрінеді: 1. Бомба бөлімі жоқ – бұл, әдетте, жауыгерлік конфигурация емес. 2. Биік, тар бомба бөлімі, онда шамамен 12 бомба тік орналасқан және тағы 18–20 сыртқы жағына бекітілген. 3. Қысқа бомба бөлімі, бұл биік бомба бөлімінің төменгі жартысы болуы мүмкін, бірақ сыртқы бомбалар жоқ. 4. Бомба бөлімі жоқ, бірақ төменгі қанаттың астына бір ұзын бомба/торпеда ілінген.
Нұсқалар
Ескертпе: соғыс кезінде бұл ұшақтардың барлығын Италия армиясы Ca.4 деп атаған. Сол кезде Капрони әр түрлі конструкцияларды қозғалтқыштарының жалпы қуаты бойынша атаған. Соғыстан кейін Капрони өздерінің дизайндары үшін жаңа атаулар схемасын ойлап тапты. Бұл төменде қолданылады. Caproni Ca.40 – жалғыз прототип. Caproni Ca.41 – өндіріс үлгісі, негізінен прототипке ұқсас және үш Fiat A.12 қатарлы қозғалтқыштарымен жабдықталған. Кейбір Ca.41 ұшақтары Isotta Fraschini қозғалтқыштарымен жабдықталған. Капрони компаниясы оларды Caproni 750 ат күші деп атады. Барлығы 41 данасы салынды. Caproni Ca.42 – Liberty V 12 қозғалтқыштарымен жабдықталған және ішкі түрде Caproni 1200 ат күші деп белгіленген. 12 данасы салынды. Caproni Ca.43 – гидроұшақ үлгісінің жалғыз данасы. Caproni Ca.48 – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ca.42 ұшақтарынан ауа кемелеріне айналдырылған; Ca.48 алғаш рет 1919 жылы ұшты. Екі қабатты жолаушылар кабинасы, балкалардың арасында орналасқан, барлығы 23 жолаушыға арналған, кіреберіс мұрындық арқылы жасалған; олардың 16-сы төменгі кабинадағы ұзын орындықтарда, үлкен терезелері бар қабырғалар бойында отырды, ал қалған жеті жолаушы және ұшқыштар жоғарғы палубада отырды. Ca.48 үш Liberty L 12 қозғалтқышымен жабдықталған. Ca.48 әуе тасымалдау қызметіне енбегенімен, 1919 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Амстердамда өткен бірінші авиация көрмесінде үлкен танымаллыққа ие болды, оны Нидерландтың тәжді ханшайымы (1901–1934) ханзада Гендрик (1876–1934) де аралап көрді. Caproni Ca.51 – екі қанатты құйрығы және құйрық барбеті бар едәуір үлкейтілген конструкцияның жалғыз данасы. Үш × Fiat A.14 қозғалтқыштары. Caproni Ca.52 – RNAS үшін салынған Ca.42 ұшақтары. Алты данасы салынды. Caproni Ca.58 / Caproni Cinquemotore – Ca 48 авиалайнерінің бес қозғалтқышпен, сыртқы қозғалтқыштар итергіш ұшақтарда жабдықталған нұсқасы. Caproni Ca.59 – Ca.58 сияқты, бірақ бұл атау Италиядан тыс клиенттер үшін қолданылды. Өндіріс көрсеткіштері жарияланымдарда әртүрлі. Ең сенімді сан – барлық Ca.4 нұсқаларының 38 данасы (басқа аталған сандар: Ca.40 және Ca.41 38 дана және Ca.42 6 дана немесе 32 Ca.42 және басқа нұсқалардың 21 данасы). Көптеген жарияланымдар барлық нұсқаларды Ca.42 деп қате көрсеткен.
Пайдалану тарихы
Ca.4 ұшақтары 1917 жылы Италия Әуе күштерінің сынағынан өтті және 1918 жылы қолданысқа енді. Олар Австрия-Венгриядағы нысаналарды шабуылдау үшін пайдаланылды. 1918 жылдың сәуір айында алты Ca.42 ұшағы британдық RNAS (No. 227 эскадрильясы) құрамына берілді, бірақ операциялық түрде қолданылмады және соғыс аяқталғаннан кейін Италияға қайтарылды. Кем дегенде үш CA.42 ұшағы бағалау мақсатымен АҚШ-қа жіберілді. Соғыстан кейін Италияда Ca.4 ұшақтары Ca.36 ұшақтарымен ауыстырылды. Сыйырғы және нашар құрылымды көрінгенімен, Ca.4 жақсы жобаланған. Оның өлшемдері, биіктігіне қарамастан, басқа шетелдік ауыр бомбалаушылардан артық емес еді. Liberty қозғалтқыштарымен жабдықталғанда, ол басқа ауыр бомбалаушылармен салыстырылатын жылдамдыққа ие болды, ал оның бомба тасымалдау қабілеті сол дәуірдегі ең үлкендердің бірі болды, тек Императорлық Германияның Zeppelin Staaken R. VI бомбалаушысы ғана одан жоғары тасыды. Егер басқа қозғалтқыштармен ұшқанда, оның тиімділігі төмендеген болар еді. 1919 жылдың 2 тамызында, Венециядан Миланның Талиедосына бағытталған рейсте, Италияның Верона қаласының үстінде 3000 фут (914 м) биіктікте қанаттары күйреп, Ca.48 авиалайнері апатқа ұшырады. Борттағы барлық адам қаза тапты. Бұл Италияның алғашқы коммерциялық авиациялық апаты және әуеден ауыр авиалайнерлердің алғашқы апаттарының бірі болды.